I SA/Kr 1949/15

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.P., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 09.10.2015r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok postanawia: wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek A.P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej , z dnia 09.10.2015r., nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 rok. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów A.P.ur. w 1970r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną E.P. ur. w 1973r. , córką A.P. ur. w 1998r. oraz synami K.P. ur. w 2004r. i P.P. ur. w 2006r. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą, która miesięcznie przynosi mu 3 101,72 zł. netto. W 2015r. uzyskał on dochód w wysokości 70 176,65 zł. E.P. od dnia 01.12.2015r. również prowadzi działalność gospodarczą ale jak podał mąż nie przynosi jej ona dochodu. Zona wnioskodawcy posiada : - konto w B. , na które 13.11.2015r. wpłynęło z Powiatowego Urzędu Pracy 16 500 zł., na podjęcie działalności gospodarczej, - konto w G. S.A. , - konto o numerze [...], - konto o numerze [...] , - konto o numerze [...], - konto walutowe w EUR o numerze [...], - konto walutowe w USD o numerze [...] Miesięczne wydatki rodziny obejmują : raty kredytów ( 236 zł. – C. S.A. , 161 zł. –M..S.A. – obecnie A.S.A., 40 zł. – S. S.A., 39 zł. - S. S.A., 2700 zł. – P.) w łącznej kwocie 3 176 zł., opłatę za energię elektryczną – 218 zł., opłatę za internet – 55 zł., opłatę za telefon – 92 zł., koszty wyżywienia i bieżące potrzeby – 1500 zł., koszty paliwa do samochodu – 300 zł., koszty lekarstw i wizyt lekarskich – 100 zł. (300 zł. : 3 miesiące = 100 zł.). Wnioskodawca podał również, że wydaje 1600 zł. na ZUS i 280 zł., na prowadzenie księgowości. Strona skarżąca jest właścicielem mieszkania o pow. 90 m2, o wartości 250 000 zł., nieruchomości rolnej, położonej w Skrzyszowie o pow. 0,13 ha, samochodu osobowego marki Renault 19, zarejestrowanego od 2005r., motoroweru marki Romet Motors, zarejestrowanego od 2013r., samochodu osobowego marki Ford Escort, zarejestrowanego od 2014r., przyczepy marki Świdnik Trade, zarejestrowanego od 2009r. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem przedstawione przez wnioskodawcę informacje dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne a wręcz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, którymi winien kierować się orzekający rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA z dnia 02.12.2014r., sygn. akt FZ 436/14,postanowienie NSA z dnia 19.11.2015r., sygn. akt II FZ 775/15). Z oświadczenia strony skarżącej wynika bowiem, że wydaje ona miesięcznie 5 441 zł., czyli znacznie więcej niż wynosi miesięczny dochód rodziny tj. 3 101,72 zł. Same już raty spłacanych kredytów przewyższają kwotę dochodu. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ta niezrozumiała dysproporcja ma miejsce przy niewliczeniu do wydatków rodziny składek na ZUS i opłatę za prowadzenie księgowości. Te bowiem należą do tzw. "kosztów pracy", czyli w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej - kosztów tej działalności. Wliczenie ich do wydatków gospodarstwa domowego rodziny, jak to czyni strona, jeszcze bardziej zwiększyłoby wspomnianą rozbieżność kwotową . Zaznaczyć natomiast trzeba, że orzekający aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, przedmiotów wartościowych czy nieruchomości. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. W konsekwencji więc w/w okoliczności należy stwierdzić , że przedstawiony przez stronę skarżącą materiał jest niekompletny a więc niewystarczający do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA , z dnia 11.01.2008r. , sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA , z dnia 09.02.2005r. , sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA , z dnia 28.06.2012r. , sygn. akt I FZ 210/12 ). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA , z dnia 24.01.2011r. , sygn. akt II FZ 733/10). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm.).