I SA/Gl 207/18
WyrokWSA w Gliwicach2018-07-05
Skład orzekający: Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Beata Machcińska, Bożena Pindel
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, mogą stanowić koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych?Ratio decidendi
Wydatki udokumentowane fakturami, które nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, nie mogą stanowić kosztu uzyskania przychodu. Podatnik ma obowiązek wykazać, że wydatek został faktycznie poniesiony, pozostaje w związku z działalnością gospodarczą, został poniesiony w celu uzyskania przychodu i jest odpowiednio udokumentowany. Same faktury, jeśli nie potwierdzają rzeczywistych transakcji, nie są wystarczającym dowodem.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego, która określiła spółce wyższą kwotę zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. Skarżąca zarzuciła m.in. naruszenie przepisów dotyczących przedawnienia zobowiązania podatkowego oraz bezpodstawne uznanie, że spółka zawyżyła koszty podatkowe o kwotę wydatków na zakup towarów od B A. P. Organy podatkowe uznały, że faktury wystawione przez B A. P. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, a spółka nie wykazała poniesienia wydatków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Beata Machcińska (spr.), Bożena Pindel, Protokolant Katarzyna Czabaj, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r. oddala skargę.
Przedmiotem skargi A spółki z o.o. w B. (dalej "spółka" lub "skarżąca") jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach wydana w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2008 r.
Stan sprawy przedstawia się następująco:
1. Naczelnik [...] [...] Urzędu Skarbowego w B. (dalej również "organ pierwszej instancji") postanowieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w przedmiocie określenia spółce wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r., a następnie decyzją z dnia [...] r. określił spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. w kwocie [...] zł, w miejsce zadeklarowanego w kwocie [...] zł.
2. W odwołaniu od tej decyzji spółka zarzuciła naruszenie:
- art. 70 § 1 O.p. z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego,
- art. 70 § 6 O.p. poprzez jego instrumentalne zastosowanie - jedynie w celu zapobieżenia przedawnieniu zobowiązania podatkowego,
- art. 192 oraz art. 200 § 1 O.p. z uwagi na wydanie decyzji przed rozstrzygnięciem wniosku o zapoznanie się z całością materiału dowodowego i wyznaczenie w tym zakresie terminu,
- art. 15 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych poprzez bezpodstawne uznanie, że spółka zawyżyła koszty podatkowe o kwotę [...] zł, tj. wartość towarów nabytych od B A. P..
Ponadto w odwołaniu zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie art. 187 O.p., art. 188 O.p. oraz art. 191 O.p.
3. Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (dalej również: "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ odwoławczy stwierdził, że w trakcie ponownie przeprowadzonego postępowania podatkowego organ pierwszej instancji w szczególności winien zwrócić uwagę na dowody, którym spółka przypisuje duże znaczenie, tj. na oświadczenie K. K., zeznania świadków będących pracownikami spółki (K. S., C. D., G. F. oraz J. J., z których ma wynikać, iż przyjęcie towarów z "nieujawnionego" źródła było niemożliwe i nie miało miejsca.
4. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania podatkowego organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 i § 3 oraz art. 207 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201, dalej: "Ordynacja podatkowa" lub "O.p."), art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 1, ust. 2, art. 9 ust. 1, art. 15 ust. 1, art. 19 ust. 1, art. 25 ust. 1 i ust. 2, art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654 ze zm., dalej: "u.p.d.o.p."), określił spółce wysokość zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. w kwocie [...] zł, w miejsce zadeklarowanego przez spółkę zobowiązania w kwocie [...] zł, tj. w kwocie wyższej o [...] zł.
5. W odwołaniu od powyższej decyzji, spółka wniosła o umorzenie postepowania albo uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie:
- art. 70 § 1 O.p. z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego,
- art. 70 § 6 O.p. poprzez jego instrumentalne zastosowanie - jedynie w celu zapobieżenia przedawnieniu zobowiązania podatkowego,
- art. 187, art. 191 i 210 § 4 O.p. poprzez wybiórcze i uznaniowe odniesienie się do materiału dowodowego,
- art. 121 § 1 O.p.,
- w rażący sposób art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. przez bezpodstawnie przyjęcie, że spółka zawyżyła koszty uzyskania przychodów 2008 r. o kwotę [...] zł stanowiącą wartość towarów nabytych od B A. P..
6. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] r. (nr [...]), wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 O.p. a także w oparciu o uprawnienia wynikające z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1947) oraz zgodnie z przepisami ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 54, poz. 654 z późn. zm.), utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] r.
Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, organ odwoławczy wskazał, iż na podstawie postanowienia z dnia [...] r. (sygn. akt [...]) zostało wszczęte dochodzenie o przestępstwo skarbowe polegające na podaniu nieprawdy w złożonym przez spółkę w dniu [...] r. zeznaniu o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) CIT - 8 za rok podatkowy 2008 i przez to narażenie na uszczuplenie podatku dochodowego od osób prawnych na kwotę [...] zł, tj. przestępstwo skarbowe określone w art 56 § 2 K.k.s. W tym samym dniu, tj. [...] r. zostało wydane również postanowienie o przedstawieniu zarzutów Prezesowi Zarządu spółki K. K. o przestępstwo z art. 56 § 2 K.k.s. w związku z art. 9 § 3 K.k.s. Ponadto organ pierwszej instancji, stosując się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 lipca 2012 r., sygn. akt P 30/11 oraz przepisu art. 70c O.p., pismem z dnia [...] r. nr [...] (doręczonym w dniu [...] r.) zawiadomił spółkę o wystąpieniu okoliczności wskazanych w art. 70 § 6 pkt 1 O.p, tj. że z dniem [...] r., uległ zawieszeniu bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób prawnych za 2008 r. W tych okolicznościach organ odwoławczy stwierdził, iż organ podatkowy pierwszej instancji dochował wszystkich wymaganych prawem warunków skutkujących skutecznym zawieszeniem biegu terminu przedawnienia.
Organ odwoławczy ustalił, iż spółka w 2008 r. zaliczyła do kosztów uzyskania przychodów wydatki w łącznej wysokości [...] zł w oparciu o wystawione przez B A. P. z siedzibą w M. faktury VAT:
1. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie netto [...] zł za zakup prętów żebrowanych (t. I, k. 254),
2. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie netto [...] zł za zakup prętów żebrowanych (t. I, k. 252 ),
3. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie netto [...] zł za zakup prętów żebrowanych (t. I, k. 249 ),
4. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie netto [...] zł za zakup prętów żebrowanych (t. I, k. 246 ),
5. nr [...] z dnia [...] r. w kwocie netto [...] zł za zakup prętów żebrowanych (t. I, k. 243),
6. nr [...] z dnia [...] r. w łącznej kwocie netto [...] zł za zakup kątowników (t. I, k. 241 ).
Organ odwoławczy, w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, sformułował następujące wnioski:
- zebrane w sprawie dowody ukazują strukturę i mechanizm funkcjonowania nieuczciwego obrotu stalą, którego świadomym uczestnikiem była m.in. A. O. (poprzednie nazwisko P.) - wystawca ww. faktur dla spółki,
- A. O., K. O., B. Z., P. Z., K. O., M. J. oraz K. S. tworzyli grupę, która została powołana do popełnienia przestępstw skarbowych i wprowadzania do obrotu środków z przestępstwa. Każdy z członków grupy miał przydzielone obowiązki. I tak, B. Z. decydował o sposobie działania, rodzaju wykonywania poszczególnych czynności, wyszukiwał kontrahentów, wskazywał w jakim kierunku mają przebiegać transakcje i jak mają być dokonywane przepływy środków pieniężnych. P. Z. był odpowiedzialny za wystawianie faktur, K. O. czuwał by pozostali członkowie grupy wykonywali swoje obowiązki, natomiast inni członkowie grupy zakładali firmy. Każdy z podejrzanych wykonując swoje czynności miał świadomość przynależności do grupy, a jego działania pociągały za sobą konieczność współdziałania wielu osób,
- z zeznań osób przesłuchanych w charakterze podejrzanych, w tym także z zeznań A. O. oraz konfrontacji tych osób wynika, że B A. P. w rzeczywistości nie prowadziło działalności w zakresie handlu stalą, a wyłącznie w zakresie usług fryzjerskich,
- podmioty takie jak C K. O., D M. J. oraz E K. S., nie dysponowały żadnymi towarami który mogłyby sprzedać B A. P.. Nie dysponowały także żadnym zapleczem (magazynami, halami, środkami trwałymi) niezbędnym do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie handlu stalą. Fakt fikcyjnych dostaw wyrobów stalowych potwierdzają również zeznania A. O.; tym samym faktury wystawione przez te firmy na rzecz B nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych,
- A. O. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie dokonała zgłoszenia rachunków bankowych podanych na fakturach wystawionych na rzecz spółki,
- pracownicy spółki, tj. J. J., G. F., C. D., K. S. w złożonych zeznaniach opisali procedury funkcjonujące w spółce w zakresie zamawiania i przyjmowania towarów. Osoby te nie pamiętały by w 2008 r. do magazynu spółki przyjmowano towar zakupiony od B A. P.,
- spółka nie dysponuje dokumentami w zakresie dostaw towarów przez B A. P.,
- spółka poza ww. fakturami oraz potwierdzeniami zapłaty nie posiada żadnych dowodów potwierdzających że transakcje z B A. P. miały miejsce,
- w świetle powyższego zeznania K. K. - Prezesa Zarządu spółki, że dokonał zakupu stali żebrowanej i kątownika od B A. P. uznaje się za mało wiarygodne.
W ocenie organu odwoławczego, zgromadzony materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, że transakcje zakupu przez spółkę prętów żebrowanych oraz kątowników udokumentowane fakturami wystawionymi przez firmę B A. P. faktycznie nie miały miejsca. Dlatego organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż sporne faktury nie potwierdzają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych i uzasadnionym jest wyłączenie z kosztów uzyskania przychodów, na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., wydatków wynikających z faktur wystawionych przez ww. podmiot w łącznej wysokości [...] zł.
7. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] r., jak również o zasądzenie na jej na rzecz kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa radcy prawnego według norm przepisanych.
Zarzuciła naruszenie:
- przepisu prawa materialnego, tj. art 15 ust. 1 u.p.d.o.p. poprzez bezpodstawne uznanie, że wydatki w łącznej wysokości [...] zł, stanowiące wartość towarów zakupionych od B A. P., nie stanowią kosztu uzyskania przychodu w spółce za 2008 r.
- art. 187, 191, 210 § 4 O.p. polegające na tym, że organ odwoławczy w sposób wybiórczy i przekraczający dopuszczalną uznaniowość ocenił materiał dowodowy.
Skarżąca w uzasadnieniu podniosła, iż w zaskarżonej decyzji zupełnie pominięto ustalenia organu pierwszej instancji, że towary nabyte od B A. P. wprowadzono na magazyn spółki w ilościach i wartościach wynikających z faktur zakupowych na podstawie dowodów PZ oraz zaewidencjonowano na koncie Nr 332 - 02 - "towary w magazynie hurtowym" (str. 5, 6 Decyzji Naczelnika [...] [...] Urzędu Skarbowego). W toku postępowania kontrolnego i podatkowego ustalono, że spółka na koncie Nr 705 - 02 - "koszt własny sprzedanych towarów handlowych C." zaewidencjonowała i uwzględniła w kosztach uzyskania przychodów 2008 r. koszt własny wydanych z magazynu prętów i kątowników o wymienionych w łącznej wysokości [...] zł (str. 5, 6 decyzji organu pierwszej instancji); szczegółowe zestawienie poszczególnych dokumentów WZ/Sd przedstawiono w załączniku do tej decyzji.
O sposobie obiegu dokumentów i przyjmowaniu towarów do magazynu zeznawali pracownicy spółki: to K. S., C. D., G. F., J. J. oraz jej Prezes K. K. Z zeznań tych niezbicie wynika, że przyjęcie towaru z tzw. nieujawnionego źródła było niemożliwe i nie mogło mieć miejsca.
Zdaniem skarżącej, w sprawie wykazano, że spółka wykonała możliwe akty staranności, by uznać transakcję za legalną i nie powinna ponosić ujemnych skutków podatkowych, na co zwrócono uwagę w orzeczeniach ETS i sądów administracyjnych.
W toku kontroli i postępowania podatkowego organ skarbowy badał również ceny nabytych towarów od B A. P. i nie stwierdził, by ceny odbiegały od rynkowych.
Skarżąca zarzuciła organom pominięcie okoliczności, że towar nabyty od B A. P. został sprzedany i opodatkowany.
8. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kwestią sporną w rozpatrywanej sprawie jest to, czy skarżąca prawidłowo ujęła w ciężar kosztów uzyskania przychodów kwotę wydatków wynikających z faktur, które, zdaniem organów podatkowych, nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów procesowych, należy wskazać, że w myśl art. 122 Ordynacji podatkowej, w toku postępowania, organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Natomiast art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej obliguje organ podatkowy do zebrania i w sposób wyczerpujący rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Z kolei art. 191 Ordynacji podatkowej zobowiązuje organ do oceny na podstawie całego zebranego materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.
Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy nie oznacza, że organ podatkowy jest obciążony nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania dowodów, a strona jest całkowicie z tego obowiązku zwolniona (por. wyrok NSA z 22 marca 2011r., sygn. akt I FSK 584/10). Zobowiązanie strony do współpracy z organem podatkowym w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego, w tym do przedłożenia dowodów, które uzasadniłyby jej twierdzenia, nie oznacza przerzucenia na stronę ciężaru dowodu.
W tym miejscu Sąd podkreśla, że przy ocenie wystąpienia okoliczności uzasadniających potrącenie kosztu na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. (co ma zastosowanie w niniejszej sprawie) nie można pomijać zasad dokumentowania poniesienia kosztów. Faktura, będąca podstawą ewidencjonowania w księgach podatkowych, musi potwierdzać rzeczywiste, konkretnie określone w fakturze zdarzenia gospodarcze, a nie jakiekolwiek inne. Faktury, które nie odzwierciedlają rzeczywistego przebiegu operacji gospodarczych, nie posiadają cech dowodu księgowego, a tym samym nie stanowią dowodu na poniesienie wydatku, który można ująć po stronie kosztów uzyskania przychodów. Z powyższego wynika, że rzetelność transakcji jest warunkiem sine qua non uznania wydatku za koszt potrącalny. Podkreślenia nadto wymaga, że to podatnik, uznając wydatek za koszt uzyskania przychodu i w ten sposób odnosząc korzyść polegającą na obniżeniu dochodu podlegającego opodatkowaniu, poza fakturą i dowodem zapłaty, powinien posiadać dowody świadczące, że konkretny wydatek jest kosztem nie tylko ekonomicznym, ale także podatkowym. O ile zatem dla wykazania poniesienia kosztu w sensie ekonomicznym wystarczającym dowodem jest faktura, rachunek czy też dowód zapłaty, to jeżeli istnieją wątpliwości co do ich prawidłowości i rzetelności, dla udokumentowania poniesienia kosztu podatkowego wymagane jest dowiedzenie m.in., że podstawą jego poniesienia jest związane z działalnością podatnika rzeczywiste zdarzenie gospodarcze, mające wpływ na wysokość osiągniętego lub potencjalnego przychodu. Dla celów podatkowych niezbędne jest więc udowodnienie przez podatnika w sposób wiarygodny, że operacja gospodarcza została wykonana w sposób i w rozmiarze wskazanym w dokumentacji będącej podstawą księgowania, a w szczególności zaś, że została wykonana przez podmiot będący beneficjentem wydatku. Nie wystarczy wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar lub usługę i wykorzystać je w działalności gospodarczej, aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 140/13, wyrok NSA z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FSK 365/12, wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., sygn. akt II FSK 2355/11, wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2012 r., sygn. akt II FSK 896/11). W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę na konieczność przedstawienia bezspornych dowodów wskazujących na rzetelność transakcji (tak WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 28 grudnia 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 1082/11, WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 28 listopada 2011 r. sygn. akt I SA/Bd 712/11 oraz WSA w Poznaniu w wyroku z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I SA/Po 924/09).
Zdaniem Sądu, organy podatkowe działały legalnie (art. 120 O.p.) i podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, przez co nie została naruszona zasada prawdy obiektywnej (art. 122 O.p.). W sposób wyczerpujący został zebrany i rozpatrzony w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy (art. 187 § 1 O.p.), zaś jego spójna i logiczna ocena nie naruszała granic swobodnej oceny dowodów i jako taka korzysta z ochrony przewidzianej w art. 191 O.p.
Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego potwierdza stanowisko organów podatkowych, że faktury wystawione przez B A. P. nie dokumentują rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Przemawiają za tym w szczególności następujące okoliczności:
A. P. z zawodu fryzjerka założyła działalność gospodarczą pod firmą B A. P.. Zgodnie z wpisem do ewidencji działalności gospodarczej głównym przedmiotem jej działalności były usługi fryzjerskie i kosmetyczne. Przesłuchiwana w charakterze podejrzanej w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K., zeznała, że świadczyła wyłącznie usługi fryzjerskie, nie zajmowała się inną działalnością gospodarczą, w tym handlem stalą, nie podpisywała faktur VAT, nigdy nie widziała żadnego transportu wyrobów stalowych i nie utrzymywała kontaktów z kontrahentami.
Z zeznań innych osób podejrzanych w sprawie, słuchanych w ramach śledztwa prowadzonego przez Prokuraturę Okręgową w K., wynika, że w rzeczywistości A. O. (poprzednio P.) nie kupowała wyrobów stalowych, a wystawione na jej rzecz faktury, które miały dokumentować ich sprzedaż, są fikcyjne (zeznania B. Z., P. Z., K. O., M. J.). Osoby te szczegółowo opisały wzajemną współpracę, sprowadzającą się de facto do wystawiana fikcyjnych faktur. Faktura wystawiona przez E K. S. na rzecz B A. P., również nie odzwierciedla rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Organy podatkowe ustaliły, że osoba ta faktycznie nie świadczyła usług transportowych - nie posiadała bowiem własnych środków transportu i nie przedstawiła żadnych dokumentów magazynowych, czy umów współpracy. W trakcie przesłuchania K. S. nie potrafił powiedzieć skąd towar był transportowany i jak został załadowany/rozładowany.
Z kolei pracownicy skarżącej: J. J. – [...], G. F. – [...], [...], C. D. – [...], [...], na pytanie, czy pamiętają, że w 2008 r. miało miejsce przyjmowanie do magazynu spółki towaru zakupionego od B A. P., odpowiedzieli: "nie pamiętam". K. S., zatrudniona w spółce na stanowisku sprzedawcy, zeznała, że po zarejestrowaniu dokumentów w podręcznym rejestrze – zeszycie, w którym wpisuje się adres i nazwę dostawcy, nr rejestracyjny samochodu i naczepy oraz dane personalne kierowcy oraz opisuje się towar, dokumenty są kserowane i tworzony jest tzw. dokument roboczy. Organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] r. wezwał spółkę do dostarczenia kserokopii "podręcznego rejestru – zeszytu" w części, w której zostały zaewidencjonowane dostawy udokumentowane fakturami wystawionymi przez B A. P.. Dokument ten nie został przez spółkę okazany. W odpowiedzi, spółka poinformowała, że wymienione zeszyty z 2008 r. zostały usunięte i zniszczone podczas rozbudowy budynku magazynowo-biurowego w C. (pismo spółki z 12 lutego 2015 r.).
Spółka, pomimo że była wzywana o wskazanie kto konkretnie organizował transport prętów i żebrowanych i kątowników i pokrywał jego koszty, nie przedstawiła żadnych dokumentów w zakresie dostaw tego towaru. Natomiast wskazane przez skarżącego w skardze dokumenty PZ, WZ/Sd są dokumentami wewnętrznymi i nie potwierdzają, że towar ujęty na zakwestionowanych fakturach został faktycznie dostarczony przez ich wystawę, czyli B A. P.. W istocie skarżąca, prócz faktur, potwierdzeń zapłaty oraz ww. dokumentów wewnętrznych wystawionych przez spółkę, nie przedłożyła żadnych dowodów, potwierdzających, że transakcje z wystawcą zakwestionowanych faktur rzeczywiście się odbyły. Również Prezes Zarządu spółki K. K. nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających zakup wyrobów stalowych od ww. pomiotu. Zeznał, iż nie wie kto podpisał sporne faktury i kto je doręczył, nie wyjaśnił kto dostarczył spółce ujęty na fakturach towar – pręty i kątowniki, prócz zakwestionowanych faktur i potwierdzeń zapłaty nie przedstawił powszechnie występujących w działalności gospodarczej dokumentów takich jak: oferty zamówienia, umowy handlowe.
W ocenie Sądu, ustalenia faktyczne organów co do tego, iż zakwestionowane transakcje nie zostały dokonane z podmiotem uwidocznionym na spornych fakturach jako sprzedawcą usług, są trafne. Organ odwoławczy dokonał wnikliwej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, na co wskazuje treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 180 § 1 O.p. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Posłużenie się zeznaniami świadków, którzy przesłuchani zostali w odrębnym od podatkowego postępowaniu karnym, jest w pełni zgodnie z art. 180 § 1 oraz art. 181 O.p. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 kwietnia 2017 r., II FSK 923/15, LEX nr 2284478). Powtórzenie w postępowaniu podatkowym dowodu z przesłuchania osoby uprzednio przesłuchanej w postępowaniu karnym, dla zrealizowania zasady czynnego udziału strony w tym przesłuchaniu, jest uzasadnione tylko wówczas, gdy strona wskaże na konkretne, istotne okoliczności faktyczne, niezbędne do wyjaśnienia sprzeczności w tych zeznaniach w porównaniu z dotychczas zebranym materiałem dowodowym (tak NSA w wyroku z dnia z dnia 1 grudnia 2017 r., sygn. akt II FSK 3261/15). Skarżąca takich okoliczności nie wskazała. Nie wystarczy stwierdzenie, że wyjaśnienia świadków są wątpliwe i że należy do nich podejść z daleko posuniętą ostrożnością.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, należy podkreślić, że rolą organów nie było badanie, czy i z jakim poziomem świadomości bądź zawinienia skarżąca uczestniczyła w kwestionowanych transakcjach, lecz jednoznaczne ustalenie, czy udokumentowane spornymi fakturami zdarzenia gospodarcze miały faktycznie miejsce, a wydatki w nich wyszczególnione zostały poniesione, a co za tym idzie, czy stanowią w świetle obowiązujących regulacji prawnych koszty uzyskania przychodu. Sąd podziela i uznaje za własny pogląd WSA w Poznaniu wyrażony w wyroku z dnia z dnia 6 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Po 665/17, że brak jest podstaw prawnych do przeniesienia na grunt spraw określających zobowiązanie w podatku dochodowym (tu, dochodowym od osób prawnych) rozwiązań obowiązujących w podatku od towarów i usług, w świetle których dla pozbawienia podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego koniecznie jest wykazanie, że wiedział on lub mógł wiedzieć, iż w ramach danej transakcji dostawca dopuścił się przestępstwa lub też, że inna transakcja w łańcuchu dostaw, dokonana przed transakcją przeprowadzoną przez owego podatnika lub po niej, miała miejsce z naruszeniem przepisów o podatku VAT. To na podatniku spoczywa ciężar wskazania środków dowodowych, pozwalających na ustalenie, na rzecz jakich podmiotów ponosił wydatki i w jakiej wysokości. Nie ma bowiem znaczenia to, czy podatnik w sposób zawiniony (na przykład na skutek braku dbałości o własne interesy gospodarcze, bądź w sposób zamierzony), czy też niezawiniony (ze względu na brak dokumentów źródłowych), dokonywał rozliczenia kosztów uzyskania przychodów na podstawie faktur nierzetelnych. Istotny jest jedynie fakt, że faktury te nie odzwierciedlają faktycznych transakcji i nie mogą stanowić dowodu w postępowaniu podatkowym.
Przez wzgląd na powyższe, nie zasługują na uwzględnienie podniesione w skardze zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania.
W konsekwencji powyższych ustaleń, w ocenie Sądu, nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia przepisu prawa materialnego - art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
Kosztami uzyskania przychodów, zgodnie z art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p., są koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów lub zachowania albo zabezpieczenia źródła przychodów, z wyjątkiem kosztów wymienionych w art. 16 ust. 1. Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu. Przyjmuje się, że kosztami uzyskania przychodów są te wydatki, które pozostają w takim związku przyczynowo – skutkowym, że ich poniesienie miało lub mogło mieć istotny wpływ na powstanie, zwiększenie, zachowanie bądź też zabezpieczenie danego przychodu. Warunkiem bowiem zaliczenia danego wydatku jako koszt uzyskania przychodu w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p. jest łączne spełnienie następujących przesłanek: faktyczne poniesienie wydatku przez podatnika, istnienie związku z prowadzoną działalnością, poniesienie go w celu uzyskania przychodu, jego zwiększenia bądź zachowania źródła przychodu. Dodatkowo wydatek musi być poniesiony i udokumentowany, gdyż zdarzeń gospodarczych nie można domniemywać - muszą być one wykazane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego jednolicie przyjmuje się, że w przypadku transakcji udokumentowanych za pomocą faktur lub dowodów zakupu nieodzwierciedlających rzeczywistego przebiegu zdarzeń gospodarczych - określone w nich wydatki nie mogą stanowić kosztu podatkowego (m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 grudnia 2007 r. sygn. akt II FSK 1438/06, 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 462/11, 12 lutego 2012 r. sygn. akt II FSK 627/12, 7 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2436/12, 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt II FSK 791/15, 17 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 1056/15, 19 maja 2017 r. sygn. akt II FSK 3009/15 i FSK 1187/15, z dnia 1 grudnia 2017 r. II FSK 3014/15 wszystkie dostępne na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Skoro podatnik zamierza rozpoznać jako koszt uzyskania przychodu kwotę wskazaną na fakturze, to na nim spoczywa ciężar wykazania, że faktura ta odzwierciedla rzeczywisty przebieg transakcji, w tym jej strony (wyrok NSA z 1 grudnia 2016 r., II FSK 2665/16, CBOSA). Na podatniku bowiem ciąży obowiązek prawidłowego i rzetelnego prowadzenia dokumentacji. Niedopełnienie tych wymogów powoduje wyłączenie powyższych wydatków z kosztów uzyskania przychodów prowadzonej działalności gospodarczej. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest już pogląd, że do uznania wydatku za koszt uzyskania przychodów niezbędne jest nie tylko zaistnienie konkretnego zdarzenia gospodarczego, polegającego na zakupie towaru lub usługi u konkretnego sprzedawcy, za konkretną cenę, ale i odpowiednie udokumentowanie tej operacji. Nie wystarczy zatem wykazanie, że podatnik mógł gdziekolwiek nabyć towar i zużyć go w działalności gospodarczej ("przecież towar był"), aby wydatek ten móc zaliczyć do kosztów uzyskania przychodów (zob. wyroki NSA: z dnia 9 maja 2018 r., sygn. akt II FSK 1054/16; z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II FSK 418/09; z dnia 30 stycznia 2009 r., sygn. akt II FSK 1722/07 i II FSK 1405/07; z dnia 14 marca 2008 r., sygn. akt II FSK 1755/06; wyrok z dnia 19 grudnia 2007 r., sygn. akt II FSK 1438/06; z dnia 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 462/11; CBOSA).
W niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby zakwestionowane w postępowaniu podatkowym wydatki zostały rzeczywiście poniesione na rzecz podmiotu, który wystawił zakwestionowane faktury, zaś przeprowadzone przez organy postępowanie dowodowe wykazało, że faktury te nie odzwierciedlają faktycznych transakcji. Dlatego Sąd aprobuje nieuznanie przez organ podatkowy tych wydatków za koszt uzyskania przychodów na podstawie art. 15 ust. 1 u.p.d.o.p.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło