I SO/Bd 22/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Sędzia WSA Urszula Wiśniewska po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. T. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 września 2023 r., nr 0401.IOV2.4103.31.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, listopad i grudzień 2015 r. postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący, M. T., reprezentowany przez pełnomocnika, pismem z 7 listopada 2023 r., wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 września 2023 r. nr 0401.IOV2.4103.31.2023 w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty, marzec, kwiecień, maj, lipiec, listopad i grudzień 2015 r. We wniosku Skarżący wskazał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować trudne do odwrócenia skutki w jego majątku, a w kontekście skargi i podniesionych w niej zarzutów i stanowiska Skarżącego, zasadnym jest, aby do czasu uprawomocnienia orzeczenia sądowego, został on objęty tymczasową ochroną sądu. Ponadto poinformował, że nie osiąga znacznych dochodów, a jego sytuacja materialna na dzień sporządzania przedmiotowego wniosku nie pozwala mu również na ponoszenie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego. Nie jest on w stanie ponosić dodatkowych kosztów związanych z postępowaniem egzekucyjnym, które w najbliższym czasie na wniosek organu podatkowego zostanie wobec niego wszczęte. Dodał, że w przypadku, kiedy Sąd nie przychyli się do wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, Skarżący będzie obciążony dodatkowymi kosztami egzekucji, co przy wysokiej kwocie roszczenia organu podatkowego spowoduje znaczny wzrost zadłużenia w krótkim odstępie czasu. W związku z powyższym, w sytuacji jeszcze nierozpoczętej egzekucji wobec Skarżącego, a wystosowaniu już przez organ podatkowy wezwania do zapłaty podatku, zasadnym jest wstrzymanie przez Sąd wykonania tej decyzji. W ocenie Skarżącego tymczasowa ochrona przez egzekucją stanowi sprawiedliwy instrument umożliwiający rozpoznanie przez niezawisły i niezależny Sąd treści skargi i podniesionych w niej zarzutów. Zarządzeniem z dnia 13 grudnia 2023 r. Sąd wezwał pełnomocnika skarżącego do opowiedzenia się w terminie 7 dni czy aktualny jest wniosek z dnia 7 listopada 2023 r. z datą wpływu do Sądu z dnia 14 listopada 2023 r. o wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 września 2023 r. nr 0401-IOV2.4103.31.2023. Poinformowano, że ww. wniosek został złożony bezpośrednio do Sądu w dniu 10 listopada 2023 r. (data nadania) i wpłynął do Sądu w dniu 14 listopada 2023 r., natomiast skarga wraz z aktami administracyjnymi została przekazana do Sądu w dniu 23 listopada 2023 r. (data wpływu). Zatem w dacie wpływu wniosku do Sądu, Sąd nie otrzymał jeszcze skargi oraz akt administracyjnych. W wezwaniu wskazano, że w przypadku braku odpowiedzi w ww. terminie Sąd przyjmie, że skarżący podtrzymuje ww. wniosek, który będzie podlegał rozpoznaniu przez Sąd, po uzupełnieniu braków formalnych skargi w sprawie o sygn. akt I SA/Bd 613/23. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt I SA/Bd 613/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powyższego przepisu wynika, że instytucja wstrzymania wykonania aktu ma na celu tymczasowe ukształtowanie stosunków. Stosownie do art. 61 § 6 p.p.s.a., wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci bowiem moc z dniem wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę (pkt 1) bądź z dniem uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę (pkt 2). Wobec przywołanej treści art. 61 § 6 pkt 2 p.p.s.a. należało wniosek o wstrzymanie zaskarżonej decyzji rozpoznać również po wydaniu wyroku oddalającego skargę przed jego uprawomocnieniem. Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, że sąd jest zobligowany w każdym przypadku – niezależnie od okoliczności sprawy – uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności, a wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2011 r., s. 424). Wykładnia art. 61 p.p.s.a. prowadzi do konkluzji, że sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji złożony w trybie powołanego przepisu nie jest uprawniony do samodzielnego poszukiwania okoliczności spełniających kryteria przyznania ochrony tymczasowej w postaci wstrzymania wykonania decyzji. Normy art. 61 § 3 p.p.s.a – poprzez wskazanie, że sąd jest władny do działania w tym zakresie jedynie na wniosek strony skarżącej, zaś decyzja sądu uzależniona jest od spełnienia choć jednej ze wskazanych w ustawie przesłanek pozytywnych – przesądzają, że sąd nie ma możliwości rozważania innych argumentów ponad te, które wskazano we wniosku. Oznacza to, że na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., to podmiot skarżący w celu uzyskania ochrony własnego interesu, po tym jak wniesie skargę bądź równocześnie z dokonaniem tej czynności, występując z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny, ma obowiązek wykazania istnienia oraz uzasadnienia ustawowych przesłanek popierających to żądanie (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z 4 lipca 2012 r., II OSK 1522/12, z 11 października 2012 r., II OZ 877/12, z 11 stycznia 2013 r., II OSK 2895/12, z 15 stycznia 2013 r.: II OSK 3070/12, I FZ 589/12, I GZ 423/12, II GSK 2086/12, z 22 stycznia 2013 r., II GSK 1990/12, z 29 stycznia 2013 r., II FZ 1048/12, z 15 marca 2013 r., II FSK 410/13, z 4 lipca 2013 r., II GZ 323/13; orzeczenia dostępne w CBOSA). Wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 6 lutego 2008 r., II OZ 65/08; z 15 lutego 2008 r., II OZ 110/08, CBOSA). Należy zatem uznać, że podmiot skarżący, w celu uzyskania tymczasowej ochrony swoich interesów poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, we wniosku kierowanym do sądu powinien przedstawić okoliczności wskazujące na niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, w związku z wykonaniem decyzji. Powinien wykazać, że wykonanie decyzji może doprowadzić do wystąpienia ww. negatywnych dla niego okoliczności (skutków). Chodzi przy tym o adekwatny związek przyczynowy między wykonaniem decyzji przed zakończeniem jej sądowej kontroli, a możliwymi negatywnymi konsekwencjami jej wykonania opisanymi w art. 61 § 3 p.p.s.a., na wypadek uchylenia decyzji w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Stwierdzenie istnienia związku przyczynowego jest ustaleniem faktycznym, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne. Odbywa się to za każdym razem w oparciu o okoliczności faktyczne konkretnej sprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2014 r., I FSK 1778/14, CBOSA). Twierdzenia wnioskodawcy powinny być przy tym poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi sytuacji finansowej oraz majątkowej. Przechodząc do oceny wniosku Strony pod kątem wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. należało uznać, że Skarżący we wniosku nie wykazał istnienia okoliczności świadczących o tym, że wykonanie zaskarżonej decyzji wiąże się z niebezpieczeństwem powstania znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sposób wystarczający, który przekonałby Sąd o zasadności jego stanowiska w tym zakresie. Skarżący wskazał, że nie osiąga znacznych dochodów. Jego sytuacja materialna na dzień sporządzania przedmiotowego wniosku nie pozwala mu również na ponoszenie kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego. Nie jest on w stanie ponosić dodatkowych kosztów związanych z postępowaniem egzekucyjnym, które w najbliższym czasie na wniosek organu podatkowego zostanie wobec niego wszczęte. Zauważyć należy, że Skarżący na poparcie swojej argumentacji nie przedstawił żadnej dokumentacji. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, że Skarżący przedstawił swoją sytuację majątkową bardzo wybiórczo. Ponadto Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek wziął pod uwagę całe akta sprawy, w tym również akta dotyczące wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy o sygn. I SPP/Bd 169/23. Zauważyć należy, że postanowieniem z dnia 29 stycznia 2024 r. sygn. akt I SPP/Bd 169/23 referendarz sądowy odmówił Skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych. Natomiast postanowieniem z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt I SPP/Bd 169/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy na skutek wniesionego przez Skarżącego sprzeciwu utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się natomiast, iż nawet występowanie we wcześniejszych aktach sprawy argumentów, tudzież dokumentacji potwierdzających sytuację strony, nie może czynić zadość obowiązkowi wykazania przesłanek do zastosowania przez sąd art. 61 § 3 p.p.s.a., albowiem jest to odrębne postępowanie, w którym sąd rozstrzyga na podstawie szczególnych przesłanek (por. postanowienia NSA: z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II FZ 605/10; z dnia 16 października 2009 r., sygn. akt II FSK 1783/08; z dnia 22 czerwca 2010 r., sygn. akt I FZ 189/10). Artykuł 61 § 3 p.p.s.a. nie nakłada na Sąd obowiązku poszukiwania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy hipotetycznym stanem rzeczy, a ogólną sytuacją majątkową strony domagającej się ochrony w trybie powołanego przepisu, co tym bardziej nie obliguje Sądu do udowodnienia braku zaistnienia przesłanek opisanych w tym przepisie. Stwierdzić należy, że wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny być poparte dokumentami źródłowymi potwierdzającymi prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. postanowienia NSA z dnia: 1 marca 2019 r., sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II FZ 856/19). Dla obrazu sytuacji majątkowej Skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanych nieruchomości, posiadanego majątku ruchomego, stanu oszczędności oraz rachunków bankowych. Podanie jedynie częściowych czy wybiórczych informacji na temat sytuacji majątkowej i finansowej w konsekwencji powoduje, że brak jest możliwości dokonania oceny, czy w niniejszej sprawie zostały spełnione przesłanki wstrzymania wykonania decyzji zawarte w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Sądu Skarżący nie uzasadnił wniosku w sposób dostateczny. Podkreślić przy tym należy, że postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności wydawane jest wyjątkowo, na wniosek Skarżącego i nie stosuje się w odniesieniu do niego treści art. 49 p.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku nieuzasadnienia lub niedostatecznego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności nie ma obowiązku wzywania strony do jego uzupełnienia lub poprawienia, a inicjatywa dowodowa i odpowiedzialność za skuteczność złożonego wniosku spoczywa w całości na wnioskodawcy. Sąd w tej kwestii nie jest także zobligowany do dokonywania jakichkolwiek ustaleń z urzędu (postanowienie NSA z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 455/12). Sąd przy tym zaznacza, że ma świadomość wysokości kwoty zobowiązania podatkowego na mocy wydanych w sprawie decyzji. Podnieść jednak należy, że ustawodawca nie przewidział przesłanki wysokości należności podatkowej, która automatycznie skutkowałaby udzieleniem ochrony tymczasowej. Stąd też i przy dużych kwotach konieczne jest wykazanie zaistnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sama w sobie wysokość ciążącego na stronie zobowiązania podatkowego nie może więc stanowić wystarczającej przesłanki do udzielenia ochrony tymczasowej, nie ulega bowiem wątpliwości, że skutki egzekucji danej kwoty zależą nie tylko od jej wysokości, ale również od wartości majątku, z którego egzekucja może być dokonywana. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, okoliczność nawet wysokiej należności określonej w decyzji nie świadczy sama w sobie o zajściu przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji (por. postanowienia NSA: z dnia 7 października 2014 r., sygn. akt I FZ 347/14; z dnia 22 marca 2012 r., sygn. akt I FZ 45/12; z dnia 19 marca 2014 r., sygn. akt II OZ 254/14; z dnia 14 lutego 2014 r., sygn. akt II GZ 21/14; z dnia 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13). Każda decyzja podatkowa zobowiązująca do uiszczenia określonej należności pieniężnej pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określone skutki w sferze finansowej zobowiązanego do ich uregulowania, dlatego też należy uznać te skutki za oczywiste i zawsze prowadzące do ujemnych następstw prowadzących do zmniejszenia majątku zobowiązanego. Reasumując, zdaniem Sądu Skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.