II SA/Op 393/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Teresa Cisyk - spr. po rozpoznaniu w dniu 26 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 23 września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania usług opiekuńczych na skutek wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. T. R. w dniu 26 stycznia 2015 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek ten został zarejestrowany w repertorium sądowym pod sygnaturą akt II SO/Op 10/15. Z formularza wniosku wynikało, że T. R. domagał się udzielenia pomocy w związku z wydaną przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Opolu decyzją z dnia 23 września 2014 r., nr [...], w szczególności przez ustanowienie pełnomocnika, który sporządzi profesjonalną skargę na tę decyzję. Zaskarżona decyzja została doręczona T. R. osobiście w dniu 23 stycznia 2015 r., co potwierdza adnotacja i podpis na pocztowym zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki (k-7 akt administracyjnych). Postanowieniem z dnia 12 lutego 2015 r., sygn. akt II SO/Op 10/15 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Opolu, ustanowił T. R. radcę prawnego z urzędu. Na skutek powyższego, na pełnomocnika został wyznaczony przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu – radca prawny K. K. Powyższe potwierdza pismo Izby z dnia 3 marca 2015 r. (k-35 akt sądowych), które wpłynęło do tut. Sądu w dniu 5 marca 2015 r., a także pismo samego pełnomocnika z dnia 12 marca 2015 r., informujące o przyjęciu obowiązku pełnomocnika z urzędu (k-38 akt sądowych). Następnie, w dniu 16 czerwca 2016 r. wpłynęło do tut. Sądu pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu z dnia 13 czerwca 2016 r., informujące o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu dla T. R. – radcy prawnego A. W. W piśmie tym wskazano także, że anulowano wskazanie radcy prawnego K. K. jako pełnomocnika procesowego. Pismem procesowym z dnia 19 lipca 2016 r., złożonym w dniu 20 lipca 2016 r. w siedzibie organu, ustanowiony z urzędu pełnomocnik T. R. zwrócił się o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu z dnia 28 kwietnia 2015 r., a także wniósł skargę na ww. decyzję. Skarga ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Op 394/16 i stanowi przedmiot niniejszego postępowania. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu radca prawny A. W. wskazał, że zawiadomienie o wyznaczeniu pełnomocnikiem z urzędu odebrał w dniu 22 czerwca 2016 r. Wobec tego, zdaniem pełnomocnika, trzydziestodniowy termin do złożenia skargi w sprawie upływał w dniu 22 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm.), zwanej dalej: "P.p.s.a.", skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. W sytuacji zatem, gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu jest uzależnione od złożenia przez nią lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu, musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 P.p.s.a). Zauważyć w tym miejscu trzeba, że wprawdzie ustanowienie pełnomocnika z urzędu nie wpływa na bieg terminu do wniesienia skargi, to jednak fakt ten może być jedną z podstaw wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09, Lex nr 564223; z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl., z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, niepubl., z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11; podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08). W ocenie Sądu, przywołane powyżej okoliczności sprawy pozwalają na przyjęcie, że pełnomocnik z urzędu – radca prawny A. W. zachował termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz jej złożenia. Pismo Okręgowej Izby Radców Prawnych w Opolu, informujące tut. Sąd o wyznaczeniu radcy prawnego A. W. pełnomocnikiem z urzędu, pochodzi z dnia 13 czerwca 2016 r. i wpłynęło do tut. Sądu w dniu 16 czerwca 2016 r. Natomiast zawiadomienie o wyznaczeniu radcy prawnego A. W. pełnomocnikiem z urzędu dla T. R. zostało doręczone temu pełnomocnikowi, zgodnie z jego oświadczeniem, w dniu 22 czerwca 2016 r. Zatem złożenie wniosku o przywrócenie terminu w dniu 20 lipca 2016 r., czyli w terminie trzydziestu dni od dnia dowiedzenia się przez radcę prawnego A. W. o fakcie wyznaczenia na pełnomocnika z urzędu oznacza, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. został zachowany. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie można pominąć treści art. 87 § 5 P.p.s.a., zgodnie z którym po upływie roku od uchybienia terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przywołany przepis art. 87 § 5 P.p.s.a. zaostrza przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od przypadku wyjątkowego. Przez "wyjątkowy przypadek" należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie. Zawarte w art. 87 § 5 P.p.s.a. pojęcie "przypadków wyjątkowych" nie zostało określone w ustawie, a zatem prawodawca pozostawił ocenę w tym zakresie sądowi. Do sądu rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu, należy zatem ustalenie - na podstawie całokształtu okoliczności występujących w danej sprawie - czy zachodzi w realiach tej sprawy wypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie z dnia 24 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 712/14, dostępne na stronie internetowej: www.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA z dnia: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 545/11; 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 894/11; 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 2/12; 18 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 584/13; 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/13). W ocenie tut. Sądu, pomimo przedstawionego w przywołanych orzeczeniach stanowiska o ponoszeniu odpowiedzialności przez stronę za działania fachowego pełnomocnika, nie można jednakże tracić z pola widzenia faktu, że instytucja prawa pomocy jest regulacją wyjątkową, mającą na celu zapewnienie ochrony interesów osób, które tej pomocy wymagają. Choć strona skarżąca powinna ponosić, z założenia, konsekwencje czynności dokonywanych przez pełnomocnika, jednakże odpowiedzialność tę należy miarkować zarówno wynikami analizy stopnia zawinienia pełnomocnika w zakresie zadań, do których został powołany ustawą, jak też realizacją konstytucyjnie chronionego prawa skarżącej do sądu. Biorąc pod uwagę przedstawione w sprawie okoliczności, uznać zatem należy, że skarżącemu nie można przypisać winy w niedochowaniu terminu w rozumieniu art. 87 § 2 P.p.s.a. Niepodjęcie przez pierwszego z wyznaczonych przez Okręgową Izbę Radców Prawnych w Opolu pełnomocników z urzędu – radcy prawnego K. K., niezbędnych czynności mających zapewnić skuteczne wszczęcie postępowania sądowego w sprawie, nie mogą wpływać negatywnie na interes prawny skarżącego. Jeżeli bowiem na kwestię dochowania terminu nie miała w sprawie wpływu strona skarżąca oraz zostało uprawdopodobnione w sprawie, że pełnomocnik nie dochował należytej staranności, której można było od niego wymagać, co wynika z okoliczności sprawy, a przyczyną uchybienia terminu był w istocie jego błąd, to ze względu na wagę prawa do sądu należało stwierdzić, że skarżący wypełnił przesłanki z art. 86 P.p.s.a. (por. postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2009 r., sygn. akt II SA/Wr 75/09, dostępne na stronie: www.nsa.gov.pl). Zasadnym było zatem przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W przeciwnym razie, w realiach niniejszej sprawy, doszłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Reasumując, uwzględniając wyjątkowe okoliczności niniejszej sprawy, Sąd uznał, że złożony wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznać należało za uzasadniony. Wobec powyższego, Sąd działając na zasadzie art. 86 § 1 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.