I SA/Gl 724/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Pindel, Sędziowie WSA Beata Machcińska, Anna Tyszkiewicz – Ziętek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 12 października 2016 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. w S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 oraz art. 144 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej także: O.p.) oraz art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t.j. Dz.U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz.U. Nr 198, poz. 1925) stwierdziło, że odwołanie A sp. z o.o. z siedzibą w S. (dalej: strona, Spółka) z dnia [...] r. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie: - uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. Nr [...] , - odmowy na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dnia [...] r. nr [...] , wobec stwierdzenia, że w sprawie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. (decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie, do art. 130-132), lecz w wyniku uchylenia mogłaby zostać wydana wyłącznie decyzja rozstrzygająca istotę sprawy tak jak decyzja dotychczasowa zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzja organu odwoławczego z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi Spółki w dniu 25 marca 2015 r., natomiast odwołanie od niej zostało złożone pismem z dnia 29 października 2015 r., czyli po upływie 14-dniowego terminu do złożenia odwołania od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] . W tym stanie rzeczy odwołanie pozostawiono bez rozpatrzenia. Organ odwoławczy nadmienił także, iż z uwagi na wystąpienie problemów technicznych uniemożliwiających doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, o których mowa w 144 § 3 O.p. pismo doręcza się w sposób określony w § 1 pkt 1 tego przepisu. W skardze na powyższe postanowienie, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, reprezentujący skarżącą Spółkę adwokat podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 228 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej "poprzez jego błędne zastosowanie i stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania pomimo złożenia przez skarżącego zasadnego wniosku o przywrócenie terminu, w którym wykazano, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, a było skutkiem zastosowania się do błędnego pouczenia organu", - art. 214 Ordynacji podatkowej "poprzez jego niezastosowanie i wyciągnięcie wobec strony postępowania podatkowego, która zastosowała się do błędnego pouczenia co prawa wniesienia skargi zamieszczonego przez organ w decyzji negatywnych konsekwencji w postaci odmowy przywrócenia terminu", - art. 210 § 1 w zw. z art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez brak prawidłowego uzasadnienia wydanego postanowienia, - art. 124 Ordynacji podatkowej poprzez naruszenie zasady przekonywania. Wobec tak sformułowanych zarzutów wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej także: p.p.s.a.) oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wskazano, że decyzją z dnia [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawcy od decyzji z dnia [...] r. nr [...] , którą odmówiono uchylenia decyzji Kolegium z dnia [...] r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W związku z powyższym pełnomocnik skarżącej skierował skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 8 grudnia 2014 r., sygn. I SA/GI 1061/14 uchylił decyzję Kolegium z dnia [...] r. nr [...] , stwierdzając iż w sprawie miało miejsce uchybienie proceduralne polegające na tym, że w wydaniu rozstrzygnięcia podjętego po wznowieniu postępowania brało udział dwóch członków Kolegium, którzy orzekali w tej sprawie na poziomie instancji odwoławczej w postępowaniu zwykłym. Wskutek uchylenia decyzji z dnia [...] r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wydało w dniu [...] r. nową decyzję nr [...] (doręczoną pełnomocnikowi Spółki w dniu 25 marca 2015 r.), mocą której: - uchylono decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] , - odmówiono na podstawie art. 245 § 1 pkt 3 o.p. uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...] r. nr [...] . W decyzji tej zawarto pouczenie, iż jest ona decyzją ostateczną w myśl art. 128 O.p. i przysługuje od niej skarga do WSA w Gliwicach, która można wnieść w terminie 30-tu dni od daty doręczenia. Zgodnie z tym pouczeniem wniesiono w ustawowym terminie skargę do sądu. WSA w Gliwicach na rozprawie w dniu 22 października 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/GI 577/15 wydał postanowienie o odrzuceniu tej skargi. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia stwierdził, iż wbrew treści pouczenia zawartego w decyzji z dnia [...] r., decyzja ta nie była decyzją ostateczną w toku instancji. Była to bowiem decyzja pierwszo-instancyjna i przysługiwało od niej (na mocy art. 221 O.p.), odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., które zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1) O.p. wnieść należało w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Wobec powyższego autor skargi stwierdził, że termin do złożenia odwołania od wskazanej decyzji upłynął dla Spółki bezskutecznie w dniu 8 kwietnia 2015 r. Jednocześnie jednak pełnomocnik skarżącej podniósł, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony, która działała zgodnie z treścią błędnego pouczenia stanowiącego element decyzji. Mając zatem na uwadze, że przyczyna uchybienia terminowi ustała w ocenie wnioskodawcy w dniu 22 października 2015 r., wraz z wydaniem wspomnianego wyżej postanowienia WSA w Gliwicach, Spółka z zachowaniem siedmiodniowego terminu skierowała do organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r., jednocześnie wnosząc odwołanie. Kolegium nie uwzględniło tego wniosku i (zaskarżonym odrębną skargą) postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] ) odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Z kolei zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia [...] r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Z takim rozstrzygnięciem, wydanym pomimo złożenia zasadnego wniosku o przywrócenie terminu, nie sposób się, zdaniem pełnomocnika skarżącej zgodzić, a jego treść narusza przepisy Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 228 § 1 pkt 2) oraz art. 214 tej ustawy. Na poparcie tych zarzutów autor skargi zacytował art. 228 § 1 pkt 2) O.p. oraz wyrok NSA z dnia 10 czerwca 2003 r., sygn. akt III SA 1758/01. M. Pod. 2003. nr 12. poz. 39, w którym wskazano, że organy podatkowe obowiązane są wnikliwie badać wszystkie okoliczności związane z uchybieniem terminowi do wniesienia odwołania. Akcentując dalej, że postanowienia dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinny być wydawane wówczas, gdy przekroczenie terminu jest oczywiste i po analizie okoliczności sprawy, zarzucono, że organ naruszył wskazane powyżej zasady, nie biorąc pod uwagę okoliczności wskazanych w złożonym przez skarżącego wniosku o przywrócenie terminu. W dalszych wywodach skargi zacytowano art. 214 O.p., zgodnie z którym nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa dc sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. W tym kontekście podniesiono, że podmiot, który został błędnie pouczony, w zależności od rodzaju wadliwości, może pominąć negatywne dla siebie konsekwencje prawne. Na poparcie tej tezy przywołano postanowienie WSA w Szczecinie z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 86/10, LEX nr 570424. Wobec powyższego autor skargi wskazał, że skarżąca wskutek zastosowania się do otrzymanego pouczenia wniosła skargę, która została odrzucona, a termin do złożenia odwołania upłynął bezskutecznie. Strona poniosła zatem negatywne konsekwencje, o których mowa w art. 214 O.p., czego nie można podważać ze względu na występowanie w sprawie profesjonalnego pełnomocnika. Wbrew bowiem twierdzeniom organu odwoławczego działanie za stronę fachowego pełnomocnika nie zwalnia organu, w świetle art. 217 w zw. z art. 137 O.p. od zawarcia w rozstrzygnięciu prawidłowego pod względem treści i pełnego pouczenia, co potwierdził NSA w wyroku z dnia 19 września 2006 r., sygn. akt I FSK 1123/05. W konkluzji pełnomocnik skarżącej wskazał, że organ powinien w pierwszej kolejności uwzględnić złożony przez skarżącą wniosek o przywrócenie terminu oraz zaniechać wydania zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał w całości dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazał, że sprawa zobowiązania skarżącej z tytułu podatku od nieruchomości za 2011 r. będzie ponownie rozpatrywana przez WSA w Gliwicach w związku z uchyleniem przez NSA postanowieniem z dnia 7 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 208/15 postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 596/13, którym umorzono postępowanie jako bezprzedmiotowe. Kolegium zauważyło także, iż zasadność odmowy przedmiotowego zwolnienia podatkowego za 2012 r. i 2013 r. potwierdził WSA w Gliwicach wyrokami z dnia 20 sierpnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 368/13 i z dnia 2 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 1369/13, od których skargi kasacyjne zostały oddalone wyrokami NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 3738/13 oraz z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II FSK 2038/14. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga okazała się nieuzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej także: p.p.s.a.). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - Sąd stwierdził, iż postanowienie to nie narusza prawa. Poddanym kontroli Sądu w niniejszej sprawie rozstrzygnięciem z dnia [...] r. organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie skarżącej od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uchylenia decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...] i odmowy uchylenia decyzji ostatecznej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dnia [...] r. nr [...] zostało wniesione z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 223 § 2 O.p. Zgodnie z art. 220 § 1 i § 2 O.p. od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie do organu podatkowego wyższego stopnia. Na mocy art. 223 § 1 O.p. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję. Termin na zaskarżenie decyzji organu I instancji określony jest w art. 223 § 2 pkt 1 pkt 1 O.p., który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. W myśl art. 12 O.p. obliczanie terminu w postępowaniu podatkowym ma charakter obiektywny. Powołany przepis stanowi bowiem, że jeżeli początkiem terminu określonego w dniach jest pewne zdarzenie, przy obliczaniu tego terminu nie uwzględnia się dnia, w którym zdarzenie nastąpiło. Upływ ostatniego z wyznaczonej liczby dni uważa się za koniec terminu. Skoro decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 25 marca 2015 r. (co wynika ze znajdującego się a aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru – k. 15), natomiast odwołanie od niej zostało złożone w piśmie opatrzonym datą 29 października 2015 r., które wpłynęło do organu odwoławczego w dniu 2 listopada 2015 r., to niewątpliwie 14 – dniowy termin określony w art. 223 § 2 pkt 1 pkt 1 O.p. nie został zachowany. Zasadne było zatem zastosowanie przez organ odwoławczy regulacji zawartej w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że termin określony w art. 223 § 2 O.p. jest terminem ustawowym, zawitym, który nie może być przedłużany. Organ odwoławczy ma obowiązek uwzględnienia upływu terminu do wniesienie środka odwoławczego z urzędu. W orzecznictwie akcentuje się, że "nawet błędne poinformowanie przez pracownika organu podatkowego, nie może być podstawą do uznania, że termin do wniesienia odwołania od decyzji powinien być liczony od innego dnia, niż wynika to z przepisów ustawy z 1997 r. - Ordynacja podatkowa" (por. m.in. wyrok NSA z dnia 16 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Wr 1078/12, LEX nr 1248198). Odnosząc się do argumentacji skargi, która zmierza do wykazania, że skoro strona w oparciu o art. 214 O.p. zasadnie wnioskowała o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, to organ odwoławczy nie był uprawniony do wydania zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia przywołać należy utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkich sądów administracyjnych pogląd dotyczący obowiązków organu odwoławczego wynikających ze spóźnionego wniesienia odwołania. NSA m.in. w wyrokach z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt I FSK 534/06, LEX nr 935950, z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I FSK 214/10, LEX nr 951795 oraz z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2388/13, LEX nr 1990252 zanegował stanowisko Sądu I instancji, że uchylenie postanowienia organu odwoławczego w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przesądza o uznaniu postanowienia stwierdzającego jego uchybienie za niezgodne z przepisami prawa. NSA wskazał, że treść art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej wskazuje wyraźnie, iż stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Tym samym organ podatkowy wobec nieuwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz obowiązany do wydania postanowienia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej i nie można mu zarzucić naruszenia przepisów prawa. W konkluzji stwierdzić zatem należy (za wyrokiem NSA z dnia 15 marca 2016 r., sygn. akt II FSK 270/14, LEX nr 2036483), że kwestia rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu podatkowym, nie ma wpływu ani na fakt uchybienia terminowi, ani na obowiązek organu odwoławczego wydania postanowienia stwierdzającego ten fakt. Rozpatrzenie sprawy z wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 162 O.p. jest bowiem na osi czasu etapem następującym po wydaniu postanowienia stwierdzającego uchybienie temu terminowi na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 O.p., niezależnie od tego, kiedy ów wniosek został złożony (po wniesieniu odwołania, czy jednocześnie z nim) (por. wyroki NSA: z dnia 20 marca 2009 r., sygn. akt I FSK 112/08, z dnia 23 listopada 2007 r., sygn. akt II FSK 1316/06, z dnia 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I FSK 1443/11 oraz z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt I FSK 340/14). Mając zatem na uwadze, że o ocenie zgodności z prawem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania decyduje to, czy według stanu na moment jego podjęcia spełniły się przesłanki przewidziane w art. 228 § 1 pkt 2 O.p., a stwierdzenie uchybienia terminowi przed rozpatrzeniem wniosku o jego przywrócenie nie jest działaniem przedwczesnym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.