I SA/Kr 1652/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.L. – wspólnika Firmy Handlowo Usługowej "W" s.c. J.L., P.S., o zwolnienie od kosztów sądowych , w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.08.2015r,.2015r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. L. - wspólnika Firmy Handlowo Usługowej "W" s.c. J. L., P. S., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 26.08.2015r,.2015r., nr [...], w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J.L. ur. w 1961 r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną L.L., z którą w 1999r. zawarł umowę wyłączającą wspólność ustawową małżeńską. Z działalności gospodarczej prowadzonej w formie spółki cywilnej uzyskuje ok. 3 130 zł., miesięcznie , netto. W 2015r. jego dochód z tego tytułu wyniósł 29 620,97 zł., przy przychodzie na poziomie 41 617,20 zł. Deklarowane wydatki na utrzymanie domu i rodziny wynoszą łącznie 2 500 zł., miesięcznie, natomiast wydatki ponoszone przez samego J.L. na utrzymanie, wyżywienie , ubranie i ubezpieczenie wynoszą 950 zł. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF wnioskodawca podał , iż jest właścicielem: udziału o wartości 65 000 zł. w domu o pow. 130 m2 o wartości 390 000 zł., udziału w wysokości 1/6 części o wartości 10 000 zł. w domu letniskowym o pow. 20 m2 oraz współwłaścicielem w 50 % samochodu osobowego marki Citroen Berlingo o wartości 35 000 zł. W oświadczeniu, z dnia 25.01.2016r. nadesłanym do tut. Sądu, w związku z wezwaniem wystosowanym w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) wnioskodawca stwierdził natomiast , że nie posiada żadnego majątku (nieruchomości, samochodów, zasobów pieniężnych). W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie J. L. nadesłał też zaświadczenie z Wydziału Komunikacji w Urzędzie Miasta T. z dnia 21.01.2016r. stwierdzające , że J. L. nie figuruje w tamtejszej ewidencji jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu. Saldo rachunku prowadzonego przez Bank Zachodni WBK dla Firmy Handlowo Usługowej "W", J L, P S, na dzień 28.12.2015r. wyniosło – 10 342,10 zł. a saldo konta osobistego J. L., prowadzonego przez Bank BGŻ BNP Paribas S.A. na dzień 26.01.2016r. wyniosło 357,04 zł. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246§2 w/w ustawy. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma więc charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ppsa, nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r. , sygn. akt II Fz 409/11). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej przysługuje z kolei na podstawie art. 246§1 w/w ustawy. Następuje ono gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie stroną postępowania sądowoadministracyjnego jest Firma Handlowo Usługowa "W" s.c. J. L., P. S. W takiej sytuacji ocena czy przyznanie prawa pomocy jest uzasadnione, musi dotyczyć też majątkowych i finansowych możliwości każdego z jej wspólników. Wynika to bowiem bezpośrednio z osobistej odpowiedzialności wspólników spółki cywilnej opartej na zasadach solidarności (por. art. 864 ustawy z dnia 23.04.1964r. Kodeks cywilny t.j. Dz.U. z 2014r. , poz. 121 z p. zm.). Do takiego stanowiska upoważnia zresztą art. 91 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U z 2015r. , poz. 613 z p. zm.), odsyłający w tym zakresie do regulacji odpowiedzialności solidarnej dla zobowiązań cywilnoprawych, przewidzianej w Kodeksie cywilnym. W przedmiotowej sprawie dodatkowo, każdy ze wspólników złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych sam - jako osoba fizyczna. Stąd też, zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Te bowiem w sposób bardziej precyzyjny odpowiadają kryterium badania kondycji podmiotu będącego wnioskodawcą, ze względu na charakter wspomnianej odpowiedzialności. To strona zatem ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie zatem zarówno art. 246§1 jak i § 2, nie pozostawia wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem przedstawione przez J. L. dane, dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy jego wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne i sprzeczne. Po pierwsze bowiem, nie przesłał on, mimo wezwania: - wyciągów z kont bankowych L.L. (zarówno osobistych jak i firmowych !) , obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z lokat bankowych małżonków, - zeznania podatkowego L.L., za 2015r. lub zaświadczenia z odpowiedniego urzędu skarbowego o wysokości uzyskanych przez nią dochodów w 2015r. - odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii) obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością J.L.. Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze wnioskodawcy musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jego sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych, nieruchomości oraz środków finansowych, którymi dysponują domownicy. Stąd też, brak danych w tym zakresie skutecznie uniemożliwia wspomnianą analizę . To z kolei, wyklucza przyznanie prawa pomocy. Odnosząc się natomiast do podnoszonego przez J.L. faktu pozostawania z żoną w rozdzielności majątkowej, trzeba podkreślić, że nie ma on znaczenia dla sprawy. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (Dz.U z 1964r., nr 9 poz. 59 z p.zm.) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08 ). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r. , sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r. , sygn. akt I FZ 463/08 ). Prawa pomocy nie można też przyznać jednemu z małżonków , jeśli okazałoby się , że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I Cz 37/67), zwłaszcza, że w rozpatrywanym przypadku faktycznie prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Po drugie z kolei, w rozpatrywanej sprawie, zachodzą istotne wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń składanych przez J.L.. To natomiast uniemożliwia przeprowadzanie analizy rzeczywistego stanu faktycznego w oparciu o przedstawione okoliczności. Istnieją bowiem wątpliwości co do wiarygodności oświadczeń wnioskodawcy - jako wspólnika przedmiotowej spółki, w zakresie prawdziwości podanych przez niego faktów. W oświadczeniu, zawartym w formularzu PPF wnioskodawca wymienił bowiem udziały w nieruchomościach, będące jego własnością oraz ich wartość a w nadesłanym później oświadczeniu z dnia 25.01.2016r stwierdził natomiast, że nie posiada żadnego majątku w postaci nieruchomości, samochodów czy zasobów pieniężnych ! Rozbieżność pojawiła się również w zakresie własności połowy samochodu marki Citroen Berlingo. Później nadesłane oświadczenie J.L. z dnia 25.01.2016r., poparte stosownym zaświadczeniem, zaprzeczało złożonemu wcześniej na formularzu oświadczeniu wnioskodawcy, iż jest on o właścicielem połowy przedmiotowego auta. W konsekwencji więc w/w okoliczności, stwierdzić należy, że wnioskodawca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację finansową. Orzekający nie ma więc wystarczającego materiału, do którego przedłożenia zobowiązany był wnioskodawca, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r. , sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Należy bowiem stwierdzić , że orzekający najpierw powinien mieć do dyspozycji materiał, pełny i wiarygodny, dopiero później może przystąpić do jego oceny, w kontekście przesłanek przyznania prawa pomocy i kosztów generowanych przez dane postępowanie. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. , poz . 270 z p. zm. ).