III SA/Łd 632/14
PostanowienieWSA w Łodzi2015-11-18
Skład orzekający: Ewa Alberciak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, złożony po prawomocnym odmówieniu przyznania prawa pomocy w tym samym zakresie, może zostać uwzględniony w sytuacji braku wykazania zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych uzasadniających zmianę poprzedniego rozstrzygnięcia?Ratio decidendi
Sąd odmówił uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, ponieważ skarżący nie wykazał zmiany okoliczności faktycznych lub prawnych uzasadniającej zmianę prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Posiadanie majątku, w tym nieruchomości, oraz zdolność do generowania znaczących dochodów z działalności gospodarczej, wykluczają możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych w sytuacji, gdy nie wykazano uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.Stan faktyczny
Skarżący złożył skargę kasacyjną i wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W przeszłości jego wnioski o przyznanie prawa pomocy były już odrzucane prawomocnymi postanowieniami. Skarżący argumentował trudną sytuacją materialną ze względu na wysokie koszty prowadzenia działalności gospodarczej i spłatę kredytów. Sąd analizował jego dochody, koszty oraz posiadany majątek.Rozstrzygnięcie
Odmówiono zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 632/14 o odmowie przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Z o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A Z na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2012 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 października 2014 r., sygn. akt III SA/Łd 632/14 o odmowie przyznania prawa pomocy.
A Z wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia[...] r. w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za październik 2012 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1 500 zł, w dniu 6 sierpnia 2014 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.
Postanowieniem z dnia 11 września 2014 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Po rozpoznaniu wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy na skutek sprzeciwu od postanowienia z dnia 11 września 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie.
Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r., I GZ 586/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 8 października 2014 r.
W dniu 9 marca 2015 r. skarżący uiścił tytułem wpisu sądowego od skargi kwotę 1 500 zł.
Wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia[...] r.
W dniu 8 lipca 2015 r., skarżący reprezentowany przez pełnomocnika będącego adwokatem, wniósł skargę kasacyjną od wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł, w dniu 12 sierpnia 2015 r. skarżący ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że mieszka w domu jednorodzinnym razem z matką R Z. Podstawowym źródłem dochodu skarżącego jest działalność gospodarcza. W 2014 r. dochód ten miesięcznie wynosił około 2 165 zł. Matka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu umowy dzierżawy w wysokości 1 220 zł. Dochody te są przeznaczane na utrzymanie prowadzonego wspólnie gospodarstwa domowego, zakup żywności, ubrań, środków czystości. Płacą rachunki za gaz, energię elektryczną, media około 250 zł miesięcznie. Skarżący posiada zobowiązania (kredyty), których spłata miesięcznie wynosi około 2 750 zł. Skarżący ponosi koszty związane z prowadzeniem działalności: zakupu paliwa, podatek VAT, remonty budynków, opłaty za telefony, energię elektryczną, wynagrodzenia pracowników oraz inne koszty. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności, które mogłyby pokryć część wpisu od skargi kasacyjnej.
W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wskazał nieruchomość rolną o powierzchni 5,3 ha (własność w ½) i inną nieruchomość o powierzchni 1 ha (własność w ½).
Postanowieniem z dnia 21 września 2015 r. Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy.
W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podtrzymał argumentację przedstawioną we wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658). W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Z art. 2 ustawy zmieniającej wynika zatem, że przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 nie ma w tym wypadku zastosowania, gdyż w niniejszej sprawie postępowanie sądowe zostało wszczęte przed jej wejściem w życie, zaś przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie, tj. przed 15 sierpnia 2015 r. W niniejszej sprawie sytuacja taka ma właśnie miejsce. Zarówno postępowanie sądowe, zainicjowane skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia [...] r., jak i postępowanie w przedmiocie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zostały wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r. W związku z tym w tym wypadku stosuje się przepis art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu. Tym samym z mocy art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 73 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej uznać należy, że postanowienie referendarza sądowego ze względu na skuteczne wniesienie sprzeciwu utraciło moc, a wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sąd nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. W razie jego skutecznego wniesienia zaskarżone zarządzenie lub postanowienie automatycznie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu musi zostać rozpoznana przez sąd (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654).
Dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych istotne znaczenie ma okoliczność, że w sprawie już zapadło prawomocne orzeczenie w tym przedmiocie. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r., I GZ 586/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 8 października 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W orzecznictwie wskazuje się, że prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a., nie znajduje zastosowania, gdyż brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienia NSA: z dnia 30 czerwca 2014 r., II FZ 964/14; z dnia 19 maja 2015 r., I GZ 274/15; z dnia 10 czerwca 2015 r., II GZ 273/15; z dnia 24 czerwca 2015 r., I OZ 623/15; z dnia 10 lipca 2015 r., II OZ 681/15; II GZ 273/15; z dnia 23 lipca 2015 r., II GZ 356/15).
Postępowanie dotyczące ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które były podstawą odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy prawomocnym postanowieniem z dnia 8 października 2014 r.
Instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyjątek od sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się przy tym opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010 r., II OZ 26/10). Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, przede wszystkim bezrobotnym, samotnym bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, a więc znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie może chronić lub też wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013 r., II FZ 565/13; z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13). Osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna wcześniej poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznego do swojego utrzymania. Dopiero gdyby okazało się, że zgromadzenie w ten sposób jakiejkolwiek kwoty nie jest możliwe albo oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa (por. postanowienie SN z dnia 24 września 1984 r., II CZ 104/84, Lex nr 8623; postanowienie NSA z dnia 19 marca 2012 r., I FZ 10/12). Jak stanowi art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym określa art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W myśl tego przepisu przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zawarty w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W związku z tym to w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07). Ostatecznie też do sądu należy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się przy tym jedynie do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub też nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek, a także obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia niezbędnych środków finansowych. Sąd może kierować się w tym względzie wyłącznie przesłankami wynikającymi z art. 246 p.p.s.a.
W postępowaniu poprzedzającym wydanie w dniu 8 października 2014 r. postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy skarżący przedłożył dokumenty, z których wynika, że przychód skarżącego wyniósł w 2012 r. – 3 674 394,33 zł, w 2013 r. – 3 833 473,66 zł. Podstawa opodatkowania podatkiem od towarów i usług wyniosła w styczniu 2014 r. – 248 686 zł, w lutym – 254 122 zł, w marcu – 329 022 zł, w kwietniu – 343 254 zł, w maju – 338 758 zł, w czerwcu – 330 080 zł, w lipcu – 431 815 zł. Z zeznania podatkowego skarżącego oraz informacji o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej złożonych w związku z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wynika, że w 2014 r. przychód skarżącego był wyższy niż poprzednio, gdyż wyniósł 3 986 259,58 zł. Skarżący wykazał wprawdzie koszty uzyskania przychodu w wysokości 3 959 427,10 zł, lecz nie sposób nie zauważyć, że wysokie koszty mogą mieć bardzo różne źródło, np. w czynionych przez skarżącego inwestycjach, odpisach z tytułu zużycia środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, różnicach kursowych i nie świadczą jeszcze o trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Dochód skarżącego wyniósł w efekcie 21 126,64 zł. Deklarowana przez skarżącego podstawa opodatkowania w deklaracjach VAT-7 w 2015 r. jest porównywalna do wyników uzyskiwanych w 2014 r. Podstawa ta wynosiła w lutym – 231 218 zł, w marcu – 322 217 zł, w kwietniu – 270 738 zł, w maju – 303 286 zł, w czerwcu – 300 888 zł, w lipcu – 337 752 zł. Według podatkowej księgi przychodów i rozchodów w lipcu 2015 r. skarżący uzyskał przychód w wysokości 334 058,81 zł, zakupił towary handlowe i materiały za 311 495,11 zł, poniósł wydatki na wynagrodzenia w gotówce i w naturze w wysokości 12 687,50 zł. Od początku roku wartości te wyniosły odpowiednio 1 978 765,43 zł, 1 842 896,16 zł i 97 029,04 zł. W ocenie sądu okoliczności te świadczą o dobrej kondycji finansowej firmy skarżącego. Skarżący obecnie wskazuje na fakt posiadania jednego kredytu w wysokości 400 000 zł, którego koszt obsługi wynosić ma około 2 750 zł. Z zaświadczenia z banku [...] wynika, że kredyt ten został skarżącemu udzielony w ramach rachunku. W okresie ostatnich dwunastu miesięcy obsługa zobowiązań wobec banku była regularna. Umowa została zawarta w dniu 19 listopada 2013 r. Analiza wyciągów z tego rachunku, złożonych przez skarżącego, potwierdza wprawdzie, że w sierpniu 2015 r. skarżący został obciążony odsetkami od tego kredytu w wysokości 2 757,32 zł i opłatą za niewykorzystany limit w wysokości 1,36 zł, lecz w lipcu 2015 r. obciążenie to było niższe. Wyniosło wówczas odpowiednio 2 337,75 zł i 3,25 zł. W czerwcu 2015 r. jedynym obciążeniem była opłata za niewykorzystany limit w wysokości 1,13 zł. Poprzednio skarżącego dodatkowo obciążał kredyt w wysokości 200 000 zł, którego raty regularnie spłacał. Sam fakt zaciągnięcia przez skarżącego kredytów w tej wysokości również wskazuje na korzystną sytuację finansowa przedsiębiorstwa skarżącego. Niewątpliwie w procedurze poprzedzającej udzielenie kredytów banki badały sytuację majątkową skarżącego i uznały ją za stabilną, skoro kredyty w tej wysokości zostały mu udzielone. Nie bez znaczenia jest okoliczność, że skarżący jest przedsiębiorcą. Samodzielna działalność gospodarcza, prowadzona na własny rachunek, wiąże się – ze swej istoty – z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04, ONSAiWSA 2005/1/8). Wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Brak jest podstaw do uznania, że istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez skarżącego postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że nie można uznawać wszelkich kosztów działalności gospodarczej za priorytetowe wobec kosztów prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 2011 r., I FZ 344/11). Skarżący, składając skargę w niniejszej sprawie, powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością gospodarczą, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność zabezpieczenia środków na prowadzenie procesu sądowego. Konieczność spłaty kredytów nie może być okolicznością uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych. Podejmując bowiem decyzję o ich zaciągnięciu skarżący musiał liczyć się z koniecznością ich spłaty. Konieczność spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych nie może mieć priorytetu zapłaty przed ponoszeniem kosztów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 16 stycznia 2014 r., I OZ 1/14). W obu wnioskach o przyznanie prawa pomocy skarżący w oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wskazywał na nieruchomości – poprzednio ½ części stacji paliw, obecnie nieruchomość rolną o powierzchni 5,3 ha (własność w ½) i inną nieruchomość o powierzchni 1 ha (własność w ½). Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości, jak już wyżej wskazano, w zasadzie wyłącza, jak przyjmuje orzecznictwo sądowe, możliwość przyznania zwolnienia od kosztów sądowych. Odnośnie udokumentowania dochodów matki skarżącego pozostającej z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zauważyć trzeba, że skarżący nie wykonał w sposób właściwy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 21 sierpnia 2015 r. (pkt d). Zamiast poświadczonego za zgodność z oryginałem odpisu zeznania podatkowego za 2014 r. lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tym roku dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów), skarżący złożył kopie zeznania R Z o wysokości uzyskanego przychodu, wysokości dokonanych odliczeń i należnego ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych PIT – 28 i informacji o przychodach podatnika z działalności prowadzonej na własne nazwisko oraz z najmu, podnajmu, dzierżawy, poddzierżawy lub innych umów o podobnym charakterze za 2014 r. Dokumenty te potwierdzają wprawdzie fakt uzyskania przez nią przychodu z tytułu dzierżawy wysokości 11 902,44 zł w 2014 r., lecz nie można na tej podstawie jednoznacznie stwierdzić, że jest to jedyny dochód, jaki uzyskuje matka skarżącego. Dokumentując wysokość miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem skarżący przedłożył tylko fakturę VAT z dnia 11 marca 2015 r. za wodę i odbiór ścieków za okres 10 grudnia 2014 r. – 11 marca 2015 r. na kwotę 111,48 zł i fakturę VAT z dnia 18 czerwca 2015 r. dotyczącą dostawy energii elektrycznej w okresie 15 kwietnia – 17 czerwca 2015 r. na kwotę 269,55 zł. Obie te faktury zostały wystawione na M Z. Skarżący pomimo wezwania (pkt f zarządzenia z dnia 21 sierpnia 2015 r.) nie sprecyzował wysokości ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania gospodarstwa domowego i nie wyjaśnił, z jakich źródeł są one pokrywane.
Zważywszy na powyższe stwierdzić należy, iż brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Przytoczona przez skarżącego w ponownym wniosku o przyznanie prawa pomocy argumentacja oraz nadesłane dokumenty nie pozwalają uznać, że jego sytuacja materialna uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 8 października 2014 r. Odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie nie pozbawi skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, gdyż posiada on majątek wystarczający na pokrycie kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Na obecnym etapie postępowania skarżącego obciąża jedynie obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 165 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.
k.p.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło