III SA/Kr 260/18
WyrokWSA w Krakowie2018-06-12
Skład orzekający: Hanna Knysiak-Sudyka, Barbara Pasternak, Maria Zawadzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy opuszczenie miejsca pobytu stałego, które nastąpiło w wyniku konfliktu rodzinnego i nie było dobrowolne w rozumieniu braku przymusu fizycznego lub psychicznego, a także niepodjęcie kroków prawnych w celu powrotu do lokalu, uzasadnia wymeldowanie osoby?Ratio decidendi
Sąd uznał, że opuszczenie miejsca pobytu stałego, nawet jeśli nie było w pełni dobrowolne w sensie braku przymusu, ale wynikało z konfliktu rodzinnego, a osoba nie podjęła skutecznych kroków prawnych w celu powrotu do lokalu i przeniosła centrum swoich życiowych interesów gdzie indziej, uzasadnia wymeldowanie. Zameldowanie ma charakter ewidencyjny i powinno odzwierciedlać stan faktyczny, a utrzymywanie fikcji meldunkowej jest niedopuszczalne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wymeldowania S. H. z miejsca pobytu stałego. Skarżący opuścił lokal w 2011 roku po konflikcie rodzinnym, twierdząc, że został wyrzucony. Mimo prób powrotu, nie został wpuszczony do budynku, a jego żona i teściowa wymieniły zamki. Skarżący przeniósł się do innego miejsca, gdzie koncentruje swoje życie. Organy administracji uznały, że opuszczenie miejsca pobytu było dobrowolne i trwałe, co uzasadniało wymeldowanie. Skarżący kwestionował te ustalenia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Knysiak-Sudyka (spr.) Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka Protokolant sekretarz sądowy Honorata Kuźmicka-Wełna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi S. H. na decyzję Wojewody z dnia 19 stycznia 2018 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skargę oddala
Wojewoda decyzją z dnia 19 stycznia 2018 r. znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm.; zwanej dalej "k.p.a.") oraz art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 657 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania skarżącego S. H. od decyzji Burmistrza Miasta i Gminy z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekającej o wymeldowaniu S. H. z pobytu stałego z adresu: ul. M w W utrzymał się zaskarżoną decyzję w mocy.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie w sprawie o wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego z budynku w W, ul. M, Burmistrz Miasta i Gminy wszczął 12 czerwca 2017 roku, na żądanie S. D., właścicielki rzeczonej nieruchomości, która uzasadniła wniosek opuszczeniem przez byłego zięcia w dniu 21 sierpnia 2011 roku jej domu i zamieszkaniem w innym miejscu, tj. w N, gdzie skarżący obecnie przebywa.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Burmistrz Miasta i Gminy opierając się na materiale dowodowym zebranym w sprawie uznał, że doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego w rozumieniu przepisów art. 35 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności i decyzją z [...] 2017 roku, znak: [...], orzekł o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego z adresu: ul. M w W.
Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewody skarżący, zaskarżonej decyzji zarzucając: naruszenie prawa materialnego, tj. art. 33 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem na skarżącym nie ciążył obowiązek wymeldowania się, z uwagi na niespełnienie przesłanek do wymeldowania oraz naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 k.p.a., art. 75 § 1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. art. 85 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. przez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Skarżący nie zaprzecza, że kilka lat temu opuścił miejsce pobytu stałego i zamieszkał pod innym adresem, tj. N (w domu swojej siostry), gdzie również aktualnie przebywa, natomiast podnosi, że opuszczenie nie było dobrowolne, bowiem w 2011 roku został wyrzucony z powyższego budynku przez żonę, E. H. i teściową, S. D., która wymieniła zamki w drzwiach do bramy i budynku. Po opuszczeniu budynku skarżący wielokrotnie podejmował próby dostania się do domu (w którym pozostawił narzędzia, maszynę do drewna, dokumenty), także w asyście Policji, lecz bezskutecznie. W 2017 roku sąd orzekł rozwód małżeństwa S. H. i E. H. Skarżący zarzucił, iż organ nie wziął pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, a spełnienie przesłanek wymeldowania sprowadził do braku zamieszkania w budynku stałego zameldowania i nie podjęcia skutecznych kroków prawnych w celu ponownego zamieszkania pod wskazanym wyżej adresem, a ponadto, że nie dokonał oględzin budynku (i posesji) przy ul. M w W na okoliczność pozostawienia w nim przez rzeczy skarżącego. Skarżący wniósł o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przepisem art. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności (Dz. U. z 11 grudnia 2017 r. póz. 2286), która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2018 roku do spraw wszczętych i niezakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Powołując treść art. 25 i art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności organ podniósł, że jeśli w trakcie postępowania o wymeldowanie, jak w rozpatrywanej sprawie, zostanie ustalone, że osoba której wniosek dotyczy, nie przebywa w miejscu stałego zameldowania, opuściła to miejsce, wówczas organ meldunkowy obowiązany jest do jej wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wydanej w oparciu o przepisy art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
W rozpatrywanej sprawie meldunkowej, w ocenie Wojewody, za bezsporny uznać należy fakt, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez skarżącego, jak prawidłowo ustalił organ pierwszej instancji, było jego świadomą decyzją i nie wynikało z bezprawnych działań innych osób. W wyniku trwającego od lat głębokiego konfliktu (o charakterze sporów rodzinnych) pomiędzy skarżącym a jego żoną, E. H. (którego konsekwencją był orzeczony przez sąd w 2017 roku rozwód) oraz teściową, S. D., skarżący w 2011 roku opuścił dotychczasowe miejsce pobytu stałego i zamieszkał pod innym adresem: N, w domu swojej siostry, gdzie również aktualnie przebywa i koncentruje centrum swoich najważniejszych spraw życiowych.
Kilkuletnie niezamieszkiwanie skarżącego w budynku przy ul. M w W było powodem, dla którego S. D., właścicielka rzeczonej nieruchomości wniosła o wymeldowanie byłego zięcia z miejsca pobytu stałego. Z uzasadnienia wniesionego żądania wynikało, że od opuszczenia budynku przez skarżącego minęło sześć lat, w trakcie których wymieniony nie poczynił żadnych starań w celu umożliwienia sobie ponownego korzystania z lokalu dotychczas zajmowanego w jej domu.
W dniu 7 lipca 2017 roku, składając wyjaśnienia przed organem pierwszej instancji S. D. do protokołu podtrzymała swoje żądanie w przedmiocie wymeldowania byłego zięcia, jednocześnie poinformowała, że jakkolwiek nie była świadkiem opuszczenia przez skarżącego w 2011 roku jej domu, to pragnie zaznaczyć, iż pomiędzy skarżącym a jej córką, panią E. H., a także ich synem był wówczas ogromny konflikt.
Z zeznań E. H., którą organ pierwszej instancji powołał w niniejszej sprawie na świadka wynikało, że 22 sierpnia 2011 roku na skutek kolejnej awantury pomiędzy nią, jej matką a skarżącym, E. H. nakazała mężowi, by opuścił dom. Wówczas skarżący wyjechał do N, do swojego domu rodzinnego.
W tym samym dniu skarżący wrócił i w asyście Policji próbował wejść do budynku, lecz po ustaleniu, że dom stanowi wyłączną własność jej matki, S. D., funkcjonariusz Policji nie wprowadził męża do budynku. Po wyprowadzeniu się mąż jeszcze raz przyjechał na teren posesji, a ponieważ się awanturował E. H. z obawy przed nim wezwała Policję, która towarzyszyła im do czasu, aż mąż odjechał z posesji. Niezamieszkanie skarżącego w budynku w W przy ul. M potwierdził dowód z zeznań osób, które organ pierwszej instancji w niniejszej sprawie także powołał na świadków, tj.: D. P., M. P. - siostry skarżącego oraz T. H. – syna wymienionych. Z zeznań powyższych świadków jednoznacznie wynikało, że małżonkowie od dłuższego czasu pozostawali w konflikcie. W sierpniu 2011 roku doszło do kolejnej awantury, w wyniku której skarżący opuścił budynek stałego zameldowania i zamieszkał w innym miejscu, wówczas żona spakowała jego rzeczy, a teściowa wymieniła zamki w drzwiach. Po wyprowadzeniu się skarżący dwukrotnie był pod wskazanym wyżej adresem, lecz do budynku nie został wpuszczony. Zdaniem świadka T. H. od 2012 roku ojciec nie pojawił się już w domu ani razu.
Zdaniem organu wyjaśnienia S. D., wnioskodawczyni wymeldowania, podobnie jak dowody z zeznań świadków pozostawały w zbieżności z wyjaśnieniami skarżącego. Słuchany przed organem pierwszej instancji w dniu 6 lipca 2017 roku skarżący do protokołu potwierdził, że od 2011 roku nie zamieszkuje pod adresem: W, ul. M, a jako miejsce pobytu wskazał lokal w N, gdzie obecnie przebywa. Poinformował, iż nie podejmował żadnych kroków prawnych w celu ponownego zamieszkania w budynku w W, ul. M (jakkolwiek chciałby tam znowu zamieszkać, lecz zależy to od zgody żony i teściowej) oraz, że w 2011 roku przestał partycypować w kosztach utrzymania przedmiotowego budynku. W pisemnych, obszernych wyjaśnieniach dołączonych do przedmiotowych akt sprawy, skarżący szczegółowo opisał swoją sytuację rodzinną (w tym konflikty i nieprozumienia z żoną i teściowa), swoje problemy zdrowotne oraz podniósł kwestie nakładów i inwestycji, jakie poczynił w celu utrzymania budynku w należytym stanie.
Organ odwoławczy dał wiarę powyższym wyjaśnieniom, zeznaniom i dowodom, w oparciu o które uznał, że opuszczenie miejsca stałego zameldowania przez skarżącego nastąpiło w rozumieniu przepisów art. 35 ustaw o ewidencji ludności. W ocenie Wojewody materiał dowodowy zebrany w sprawie w sposób nie budzący wątpliwości potwierdza, że skarżący decyzję o wyprowadzeniu się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego podjął samodzielnie i zamiar ten samodzielnie zrealizował. Opuszczenie miejsca pobytu stałego było dobrowolne, gdyż wynikało z samodzielnej rezygnacji z przebywania w budynku w W, ul. M, nie wywołanej przymusem fizycznym lub psychicznym osób trzecich. Do akt sprawy bowiem nie zostały dołączone żadne dokumenty/dowody/ wskazujące, że opuszczenie miejsca stałego pobytu przez skarżącego miało inny charakter niż dobrowolny.
Organ odwoławczy podkreślił, że istotnym pozostaje też w sprawie, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji skarżący tej najistotniejszej dla postępowania meldunkowego kwestii, czyli opuszczenia przez niego miejsca pobytu stałego nie kwestionował.
W ocenie organu odwoławczego niepodjęcie we właściwym czasie odpowiednich kroków prawnych świadczy o tym, że skarżący pogodził się z istniejącym stanem rzeczy i wyraził w ten sposób wole zerwania więzów z lokalem stałego zameldowania, przenosząc swoje centrum życiowe w inne miejsce - do domu rodzinnego w N.
Zgodnie z treścią art. 25 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Czynność zameldowania potwierdza jedynie istniejący stan faktyczny i ma charakter wtórny do zaistniałych wcześniej zdarzeń. Zatem skoro osoba opuszcza miejsce pobytu stałego i nie podejmuje skutecznych działań prawnych w celu ponownego w nim zamieszkania, to naturalną konsekwencją tej czynności jest obowiązek wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jeżeli osoba sama tego obowiązku nie dopełniła.
Organ odwoławczy stwierdził, iż w sytuacji, gdy skarżący od 2011 roku nie mieszka w miejscu pobytu stałego, dopuszczenie dowodu z oględzin budynku w W przy ul. M byłoby bezzasadne.
Ustalenia powyższego nie można opierać na samych twierdzeniach tej osoby i osób jej bliskich, ale w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego dla ustalenia stanu faktycznego w danej sprawie i cały materiał dowodowy musi być poddany ocenie (art. 80 k.p.a.) - co w niniejszej sprawie organ prowadzący przedmiotowe postępowanie w pierwszej instancji, wbrew zarzutom zawartych w odwołaniu, uczynił prawidłowo.
Ocena całokształtu okoliczności zaistniałych w niniejszej sprawie wskazuje jednoznacznie, iż miejscem stałego pobytu dla skarżącego już od dłuższego czasu nie jest budynek w W, ul. M, lecz inny lokal w miejscowości N, gmina D, gdzie skarżący od kilku lat w sposób stały mieszka. Organ podkreślił, że nie można mieć kilku równorzędnych miejsc pobytu stałego.
Z ustaleń poczynionych przez organ odwoławczy wynikało, że skarżący nie dopełnił obowiązku meldunkowego polegającego na zgłoszeniu pobytu czasowego w miejscu przebywania w N, co dawałoby podstawę do uznania, że opuszczenie miejsca pobytu stałego nie miało charakteru trwałego. Z akt sprawy nie wynikało, aby skarżący przedsięwziął skuteczne środki prawne w tym zakresie, celem umożliwienia sobie ponownego zamieszkania w budynku przy ul. M w W, co pozwala z kolei uznać, że obecnie opuszczenie nabrało również charakteru trwałego. Zamiar skarżącego powrotu do budynku w W, ul. M ogranicza się jedynie do deklarowania chęci powrotu do rzeczonej nieruchomości bez określenia czasu powrotu, a przede wszystkim bez uwzględnienia realnych i prawnych możliwości zamieszkania w tym budynku. Skoro bowiem małżonkowie są rozwiedzeni, a przedmiotowy budynek stanowi wyłączną własność S. D., która wyraźnie sprzeciwia się temu aby skarżący (były zięć) ponownie w nim zamieszkał, to deklarowany przez skarżącego zamiar powrotu do budynku w W, ul. M nie znajduje oparcia w istniejących realiach.
W ocenie organu odwoławczego jeżeli przez dłuższy czas skarżący będąc zameldowany w przedmiotowym budynku mieszkał w innym lokalu, to tym samym dał wyraz swojej woli dobrowolnego opuszczenia budynku, w którym faktycznie nie przebywa, a jedynie niezgodnie z przepisami ewidencji ludności jest nadal zameldowany. Nie podejmując działań zmierzających do przywrócenia utraconego posiadania lokalu, daje też wyraz swej woli rezygnacji z zamieszkania w tym lokalu. Przeciwne rozumienie normy określonej w art. 35 ustawy o ewidencji ludności prowadziłoby do akceptowania fikcji polegającej na utrzymaniu zameldowania określonej osoby w lokalu, w którym faktycznie od dawna już nie zamieszkuje.
W ocenie Wojewody, zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy spełniał wymogi stawiane w art. 7 k.p.a., tj. uwzględniał obowiązek podjęcia wszelkich niezbędnych środków służących wyjaśnieniu istotnych dla sprawy okoliczności i służących załatwieniu sprawy. Prawidłowe były także ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący (art. 77 § l k.p.a. i art. 80 k.p.a.), jako warunku niezbędnego do wydania decyzji o przekonywującej treści (art. 107 § 3 k.p.a.), że spełnione zostały przesłanki z art. 35 ustawy o ewidencji ludności.
Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł skarżący S. H., zaskarżonej decyzji zarzucając:
naruszenie przepisów prawa materialnego., tj. art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności w związku z art. 25 ust. 1 ustawy - poprzez uznanie, że zaszły przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego - z uwagi na błędne rozumienie przez organ II instancji pojęcia zamiaru przebywania w miejscu stałego pobytu, co rzutowało na tym samym błędną oceną dobrowolności opuszczenia budynku przy ul. M w W;
naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, art. 75 § 1,77 § 1, art. 80 k.p.a., a to przez niepodjęcie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, w szczególności poprzez brak ustalenia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności pozwalających na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny co do przesłanki wymeldowania poprzez przyznanie, że organ l instancji całościowo wyjaśnił stan sprawy, co przejawiało się uznaniem, że skarżący dobrowolnie opuścił miejsce zamieszkania pod adresem: ul. M w W;
naruszenie przepisów postępowania: tj. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 107 § 1 pkt 7 k.p.a., art. 127a k.p.a. - w brzmieniu po nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego dokonanej ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. (wejście w życie - 1 czerwca 2017 r.) - a to przez odstąpienie od uchylenia decyzji organu l instancji i poprzestaniu jedynie na "pouczeniu" pomimo, iż organ II instancji zauważywszy braki przejawiające się wadliwym pouczeniem, jako stanowiące istotne uchybienia w zakresie części składowych decyzji - winien dążyć do usunięcia z obrotu prawnego decyzji obarczonych tak istotnymi wadami, co winno skutkować uchyleniem decyzji i przekazaniem do ponownego rozpatrzenia.
Skarżący wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Zdaniem skarżącego decyzja Wojewody zawiera szereg sprzeczności i to w różnych aspektach i jak się wydaje organ administracyjny próbuje usilnie wykazywać brak udowodnienia zamiaru pozostania skarżacego w miejscu wymeldowania. Skarżący nie mógł podjąć praktycznie żadnych kroków prawnych z oczywistych względów, jednakże podejmował kroki faktyczne, których doniosłość jest równie istotna. Zdarzeniami takim były chociażby próby dostania się z powrotem do miejsca zamieszkania w niedługim odstępie czasu od zmuszenia skarżącego do opuszczenia domu przy ul. M w W, czy chociażby wobec bezskuteczności tychże prób - nocowanie w garażu obok domu.
Sam fakt, że działania te były bezskuteczne, pozostaje bez wpływu na istotę zamiaru pozostawania w danym miejscu, gdyż same próby świadczą tym, iż skarżący miał i nadal ma wolę dalszego zamieszkiwania pod adresem M w W.
Zdaniem skarżacego manifestacja zamiaru pozostania w miejscu meldunku może objawiać się dowolnie i w różny sposób, a cała istota polega na tym, żeby działania te przedstawiały rzeczywiste nastawienie osoby, której wymeldowanie dotyczy.
Fakt podejmowania prób przez skarżącego powrotu do domu w W został odnotowany w decyzji organu II instancji, gdzie przytoczone są zeznania świadka - syna skarżącego, który stwierdza, że jego ojciec po przymusowym opuszczeniu domu w W próbował bezskutecznie do niego wrócić. Już ten sam fakt obrazuje manifestację woli, a więc zamiar w rozumieniu art. 25 ust. 1 ustawy.
Skarżący podkreślił, że zajście niekorzystnych dla skarżącego zdarzeń spowodowało konieczność wyprowadzenia się z adresu w W, nie zaś dobrowolna i pozbawiona przymusów fizycznych czy psychicznych decyzja. Wbrew temu co twierdzi organ II instancji, przeszkody, który uniemożliwiały zrealizowanie zamiaru stałego zamieszkania pod poprzednim adresem miały wymiar zarówno fizyczny, jak również psychiczny. Opuszczenie domu w W i zamieszkanie w N pod numerem [...] jest następstwem, a zarazem konsekwencją niesprzyjających warunków, a w żadnym razie nie dobrowolnej decyzji skarżącego.
Zdaniem skarżącego organy obu instancji dokonały obrazy przepisów prawa materialnego, tj. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r.
Zdaniem skarżacego w aktualnym stanie sprawy pojawia się potrzeba stwierdzenia w sposób jednoznaczny, iż nie zostały dostatecznie wyjaśnione i ustalone wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji dokonana przez organy ocena nie jest wystarczająca do orzeczenia o wymeldowaniu skarżącego z miejsca pobytu stałego. Co więcej rzeczone braki w postępowaniu dowodowym są "zastępowane" z góry przyjętą optyką organu na kwestie związane z faktycznym zamiarem skarżącego co do dalszego przebywania pod adresem: ul. M w W.
Skarżący zarzucił także, że organ l instancji nie dostosował elementów składowych decyzji do warunków prawnych ukształtowanych nowelizacją kodeksu postępowania administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r., co - jak podkreślił organ II instancji - stanowiło naruszenie zasady informowania zawartej w art. 9 k.p.a. W opinii skarżącego takie naruszenie nie może być sanowane tylko i wyłącznie poprzez "ojcowskie" upomnienie organu wyższej instancji, a akt taki winien zostać usunięty z obrotu prawnego poprzez uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 powołanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., co do zasady Sąd rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Rozpoznawana skarga w tych ramach prawnych nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sądowej kontroli w niniejszej sprawie była wydana na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. decyzja Wojewody z dnia 19 stycznia 2018 r., znak [...], utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z [...] 2017 r., znak: [...], orzekającą o wymeldowaniu skarżącego S. H. z pobytu stałego z adresu: ul. M w W.
W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy administracji w niniejszej sprawie jest zasadne na gruncie obowiązujących przepisów prawa.
Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 roku o ewidencji ludności (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 657 ze zm.) zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Stosownie zaś do treści art. 25 ust. 1 cytowanej ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na pojęcie zamieszkiwania składają dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem zarówno element faktyczny, polegający na stałym nieprzebywaniu w mieszkaniu, jak i element wolicjonalny, łączony z dobrowolnością zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 kwietnia 2001 r., sygn. V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88).
Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy rozumieć nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego pozostawania w danym lokalu.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że opuszczenie miejsca pobytu stałego musi mieć charakter dobrowolny i trwały, by można było dokonać wymeldowania. Podzielić należy, aktualny na gruncie obowiązującej obecnie ustawy, pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyrażony w wyroku z dnia 22 września 2005 r. (sygn. akt IV SA/Wa 600/05), w świetle którego miejsce stałego pobytu danej osoby to miejsce, w którym osoba ta stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami.
Należy również podkreślić, że decyzja o wymeldowaniu ma charakter ewidencyjny i służy jedynie aktualizacji i doprowadzeniu do zgodności pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem zameldowania. Decyzja o wymeldowaniu nie skutkuje zmianą stosunków prawnorzeczowych dotyczących danej nieruchomości. Opuszczenie miejsca stałego pobytu ma miejsce wtedy, gdy dana osoba faktycznie nie przebywa w określonym lokalu i ma zamiar opuszczenia tego lokalu na stałe, a zamiar ten związany jest z założeniem w nowym miejscu ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny - przez złożenie stosownego oświadczenia, ale także w sposób dorozumiany – przez zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby skoncentrowania swojej aktywności życiowej w innym miejscu. Przedmiotem oceny w postępowaniu o wymeldowanie są okoliczności istniejące w dniu faktycznego opuszczenia dotychczasowego miejsca zameldowania, a nie w dniu orzekania przez organy.
W ocenie Sądu w kontrolowanym postępowaniu zostało wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, że skarżący nie koncentruje centrum swoich życiowych interesów pod adresem lokalu, z którego został wymeldowany. Bezspornym przy tym był fakt, iż skarżący nie przebywa w miejscu pobytu stałego od 2011 roku. Ponownie podkreślić trzeba, że orzecznictwo sądowe jednolicie przyjmuje, iż zameldowanie oraz wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw (np. wyrok WSA w Krakowie z dnia 13 lutego 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 631/12 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2012 r. sygn. akt II OSK 824/11). Zatem zameldowanie nie służy powstaniu czy też potwierdzeniu prawa własności do określonego lokalu, a wymeldowanie tego prawa nie osłabia, ani nie przekreśla.
Należy podzielić pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy wyrażony w wyroku z 10 czerwca 2014 r., sygn. akt II SA/Bd 299/14, iż przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dlatego też przy ustalaniu zamiaru nie można poprzestać tylko na oświadczeniach zainteresowanej osoby, lecz należy zbadać, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należą między innymi: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu (przebywanie w nim w sensie fizycznym, praca, nauka, prowadzenie życia towarzyskiego – przyjmowanie znajomych), posiadanie rzeczy w lokalu lub związanych z danym lokalem (np. kluczy, rzeczy osobistych) a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim (podobnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 września 2015 r., sygn. II OSK 2315/14). Analiza niniejszej sprawy pozwala jednoznacznie stwierdzić, że organy administracji w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy doszły do prawidłowych wniosków.
Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych przesłankę dobrowolności opuszczenia miejsca stałego pobytu trzeba oceniać na tle konkretnej sytuacji. Przez zamiar opuszczenia miejsca pobytu należy natomiast pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale także wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Jakkolwiek bowiem zamiar, rozumiany jako przejaw woli osoby opuszczającej lokal, ma istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło, to powinien być on oceniany na podstawie obiektywnych okoliczności. Zapewnienie o chęci zamieszkiwania w miejscu zameldowania nie może być sprzeczne z przejawami tej woli znajdującymi potwierdzenie w obiektywnych okolicznościach faktycznych (por. wyrok NSA z 15 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 644/13). Ponadto - co należy podkreślić - zameldowanie potwierdza istniejący stan faktyczny, a nie chęci, czy zamiar danego podmiotu na przyszłość.
W orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, sygn. akt III SA/Kr 1097/12) utrwalony został pogląd, że jeżeli strona twierdzi, że została usunięta z dotychczasowego miejsca pobytu w drodze przymusu fizycznego lub psychicznego, a nie wystąpiła na drogę sądową o ochronę swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu (nie skorzystała z środków prawnych w postaci powództwa cywilnego czy o przywrócenie naruszonego posiadania), to taka sytuacja daje podstawy do przyjęcia, że osoba dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuściła dobrowolnie. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bo choć skarżący opuścił miejsce zameldowania po awanturze z domownikami i usiłował w tym samym dniu do niego wrócić, to nie podjął w celu ochrony swego posiadania żadnych kroków prawnych, a po upływie roku od chwili naruszenia posiadania jego roszczenie z tego tytułu wygasło.
Wobec poczynionych przez organy administracji ustaleń faktycznych o niezamieszkiwaniu od 2011 roku skarżącego w przedmiotowym lokalu (co potwierdził sam skarżący), zasadnym było przyjęcie, że skarżący opuścił świadomie miejsce pobytu stałego. Należy przy tym podnieść, że w toku postępowania administracyjnego skarżący nie wykazał okoliczności przeciwnych w zakresie dobrowolności tegoż opuszczenia. Skarżący, poza swoimi twierdzeniami, nie przedstawił na okoliczności przeciwne, niż ustalone przez organy w toku postępowania, żadnych dowodów. Natomiast materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracyjne nie pozwala na uznanie, iż opuszczenie to nie miało charakteru dobrowolnego. Skarżący nie powołał się na żadne postępowanie przed sądem powszechnym, które mogłoby potwierdzać, iż dochodził na drodze sądowej ochrony swoich uprawnień do zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego. Jak już wyżej wskazano skarżący nie wykazał, aby podejmowali jakiekolwiek działania prawne podejmowane właśnie w celu przywrócenia mu posiadania przedmiotowego lokalu i mające na celu umożliwienie mu ponownego w nim zamieszkania. Co więcej, skarżący przyznał, że zdaje sobie sprawę z faktu, że żadna ochrona prawna mu nie przysługuje. Gołosłowne są twierdzenia skarżącego w zakresie deklaracji powrotu do lokalu, w którym był zameldowany. Tym samym całokształt zachowania skarżącego daje podstawy do przyjęcia, że dotychczasowe miejsce pobytu stałego opuścił dobrowolnie, a lokal, w którym był zameldowany, po prostu przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Sama wewnętrzna wola powrotu, w żaden sposób nie akcentowana przez skarżącego zewnętrznie nie może uzasadniać utrzymywania fikcji zameldowania.
Podkreślić przy tym należy, iż dobrowolność opuszczenia miejsca stałego pobytu nie jest przesłanką ustawową wymeldowania, dlatego nie w każdym przypadku wykazanie zaistnienia przesłanek wymeldowania będzie wymagało ustalenia, że opuszczenie miejsca pobytu stałego przez daną osobę nie nastąpiło wbrew jej woli. W wielu przypadkach nawet przymusowe opuszczenie lokalu będzie uzasadniało wymeldowanie danej osoby z pobytu stałego w tym lokalu, gdy tylko zostanie spełniona podstawowa przesłanka ustawowa wymeldowania tj. opuszczenie miejsca pobytu stałego (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2011 r., II OSK 46/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl).
Kolejno wymaga zaznaczenia, że ocena, czy opuszczenie lokalu ma charakter trwały, jak argumentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 19 września 2014 r., sygn. II OSK 644/13, nie może być oparta na dosłownym rozumieniu pojęcia "trwały" i być interpretowana jedynie jako opuszczenie lokalu "na zawsze". Także bowiem opuszczenie lokalu na pewien okres może być uznane za trwałe, jeżeli okres ten jest wystarczająco długi. Skarżący sam wskazał, iż nie przebywa pod adresem stałego zameldowania, co oznacza, że na chwilę obecną trwale zerwał więzi z tym miejscem. Ustalenie to jest tym bardziej trafne, iż nie jest w ogóle kwestionowana przez skarżącego okoliczność, iż opuścił miejsce zameldowania i obecnie koncentruje swoje sprawy życiowe w innym miejscu.
Zadeklarowany w toku postępowania zamiar powrotu skarżącego do przedmiotowego lokalu nie mógł mieć wpływu na wynik sprawy. Zamiar ten ma bowiem jedynie charakter werbalny. Nie jest możliwa jego realizacja w sytuacji, w której skarżący nie legitymuje się tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, a właściciel lokalu nie wyraża zgody na zamieszkanie w nim skarżącego. Utrzymanie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu sprawiałoby, że w ewidencji ludności istniałby wpis niezgodny ze stanem faktycznym, a skoro skarżący nie ma również obecnie realnych możliwości na powrót do lokalu, odmowa wymeldowania prowadziłaby do trwałej fikcji meldunkowej.
Podkreślić należy, iż w judykaturze wskazuje się, że organy właściwe w sprawach ewidencji ludności winny podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania lub wymeldowania. Chodzi o to, by dane te odpowiadały stanowi faktycznemu i nie tworzyły fikcji meldunkowej. Decyzja o wymeldowaniu (podobnie jak zameldowanie) ma wyłącznie charakter ewidencyjny, czyli rejestrowy. Oznacza tylko i wyłącznie, że strona opuściła dany lokal i w nim nie przebywa przez określony czas, a swoje interesy życiowe koncentruje w innym miejscu. Wymeldowanie jest jedynie stwierdzeniem pewnego faktu i nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia strony wynikające z prawa własności czy innych praw do lokalu (por. wyrok NSA z 10 lipca 2012 r., II OSK 824/11, LEX nr 1219265). Skoro skarżący faktycznie nie zamieszkuje w lokalu, to dalsze utrzymywanie jego zameldowania oznaczałoby sankcjonowanie fikcji meldunkowej.
Reasumując, zdaniem Sądu materiał dowodowy został zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób umożliwiający rozstrzygnięcie sprawy, a organy orzekające wyprowadziły z niego prawidłowe wnioski. W ocenie Sądu, organ I instancji, jak i organ II instancji prawidłowo ustalił, że opuszczenie przez skarżącego miejsca zameldowania na pobyt stały miało charakter dobrowolny oraz trwały.
Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie nie naruszyły reguł postępowania dowodowego. Postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone z uwzględnieniem zasady prawdy obiektywnej wynikającej z art. 7 k.p.a. Należy podnieść, że choć gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej i to na nim spoczywają obowiązki związane z prawidłowym prowadzeniem postępowania wyjaśniającego, nie zwalnia to strony od obowiązku współdziałania z organem w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością.
Organ administracji publicznej ma obowiązek zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Zasada prawdy obiektywnej została skonkretyzowana w art. 77 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Natomiast zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Biorąc pod uwagę treść przytoczonych wyżej przepisów, należy uznać, że w postępowaniu administracyjnym obowiązuje zasada oficjalności postępowania dowodowego. Okoliczność, w której strona również ma prawo wykazywania inicjatywy dowodowej, nie zwalnia organu administracji publicznej z obowiązku podejmowania z urzędu czynności zmierzających do pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Organ administracji publicznej jest obowiązany z urzędu:
1) ustalić, jakie okoliczności faktyczne mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy;
2) ustalić, jakie dowody powinny zostać przeprowadzone w celu ustalenia powyższych okoliczności (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 września 2012 r., IV SA/Wa 663/12, LEX nr 1347629, w którym sąd stwierdził, że "organ administracji jako gospodarz postępowania administracyjnego określa zakres postępowania wyjaśniającego oraz dobór środków dowodowych potrzebnych do należytego ustalenia stanu sprawy", przy czym "aktywna rola organu administracji publicznej w procesie poszukiwania i gromadzenia materiału dowodowego może przejawiać się zarówno podejmowaniem czynności dowodowych z urzędu, a także gromadzeniem w aktach sprawy dowodów wskazanych lub dostarczonych przez strony, jeżeli mają one znaczenie dla sprawy" (tak WSA we Wrocławiu w wyroku z dnia 15 lutego 2012 r., IV SA/Wr 711/11, LEX nr 1139681);
3) przeprowadzić dowody, które uznał za niezbędne dla dokonania prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy;
4) dokonać oceny przeprowadzonych dowodów zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów (por. wyrok NSA z dnia 23 lutego 2012 r., II GSK 118/12, LEX nr 1125454).
Realizacja przez organ administracji publicznej powyższych obowiązków nie pozbawia oczywiście strony prawa do czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego, związanych z realizacją zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Prawo strony do czynnego udziału w każdym stadium postępowania jest realizowane w szczególności przez prawo do inicjatywy dowodowej, ukształtowane w art. 78 k.p.a., prawo do brania czynnego udziału w czynnościach postępowania dowodowego (art. 79 k.p.a.), jak również prawo do wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów, wynikające z art. 10 § 1 i art. 81 k.p.a. W wyroku z dnia 4 lipca 2013 r., II SA/Kr 455/13, LEX nr 1343018, WSA w Krakowie trafnie przyjął, że "aktywna postawa podczas całego postępowania wyjaśniającego winna być rozumiana jako obowiązek organu wykorzystania w sprawie wszystkich dowodów znanych mu z urzędu, poszukiwania innych dowodów na potwierdzenie określonych faktów z wykorzystaniem dostępnych źródeł dowodowych, a także dopuszczenia wszystkich środków dowodowych zgłaszanych przez stronę lub innych uczestników postępowania, o ile mają one istotne znaczenie dla sprawy" (por. też wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 stycznia 2010 r., I SA/Wa 1433/09, LEX nr 600029).
Z omawianą zasadą ogólną wiąże się kwestia rozłożenia ciężaru dowodu (onus probandi) w postępowaniu administracyjnym. Zasada prawdy obiektywnej przenosi ciężar dowodu w postępowaniu administracyjnym na organ administracji publicznej prowadzący postępowanie w sprawie. W postępowaniu tym nie znajduje zastosowania zasada kontradyktoryjności, jak również zasady inicjatywy i dyspozycji dowodami przez strony. Organ administracji publicznej ma obowiązek z urzędu "zmierzać do pełnego wyświetlenia stanu faktycznego sprawy w zakresie potrzebnym do jej załatwienia i nie jest pod tym względem związany wnioskami stron" (E. Ochendowski, Postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne. Wybór orzecznictwa, Toruń 1997, s. 45). Organ administracji publicznej "nie może oczekiwać, że to strona powinna przedstawić wszystkie dowody na poparcie swoich oświadczeń" (wyrok WSA w Łodzi z dnia 6 grudnia 2011 r., II SA/Łd 937/11, LEX nr 1097229).
Co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, jednakże strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Powyższe stanowisko dobrze ilustruje wyrok NSA z dnia 8 listopada 2013 r., II OSK 1291/12, LEX nr 1421792, w którym sąd stwierdził, że "organ jest wprawdzie zobowiązany do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, jednakże strona nie jest zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Obowiązki te w żaden sposób nie wyłączają wymogu dążenia przez organ administracji do wyjaśnienia prawdy materialnej (art. 7 i 77 § 1 k.p.a.), niemniej jednak oznaczają, że składający wniosek powinien aktywnie współdziałać z organem w celu ustalenia wszystkich okoliczności sprawy. W sprawach, w których strona nie przedstawiła, jak też organ nie znalazł z urzędu dowodów potwierdzających fakty i zdarzenia, z których strona wywodzi dla siebie określone (z reguły korzystne) skutki prawne, przed wydaniem decyzji negatywnej organ administracji powinien zawsze wezwać stronę do uzupełnienia materiału dowodowego poprzez przedstawienie przez nią brakujących dowodów, czy też sprecyzowania dotychczasowych niejasnych, czy też ogólnikowych wyjaśnień" (por. też wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 czerwca 2013 r., IV SA/Po 481/13, LEX nr 1333707; wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 lipca 2012 r., VI SA/Wa 232/12, LEX nr 1352665; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 października 2011 r., III SA/Gl 207/11, LEX nr 989756; wyroki NSA z dnia 27 lipca 2011 r., II OSK 1560/10, LEX nr 1083620, oraz z dnia 28 czerwca 2011 r., II GSK 631/10, LEX nr 1083327). Z kolei w wyroku z dnia 15 listopada 2012 r., II OSK 2598/11, LEX nr 1291977, NSA orzekł, że w sytuacji "gdy strona powołuje się na okoliczności, z których wynikają dla niej określone, pozytywne skutki prawne, dopuszczalne jest zobowiązanie jej do udowodnienia tych okoliczności, ale wyłącznie w sytuacji, gdy organ nie ma możliwości przeprowadzić niezbędnych czynności wyjaśniających we własnym zakresie"; por. też wyrok NSA z dnia 9 września 2011 r., II OSK 1700/10, LEX nr 1132113). Należy zatem uznać, że "obowiązki organów administracji publicznej w zakresie przeprowadzenia dowodów z urzędu celem odtworzenia prawdy obiektywnej nie sięgają tak daleko, by zwalniały stronę ze współudziału w zebraniu materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 17 lutego 2011 r., II GSK 273/10, LEX nr 992347; por. też wyrok NSA z dnia 7 grudnia 2010 r., II OSK 1677/10, LEX nr 746724). W szczególności wówczas, gdy organ administracji publicznej dokonał pewnych ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie przeprowadzonych dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy, organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08, LEX nr 582865).
Zdaniem Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo zrealizowały wyżej opisane obowiązki w zakresie postępowania wyjaśniającego, zapewniając stronie prawo czynnego udziału w postępowaniu. Skarżący w toku postępowania był informowany o podejmowanych przez organy czynnościach w ramach postępowania wyjaśniającego, a przed wydaniem decyzji był informowany o zgromadzeniu materiału dowodowego i możliwości wypowiedzenia się co do niego.
W ocenie Sądu postępowanie wyjaśniające zostało przez organy przeprowadzone w sposób prawidłowy, wyjaśniono wszystkie istotne okoliczności sprawy, uzasadnienie decyzji jest przekonywujące i nie narusza art. 107 § 3 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy administracji dokonały prawidłowego zastosowania przepisów prawa materialnego o wymeldowaniu skarżącego S. H. z pobytu stałego z lokalu przy ul. M w W, jak również prawidłowo przeprowadziły postępowanie w sprawach zakończonych powołanymi decyzjami.
Uchybienie zasadzie informowania popełnione przez organ I instancji nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, nie uzasadniało zatem uchylenia zaskarżonej odwołaniem decyzji. Wydanie decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy jest bowiem dopuszczalne jedynie wówczas, gdy decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W sprawie niniejszej nie zachodziła druga ze wskazanych wyżej przesłanek, organ odwoławczy nie mógł zatem wydać decyzji kasacyjnej w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło