I SPP/Go 64/23

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Katarzyna Kołodziej-Kobierowska po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2023 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C spółki z ograniczoną odpowiedzialnością o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za maj 2019 roku p o s t a n a w i a: odmówić zmiany postanowienia z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt SPP/Go 40/23. Skarżąca - C sp. z o.o. wniosła skargę na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego wskazaną w sentencji niniejszego postanowienia. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi, pismem z dnia [...] marca 2023 r. ww. spółka wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W nadesłanym formularzu PPPr podniosła, że nie dysponuje dostateczną ilością środków na pokrycie kosztów postępowania. Na skutek działania prokuratury została pozbawiona możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Wszelka dokumentacja spółki została zabezpieczona, zaś jej prezes - tymczasowo aresztowany (od lipca 2019 r. do kwietnia 2022 r.). Po uchyleniu aresztu wobec prezesa, spółka w dalszym ciągu nie funkcjonuje. Z oświadczenia o majątku o dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 80.000,00 zł. Skarżąca nie posiada środków trwałych. Spółka wykazała "zerowe" saldo na rachunku bankowym w [...]. Pomimo wezwania, skarżąca nie nadesłała żadnych dokumentów i oświadczeń potwierdzających sytuację finansową i materialną spółki oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. W konsekwencji, postanowieniem z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 40/23 Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez tut. Sąd (postanowienie z 27 czerwca 2023 r.). W odpowiedzi na wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi, pismem z [...] lipca 2023 r. skarżąca ponownie zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu spółka podniosła, że uiszczenie kosztów sądowych jest niemożliwe. Spółka ma zablokowane konto bankowe, zajęte dwa samochody osobowe. Jej prezes również nie ma żadnych możliwości finansowych, gdyż utrzymuje się z emerytury w kwocie 2.300 zł. W oświadczeniu o majątku i dochodach spółka wykazała, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 80.000,00 zł, nie posiada środków trwałych. Nie posiada środków w kasie, jak i na rachunku bankowym w [...]. Dodatkowo przedłożyła sprawozdanie zarządu wraz z bilansem i rachunkiem zysków i strat za 2019, 2020 i 2021 rok, a także przekaz pocztowy wypłaty emerytury S.W. (prezesa zarządu) za listopad 2022 r. w kwocie 2.189,90 zł. W związku z tym, że dane zawarte w formularzu PPPr były niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącej, pismem z dnia [...] września 2023 r. wezwano spółkę do przedłożenia, w terminie 7 dni, dodatkowych dokumentów: bilansów, rachunków zysków i strat za 2022 r. i I półrocze 2023 r., rocznej deklaracji podatkowej (CIT-8) za 2022 r., deklaracji w podatku od towarów i usług, w podatku akcyzowym za ostatnie trzy miesiące lub za ostatnie dwa kwartały, raportów kasowych i wyciągów ze wszystkich jej kont bankowych z ostatnich trzech miesięcy, zestawienia kosztów bieżącego funkcjonowania Spółki (np. koszty związane z utrzymaniem siedziby spółki: czynsz, woda, ogrzewanie, energia, telefony, koszty obsługi prawnej, księgowej itp.) wraz ze wskazaniem źródeł ich finansowania czy kopii aktualnej umowy spółki. W odpowiedzi, pełnomocnik spółki nadesłał kopię zeznania CIT-8 za 2022 r. z wykazaną stratą z działalności gospodarczej w kwocie 618,00 zł oraz zestawienie operacji na rachunku bankowym nr [...] za okres od 01.07.2019r. do 19.05.2023r., z saldem końcowym -4,25zł. Pełnomocnik oświadczył, że spółka nie prowadzi żadnej działalności, nie posiada środków trwałych. Brak jest obecnie kosztów bieżącego funkcjonowania spółki, za wyjątkiem kosztów ponoszonych na rzecz księgowości celem przygotowania brakującej dokumentacji, a koszty te pokrywa prezes zarządu ze środków własnych. Dodał, że z uwagi na fakt zatrzymania przez organy ścigania całości dokumentacji spółki, zwrócił się do prokuratury o wydanie umowy spółki. Jednocześnie pełnomocnik wniósł o przedłużenie o 7 dni terminu do złożenia bilansów i rachunków zysków i strat spółki za 2022 r. i I półrocze 2023 r. oraz odpisów deklaracji VAT, z uwagi na fakt, iż ich przygotowanie zostało zlecone księgowemu. Zarządzeniem z dnia 20 października 2023 r. Referendarz sądowy tut. Sądu przedłużył termin do złożenia ww. dokumentów do dnia 27 października 2023 r. Pismem z dnia [...] listopada 2023 r. pełnomocnik spółki nadesłał kopię aktualnej umowy spółki. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Go 50/23 Sąd odrzucił skargę spółki wniesioną na ww. decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego. Stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 1634 - dalej zwanej "P.p.s.a."), stronie może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym - czyli takim o jaki wnioskuje skarżąca spółka - obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§3). Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. To ona winna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki stanowiące podstawę do uwzględnienia jej wniosku, a sąd/referendarz sądowy na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z 30 marca 2016r. sygn. akt I GZ 134/16 - orzeczenia przywołane w niniejszym postanowieniu dostępne na: orzeczenia.nsa.gov.pl). Co więcej, w przypadku wnioskowania o prawo pomocy przez osobę prawną nie może ona powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich mimo, iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie wydatków (por. postanowienie NSA z 7 października 2014r. sygn. akt I GZ 390/14, postanowienie WSA w Olsztynie z 31 października 2018r. sygn. akt II SA/Ol 553/18). Strona może samodzielnie przedstawiać określone informacje, oświadczenia, bądź złożyć na wezwanie dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w niniejszej sprawie) daje przepis art. 255 P.p.s.a. (por. post. Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 grudnia 2005r. sygn. akt II FZ 794/05). Niedostarczenie żądanych danych powoduje, że oświadczenie wnioskodawcy pozostaje niepełne, niewystarczające do wydania pozytywnego dla strony rozstrzygnięcia. W takiej sytuacji referendarz sądowy/sąd uprawniony jest do sformułowania oceny, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony (postanowienia NSA: z 17 grudnia 2015r. sygn. akt II GZ 895/15, z 14 października 2014r. sygn. akt II GZ 646/14, z 14 stycznia 2011r. sygn. akt II OZ 1361/10 czy z 18 sierpnia 2015r. sygn. akt II GZ 377/15). Przystępując do rozpoznania wniosku skarżącej spółki należy w pierwszej kolejności wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego z dnia [...] grudnia 2022 r. nr [...], skarżąca ubiegała się już o prawo pomocy w tym samym, co obecnie zakresie, tj. w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Jak już wskazano wyżej, postanowieniem z 19 maja 2023 r. referendarz sądowy odmówił Spółce przyznania prawa pomocy, a tut. Sąd postanowieniem z dnia 27 czerwca 2023 r. utrzymał ww. postanowienie w mocy. W takiej sytuacji, kolejny wniosek strony w takim samym zakresie należy traktować jak wniosek o zmianę wcześniejszego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, w trybie art. 165 P.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 3 lutego 2009r. sygn. akt I OZ 53/09984, z dnia 28 lipca 2009r. sygn. akt I FZ 252/09, z dnia 7 lutego 2011r. sygn. akt II FSK 2274/10). Przepis ten stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie (a do takich należy rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy) mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęte jest, że przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu ww. przepisu należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Podkreśla się także, że wniosek o zmianę postanowienia musi wprowadzać element nowości do sprawy, tj. wskazywać na nowe okoliczności faktyczne i prawne, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Co więcej, nie chodzi przy tym o jakiekolwiek zmiany w sytuacji majątkowej i finansowej wnioskodawcy, ale o wskazanie okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozpatrywanej kwestii (por. postanowienia NSA: z 20 stycznia 2017r. sygn. akt I GZ 595/16, z 4 sierpnia 2017r. sygn. akt I OZ 1180/17, z 9 listopada 2017r. sygn. akt II OZ 1348/17, z 20 listopada 2018r. sygn. akt II OZ 1127/18). Zmiana wcześniejszego rozstrzygnięcia o odmowie przyznania prawa pomocy jest więc dopuszczalna tylko w przypadku zmiany polegającej na znaczącym pogorszeniu się sytuacji materialnej strony, co wnioskodawca musi wykazać zgodnie z regułami, jakimi rządzi się postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że Strona nie wykazała, by w jej sytuacji finansowej, majątkowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która uzasadniałaby zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 40/23. Przede wszystkim zauważyć należy, że w uzasadnieniu rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, podobnie jak w pierwotnym wniosku, spółka podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż nie prowadzi działalności gospodarczej, nie uzyskuje dochodu, nie dysponuje środkami w kasie oraz na rachunku bankowym. Poza kapitałem zakładowym, nie wskazała posiadania jakiegokolwiek majątku. W obu jednak przypadkach, pomimo wezwania do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, i dodatkowo przedłużenia terminu do jego wykonania przy rozpoznaniu kolejnego wniosku, spółka nie przedłożyła wszystkich wymaganych ww. wezwaniem dowodów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej analizy i rzetelnej oceny sytuacji finansowej i materialnej spółki oraz jej aktualnych możliwości płatniczych. Przede wszystkim, do dnia dzisiejszego, nie przedłożyła bilansu i rachunku zysków i strat za 2022 rok i I półrocze 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie z 5 września 2023 r., pełnomocnik spółki poprzestał jedynie na oświadczeniu, że ich przygotowanie zostało zlecone księgowemu; podobnie zresztą jak w odpowiedzi na wezwanie z 21 kwietnia 2023 r. w trakcie postępowania zainicjowanego pierwotnym wnioskiem spółki o przyznanie prawa pomocy. Tymczasem aktualne sprawozdanie finansowe jest niezwykle istotne dla pełnej oceny sytuacji materialnej spółki. Składa się bowiem z bilansu, rachunku zysków i strat oraz informacji dodatkowej. Pokazuje zatem nie tylko faktyczny stan majątkowy spółki (składniki majątku), ale także jej wpływy, wydatki i ich rodzaje. Dlatego też niewystarczające jest przesłane roczne zeznanie podatkowe spółki za 2022 rok. Co więcej, zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz.U. z 2021r. poz. 217 ze zm.), spółki kapitałowe mają obowiązek sporządzania sprawozdań finansowych. Obowiązek ten spoczywa na członkach zarządu spółki kapitałowej. Pomimo wyraźnego wezwania referendarza sądowego, skarżąca nie przedłożyła również wydruku z rachunku bankowego za ostatnie miesiące (nadesłany obejmuje transakcje bankowe jedynie do 19 maja 2023 r.), a także zestawienia kosztów bieżącego funkcjonowania spółki, ograniczając się do oświadczenia, że jedynymi obecnie kosztami spółki są wydatki za obsługę księgową - nie ujawniając jednak ich wysokości - które w całości pokrywa prezes zarządu ze środków własnych. Skoro zatem brak jest dokumentów pozwalających na weryfikację oświadczeń w zakresie bieżących dochodów i aktualnych wydatków, ich źródeł, rodzajów i przede wszystkim wysokości (nawet zerowych), to trudno stwierdzić, jaki wpływ na sytuację finansową podmiotu ma obowiązek poniesienia pełnych kosztów zainicjowanego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęte jest, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko w stosunku do podmiotów, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jej otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy zabrakło. Niezależnie od powyższego podnieść należy, że pomimo trudności na jakie się skarżąca spółka powołuje - czego referendarz nie kwestionuje - w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą. Z akt sprawy nie wynika bowiem, aby skarżąca została postawiona w stan likwidacji, upadłości bądź żeby toczyło się wobec niej postępowanie układowe, z powodu ewentualnego braku płynności finansowej. Jeżeli zatem przedsiębiorca - mimo kłopotów finansowych - nadal prowadzi działalność gospodarczą, to należy przyjąć, że mu się ona opłaca. Zgodnie z dominującą w orzecznictwie NSA wykładnią art. 246 § 2 pkt 1 P.p.s.a., brak jest podstaw do udzielenia przedsiębiorcy będącemu osobą prawną wparcia finansowego przez Skarb Państwa, jeżeli mimo trudności finansowych nadal prowadzi działalność gospodarczą oraz nie wszczął postępowania upadłościowego czy naprawczego (np. post. NSA z 24 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 36/15). Ponadto, w myśl art. 177 §1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2019r., poz. 505 ze zm.), podmiot działający w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością może pokryć koszty sądowe przez żądanie dopłat od wspólników (postanowienia NSA z 11 kwietnia 2012r. sygn. akt II GZ 123/12, z 20 października 2015r. sygn. akt II FZ 812/15). Jak wynika z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, jedynym wspólnikiem skarżącej spółki jest Radca S.W. sp. z o.o. (KRS nr [...]), która posiada 100 udziałów o łącznej wartości 80.000,00 zł. Z kolei przedłożona umowa skarżącej spółki, w § 13 przewiduje możliwość nałożenia na wspólników dopłat w granicach do dwudziestokrotności wartości nominalnej posiadanych przez nich udziałów. Zatem skarżąca w pierwszej kolejności powinna zwrócić się do ww. udziałowca o udzielenie pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Strona jednak, jak dotąd, nie wykazała, że jest to obecnie obiektywnie niemożliwe; nadal nie ujawniła, czy zwracała się do udziałowca o taką pomocą, a przede wszystkim jakimi możliwościami finansowymi i płatniczymi obecnie dysponuje wspólnik, poprzestając jedynie na przedłożeniu potwierdzenia wypłaty emerytury S.W. (wyłączny udziałowiec Radca S.W. sp. z o.o. oraz prezes spółek, w tym skarżącej) za listopad zeszłego roku. W konsekwencji powyższego, aktualna pozostaje ocena referendarza sądowego dokonana w postanowieniu z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt I SPP/Go 40/23. Tym samym, na podstawie art. 165 i art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.