II SA/Rz 790/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Ewa Partyka Sędziowie WSA Elżbieta Mazur - Selwa /spr./ AWSA Maria Mikolik Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2021 r. sprawy ze skarg B. M. i S. M., A. C., J. L. i W. L. na decyzję Wojewody z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego A. C. kwotę 200 zł /słownie: dwieście złotych/, na rzecz skarżących J. L. i W. L. solidarnie kwotę 714 zł /słownie: siedemset czternaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Przedmiotem skarg B.M., S.M., A.C., W.L. i J.L., dalej "skarżący", jest decyzja Wojewody, dalej "Wojewoda", z [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu scalenia gruntów. Wojewoda postanowieniem z [...] grudnia 2019 r. w związku z wyłączeniem Starosty [...] od załatwienia sprawy w przedmiocie prowadzenia postępowania scaleniowego gruntów miasta [...], wyznaczył Starostę Powiatu [...], dalej "Starosta", do załatwienia tej sprawy. Starosta decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...] zatwierdził projekt scalenia gruntów położonych w obszarze miasta [...] gm. [...] o ogólnym obszarze 1991,1103 ha. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności z uwagi na terminy wykonania następnych etapów prac (zagospodarowanie poscaleniowe, założenie ewidencji gruntów i budynków, sporządzenie dokumentacji do ksiąg wieczystych) wskazując, że zachodzi wyjątkowo ważny interes społeczny oraz interes stron postępowania scaleniowego. Decyzję wydano w wyniku rozpatrzenia zastrzeżeń złożonych do projektu scalenia, przy czym 9 zostało uwzględnionych w całości i wniesiono zmiany do projektu scalenia, dla 8 zgłoszonych zastrzeżeń wniesiono zmiany do projektu scalenia dla części uwag, 5 zastrzeżeń nie zostało uwzględnionych, natomiast 1 zastrzeżenie zostało wycofane przez uczestników. Od decyzji tej odwołali się: M.B., A.C., M.C., B.K., J.K., W.L., J.L., W.L., B.M. oraz D.K. Organ odwoławczy działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., dalej "kpa") oraz art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 marca 1982 r. o scalaniu i wymianie gruntów (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 908 ze zm., dalej "ustawa scaleniowa"), po rozpatrzeniu odwołań od decyzji Starosty złożonych przez M.B., A.C. i M.C., B.K., J.K., W.L., J.L., W.L. i B.M. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewoda stwierdził, że postępowanie scaleniowe gruntów zostało prawidłowo wszczęte na wniosek właścicieli gruntów, których łączny obszar przekroczył połowę powierzchni projektowanego obszaru scalenia. Postępowaniem tym objęto cały obszar miasta [...] gm. [...], w jego granicach administracyjnych o powierzchni 1991,1103 ha. Organ opisał przebieg procedury scaleniowej w rozpatrywanej sprawie i nie znalazł podstaw do uwzględnienia odwołań. Wyjaśnił, że w myśl art. 1 ustawy scaleniowej celem postępowania scaleniowego jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych, lasów i gruntów leśnych, racjonalne ukształtowanie rozłogów gruntów, dostosowanie granic nieruchomości do systemu urządzeń melioracji wodnych, dróg oraz rzeźby terenu. Taki cel został w niniejszym postępowaniu osiągnięty. Odnosząc się do poszczególnych odwołań Wojewoda wyjaśnił, że: - M.B. z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o mniejszej wartości otrzymała dopłatę pieniężną w wysokości 2. 200, 00 zł. Wydzielony został pełny należny ekwiwalent gruntowy. Ekwiwalent za działki nr 730/13, 730/8, 730/15 i 730/10 wydzielono w miejscu ich położenia. Od strony południowo-wschodniej na części działek nr 730/15 i 730/8 zaprojektowano drogę (działka nr 3515), co zwiększyło wartość użytkową działki nr 3588 (przed scaleniem działka nr 730/10). Nowozaprojektowana droga gminna (działka nr 3515) stanowi zwartą sieć komunikacyjną i zapewnia dojazd do działek, które wcześniej nie miały dojazdu do drogi publicznej. Zmiana od strony południowo-wschodniej granic działek nr 730/15 i 730/8 (po scaleniu działka nr 3514/1) oraz ich powierzchni nie pogorszyła warunków gospodarowania na niej. - M.C. i A.C. przed scaleniem posiadali działkę nr 51/2 o powierzchni 0,0505 ha, oszacowaną na wartość 40,40 punktów szacunkowych. W wyniku scalenia gruntów miasta [...] należny ekwiwalent otrzymali w działce nr 2132 o powierzchni 0,0524 ha i wartości równej 41,92 punktów szacunkowych. Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o większej wartości zobowiązano ich do dopłaty pieniężnej w wysokości 380, 00 zł. Wydzielono pełny należny ekwiwalent. Z akt sprawy wynika, że grunt ekwiwalentowy za działkę nr 51/2 (po scaleniu działka nr 2132) wydzielony zostały w miejscu położenia działki przedscaleniowej, poszerzając ją od strony ul. [...], zgodnie z życzeniem zainteresowanych. W kwestii "modernizacji" gruntów miasta [....] przeprowadzonej w 1992 r. dokonano jej w trybie przepisów uprzednio obowiązującej ustawy a powstały wówczas nowy operat ewidencji gruntów został zatwierdzony Decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z [...] stycznia 1996 r. nr [...]. W wyniku prac granice przedscaleniowej działki nr 51/2 zostały pomierzone według stanu użytkowania, tj. po ogrodzeniu. Stan wykazany w operacie ewidencji gruntów i budynków nie uległ późniejszym zmianom. W toku postępowania scaleniowego dnia [...] lutego 2019 r. przeprowadzone zostało rozgraniczenie nieruchomości stanowiącej własność skarżących, oznaczonej jako działka nr 51/2. Prace te wykonano w trybie przepisów o rozgraniczeniu nieruchomości (Rozdział 6 ustawy Pgik). W projekcie scalenia przebieg granic działki nr 51/2 (po scaleniu nr 2132) przyjęto zgodnie z przebiegiem dotychczasowej granicy ewidencyjnej, zaś granica ta w ewidencji gruntów przebiega zgodnie ze stanem posiadania na gruncie, tj. po istniejącym trwałym ogrodzeniu. Ze względu na swój charakter - działka zabudowana - grunt ekwiwalentowy wydzielono zgodnie z przedscaleniowym stanem posiadania. Organ wyjaśnił, że powierzchnia działki nr 51/2 (numer po scaleniu 2132) w dotychczasowej ewidencji wynosiła 505 m2. W wyniku prac scaleniowych powierzchnię działki ekwiwalentowej zaprojektowano o tej samej powierzchni, ale po złożeniu przez A.C. życzenia nabycia części gruntu przyległego do ul. [...] działkę ekwiwalentową powiększono do obszaru 524 m2. Powierzchnia działki to wynik obliczeń dokonanych na podstawie współrzędnych punktów granicznych, obrazujących przebieg granic tej działki. Nie można więc "dopasowywać" przebiegu granic do powierzchni ujawnionej w dotychczasowej (wcześniejszej) ewidencji, o co wnoszą skarżący. Fakt ujawnienia w księdze wieczystej, akcie notarialnym i innych dokumentach, takiej a nie innej powierzchni działki nr 51/2, w żaden sposób nie przesądza o przebiegu granic i powierzchni nieruchomości. Podstawą określenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z ewidencji gruntów i budynków, a nie odwrotnie. Zastrzeżenia co do przebiegu granicy nr 51/2 (po scaleniu działka nr 2132) nie mogą być w niniejszym postępowaniu uwzględnione, a jedynie w postepowaniu przed sądem powszechnym. Nawet bowiem, gdyby skarżący nabył własność spornej części gruntu poprzez zasiedzenie, to konieczne jest potwierdzenie tego faktu stosownym dokumentem wydanym w postępowaniu sądowym. Samo powoływanie się przez skarżących na błędy popełnione, ich zdaniem, podczas modernizacji ewidencji i archiwalne materiały źródłowe (operat podziałowy), nie może odnieść zamierzonego skutku, gdyż same w sobie dokumenty te nie mogą stanowić podstawy ujawnienia w ewidencji gruntów prawa własności do spornych pasów gruntu. - B.K. został zobowiązany go do dopłaty pieniężnej w wysokości 8. 440, 00 zł z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o większej wartości niż przed scaleniem. Wydzielono pełny należny ekwiwalent. Obszar przedscaleniowej działki nr 1741/16, należącej do B.K., w całości wszedł w granice poscaleniowej działki nr 183 przydzielonej na rzecz jego brata D.K. W miejscu położenia działki nr 183 D.K. posiadał działkę nr 1741/17 o powierzchni 0,9880 ha, a po scaleniu otrzymał działkę nr 183 o powierzchni 0,9878 ha. Likwidacja drogi (działka nr 103/2), której domaga się odwołujący, skutkowałaby brakiem dojazdu do działki nr 180 wydzielonej innemu właścicielowi w miejscu położenia jego gruntu, tj. przedscaleniowej działki nr 1742/2. Konieczność wydzielenia dróg w trakcie postępowania scaleniowego musi uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia oraz spełniać nadrzędny cel tego postępowania, jakim jest poprawa korzystania i gospodarowania gruntami rolnymi, poprzez ukształtowanie na nowo powierzchni tych gruntów. Działki poscaleniowe tj. działka nr 183 (stary numer 1741/17) D.K. i działka nr 61 (stary numer 1743/2) B.K., stanowią odrębne od siebie gospodarstwa i brak jest podstawy prawnej do zmiany projektu w taki sposób aby działki te ze sobą bezpośrednio sąsiadowały. - J.K. z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o mniejszej wartości posiadała przed scaleniem otrzymała dopłatę pieniężną w wysokości 1. 005, 00 zł. Wydzielony został pełny należny ekwiwalent gruntowy. Dojazd do działki nr 654/6 (po scaleniu działka nr 4062) odbywał się w sposób zwyczajowy, przez sąsiednie działki. W wyniku wydzielenia nowej drogi - działka nr 4060 - nieruchomość stanowiąca własność skarżącej (działka nr 4062) uzyskała prawny dostęp do drogi publicznej. Podobnie dzięki wydzieleniu działki nr 4063 (droga) z gruntów J.K., działki nr 4064 i 4065 uzyskały połączenie z drogą gminną (jedyny dojazd), przez co zwiększyła się ich wartość użytkowa. Zatem droga ta (działka nr 4063) nie mogła zostać w projekcie scalenia zlikwidowana. W tym miejscu podkreślić również należy, że konieczność wydzielenia dróg w trakcie postępowania scaleniowego musi uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia oraz spełniać nadrzędny cel tego postępowania, jakim jest poprawa korzystania i gospodarowania gruntami rolnymi, poprzez ukształtowanie na nowo powierzchni tych gruntów. Uzyskanie przez działki nr 4062, 4064 i 4065 prawnie gwarantowanego dostępu do dróg (działek nr 4043 i 4060), uznać należy za okoliczność świadczącą o spełnieniu powyższego celu. - W.L. przyznano ekwiwalent gruntowy w działce nr 2929 o powierzchni 0,1443 ha (nadal jako współwłasność w 1/2 części), a za odchyłkę -0,32 punkty szacunkowe wydzielono pełny należny ekwiwalent gruntowy w miejscu i granicach zgodnych ze stanem przedscaleniowym. Odnośnie zarzutu dotyczącego przebiegu granicy pomiędzy jego działką nr 2929 (przed scaleniem nr 123/3), a działkami nr 1778/2 i 2141, stanowiącymi drogę wojewódzką. Jednak przedmiotowa granica wykazana była w dotychczasowej ewidencji gruntów na podstawie orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] z [...] września 1963 r. nr [...] o wywłaszczeniu nieruchomości pod drogę publiczną na rzecz Skarbu Państwa. Informowało W.L., że w ramach scalenia przebieg spornej granicy winien być przyjęty zgodnie z materiałami znajdującymi w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym - tj. według obowiązującej ewidencji gruntów. Aby jakiekolwiek zmiany przebiegu granic mogły zostać uwzględnione w postępowaniu scaleniowym, muszą wcześniej zostać dokonane we właściwym trybie i znaleźć odzwierciedlenie w zaktualizowanej ewidencji gruntów. Nawet bowiem, gdyby skarżący nabył własność spornej części gruntu poprzez zasiedzenie, to konieczne jest stwierdzenie tego faktu przed sądem powszechnym. Przesłane Staroście w dniu [...] marca 2020 r. pismo nie mogło być traktowane jako zastrzeżenia do projektu, o których mowa w 24 ust. 1 ustawy scaleniowej, gdyż zostało złożone po terminie przewidzianym w tym przepisie, ponadto Starosta odpowiedział na to pismo strony pismem z [...] lipca 2020 r. - W.L. i J.L. nie otrzymali udziału w prawie własności pasa gruntu objętego przedscaleniową działką nr 174, bowiem złożonej przez nich prośby o wydzielenie ekwiwalentu w przedscaleniowej działce nr 174 (drodze) nie można traktować jako zastrzeżeń do projektu scalenia, bo złożona została po terminie do złożenia zastrzeżeń. W ustawowym terminie zastrzeżenia w zakresie przedscaleniowej działki nr 174 (uprzednio nr 580), złożył J.S. Uwzględniając je zmieniono projekt scalenia w zakresie przedmiotowej drogi, która w przeważającej części została ona włączona do działki nr 579/2, natomiast od strony południowej (wjazd od ulicy [....]) pozostawiono ją jako drogę gminną (w projekcie po zmianach - działka nr 580). Komisja dzieląc w ten sposób przedscaleniową działkę nr 174 (drogę) miała na uwadze, że działka stanowiąca współwłasność J.S. (przed scaleniem działka nr 157/3) posiadała granice nieregularne i ze względu na swoją szerokość nie spełniała standardów działki budowalnej. Dodatkowym argumentem dla komisji był fakt, że granice działek W. i J.L. od strony drogi stanowi trwałe ogrodzenie i ich nieruchomość jest znacznie szersza od nieruchomości J.S., dlatego komisja scaleniowa nie proponowała podzielenia przedmiotowej drogi po połowie właścicielom działki sąsiedniej, tj. Państwu L. Rozstrzygnięcia dotyczące konkretnych rozwiązań projektowych są w postępowaniu scaleniowym dokonywane w ramach uznania administracyjnego. Nie jest zatem możliwe ich skuteczne podważenie jeżeli organ wyjaśni dlaczego takie rozwiązanie przyjął, co w niniejszej sprawie uczynił. Sprawy związane z zasięgiem tego prawa rozstrzygane mogą być jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu scaleniowym. Z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o mniejszej wartości przydzielono zainteresowanym dopłatę pieniężną w wysokości 4. 197, 50 zł. Wydzielony został pełny należny ekwiwalent w miejscu i granicach działek przedscaleniowych. Przesunięcie granicy przedscaleniowej działki nr 177/5 (po scaleniu działka nr 456 wynikło z zaprojektowania wzdłuż działki nr 456 - od strony południowej - szerszej drogi (działka przed scaleniem nr 176/2, po scaleniu nr 471), niż istniała w tym miejscu przed scaleniem. Konieczność wydzielenia dróg w trakcie postępowania scaleniowego musi uwzględniać interesy wszystkich uczestników scalenia oraz spełniać nadrzędny cel tego postępowania, jakim jest poprawa korzystania i gospodarowania gruntami rolnymi, poprzez ukształtowanie na nowo powierzchni tych gruntów. Do wszystkich działek J.L. i M.L. istnieje dojazd drogą gminną. Ponieważ różnica wartości szacunkowej przekroczyła dopuszczalną 3-procentową wielkość, stąd też uczestnikom została przyznana dopłata za ekwiwalent w kwocie 4. 197,50 zł. Takie rozliczenie ekwiwalentów dopuszcza ustawa w przypadkach, gdy konieczne jest wydzielenie gruntu pod drogi dojazdowe z gruntów uczestników scalenia (art. 17 ustawy scaleniowej). Zarzuty dotyczące nieinformowania stron o terminach posiedzeń komisji doradczej i organu scaleniowego są bezpodstawne. O działaniach organu i poszczególnych etapach procedury uczestnicy scalenia byli informowani poprzez ogłoszenia, które były wywieszane na tablicach ogłoszeń w Starostwie Powiatowym w [...], Urzędzie Miasta [...] oraz na terenie miasta [...]. Poczucie krzywdy wyrządzonej nieakceptowanym przydziałem ekwiwalentu nie jest argumentem wystarczającym dla podważenia legalności decyzji scaleniowej. - B.M. działający przez żonę S.M. za wydzielony w wyniku scalenia grunt o wartości mniejszej niż wartość gruntu posiadanego przed scaleniem miał naliczoną dopłatę w wysokości 930,00 zł. Wydzielony został pełny należny ekwiwalent. Działka nr 3755 leży w miejscu położenia starych działek nr 1015, 1016. Wniosek o zmianę w projekcie scalenia w ten sposób, aby przedscaleniowe działki nr 1015 i 1016 (po scaleniu działka nr 3755) zamienić na działkę nr 812/5 (po scaleniu działka nr 3671), którą skarżący dzierżawili od 1993 r. nie może zostać uwzględniony. Zmniejszona powierzchnia otrzymanego gruntu ma związek z zaprojektowaniem szerszej (niż istniejąca przed scaleniem) drogi wzdłuż południowo-zachodniej granicy posiadanego przez skarżącego gruntu. Kontrola organu II instancji uznaniowych rozstrzygnięć sprowadza się do oceny prawidłowości "ważenia" interesów i życzeń poszczególnych osób. Treść protokołów z rozpatrzenia zastrzeżeń na projekt scalenia gruntów komisji scaleniowej dowodzi, że analizowano - w kontekście zarzutów uczestników scalenia - przyczyny takiego, a nie innego rozdysponowania nowo wydzielonych działek. Jeśli zatem sytuacja uczestnika scalenia nie uległa pogorszeniu, a generalnie cel scalenia został osiągnięty, nie można mówić o naruszeniu indywidualnego interesu prawnego poprzez naruszenie art. 1 ust. 1 ustawy scaleniowej. Przy ocenie naruszenia interesu poszczególnych uczestników scalenia należy mieć też na uwadze treść art. 27 ust. 1 ustawy scaleniowej i wynikające z niego konsekwencje. Zgodnie z powołanym przepisem, projekt scalenia może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń. Ten warunek bezspornie został w sprawie spełniony. Istotnym warunkiem zatwierdzenia projektu scaleniowego jest, aby każdy z uczestników scalenia otrzymał pełny ekwiwalent swego gospodarstwa pod względem wartościowym i ilościowym. Zaistniałe w jednostkowych przypadkach naruszenie indywidualnego interesu uczestnika scalenia nie podważa legalności decyzji zatwierdzającej projekt scalenia, gdy zachowano podstawową zasadę wydzielenia gruntów określoną w art. 8 ust. 1 ustawy scaleniowej. Biorąc powyższe pod uwagę, brak jest podstaw do zmiany lub uchylenia zaskarżonej decyzji w wyżej opisanym zakresie, ponieważ zgłoszone przez odwołujących się zastrzeżenia w toku scalenia zostały przez organ I instancji przeanalizowane i rozpoznane. Procedura scalania i wymiany gruntów dokonuje radykalnej zmiany konfiguracji działek i zmiana ta nie zadowoli każdego i zawsze będzie istniała pewna grupa osób, która nie będzie zadowolona, czy też nie będzie wyrażała zgody na zaproponowane nieruchomości. Oceniając zrealizowane scalenie gruntów miasta [...] Wojewoda uznał, że przeprowadzone zostało z zachowaniem przewidzianej w ustawie procedury. Nie można także zarzucić organowi I instancji przekroczenia granic swobody uznania w zakresie wyboru rozwiązań technicznych zapewniających realizację celów scalenia. W ocenie organu odwoławczego oznacza to, że cel scalenia został osiągnięty i zasadniczo nastąpiła poprawa w ukształtowaniu gospodarstw rolnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, A.C. zaskarżył ją w całości zarzucając jej: I. naruszenie przepisów prawa materialnego: 1) art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i Kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 2052 ze zm., dalej "Pgik") w zw. z art. 31 ust. 1 tej ustawy poprzez pominięcie normy, która stanowi, iż na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczaniu nieruchomości, 2) art. 31 ust. 2 Pgik w zw. z § 3 pkt 1 i 2 w zw. z § 4 pkt 4 w zw. z § 5 ust. 1 pkt 1 lit.d rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości (Dz. U. z 1999r. Nr 45, poz. 453) poprzez przyjęcie do rozgraniczenia działki 51/2, należącej do skarżących dokumentów dotyczących prac związanych z odnowieniem Operatu Ewidencji Gruntów, i map będących efektem modernizacji Ewidencji Gruntów i Budynków, które nie są dokumentami, mogącymi stanowić podstawę ustalenia stanu prawnego nieruchomości. W załączeniu skarżący przedstawiają dokumenty będące podstawą takiego ustalenia, 3) art. 29 ust. 1 Pgik w zw. z art. 153 Kodeksu Cywilnego poprzez pominięcie norm, które nakazują najpierw rozstrzygnąć zgodnie z aktualnym stanem prawnym nieruchomości, a dopiero gdy stanu takiego nie da się ustalić, ustala się granice w oparciu o ostatni stan spokojnego posiadania. Jeżeli tego stanu również nie można ustalić, można ustalić granice z uwzględnieniem wszystkich okoliczności. II. obrazę przepisów postępowania, mającą istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji: 1) art 35 ust 1-5 Pgik poprzez utrzymanie w mocy decyzji I instancji pomimo, iż nie zostały przeprowadzone czynności przed geodetą uprawnionym, wskazane w tych normach, m.in. czynności na gruncie, o których strony powinny być zawiadomione na 7 dni przed terminem oraz nie sporządzono protokołu granicznego, 2) art. 2 i art. 7 w zw. z art 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), dalej "Konstytucja RP", poprzez działanie organu wbrew zasadzie demokratycznego państwa prawnego, a także zasadzie działania organu państwa na podstawie i w granicach prawa oraz art. 6 kpa, tj. wyrażonej w tym przepisie zasady praworządności poprzez uniemożliwienie stronie skarżącej dochodzenia swoich praw w toczącym się postępowaniu administracyjnym. W ocenie skarżącej zostało naruszone prawo do obrony, 3) art. 24 ww. ustawy poprzez utrzymanie w mocy decyzji pomimo, iż organ I instancji nie wykazał, że umożliwił stronie zgłoszenia zastrzeżeń do projektu scalenia gruntów, 4) art. 23 ust 2 w zw. z art 27 ust. 1 ustawy scaleniowej poprzez dokonanie jego błędnej wykładni i niewłaściwe zastosowanie oraz przyjęcie, że projekt scalania gruntów może być zatwierdzony, jeżeli po jego okazaniu większość uczestników scalenia nie zgłosiła do niego zastrzeżeń, podczas gdy przy rozgraniczeniu stosuje się zasady dotyczące postępowania rozgraniczeniowego (art. 35 ust 1 Pgik), zatem strony powinny mieć prawo do wglądu w akta oraz mieć możliwość udziału w czynnościach rozgraniczeniowych W oparciu o podniesione zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów dla wykazania stanu prawnego nieruchomości, z którym są niezgodne dane zawarte w ewidencji gruntów oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. J.L. i W.L. reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżyli w całości decyzję Wojewody zarzucając naruszenie przepisów mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to: a) art. 8 § 1 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób naruszający zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, z naruszeniem zasad proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, co skutkowało okolicznością, iż strona postępowania jaką są J.L. i W.L. bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu, m.in. z uwagi na fakt, iż nie zostali zawiadomieni o obradach komisji społecznej oraz o czynnościach podejmowanych w sprawie; b) art. 107 § 3 w związku z art. 126 kpa w zw. z art. 6, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1 i art. 11 kpa poprzez zawarcie w treści zaskarżonej decyzji niepełnego uzasadnienia faktycznego oraz brak uzasadnienia prawnego, a przez to naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj.: praworządności, prawdy obiektywnej, informowania stron i wyjaśniania przesłanek stanowiących podstawę rozstrzygnięcia sprawy; c) art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 kpa w zw. z art. 75 kpa polegający na wybiórczym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego i niedopełnieniu spoczywającego na organie administracji obowiązku wyczerpującego zgromadzenia i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a naruszenie to miało istotny wpływ na jej wynik; d) art. 9 w zw. z art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez nienależyte poinformowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogły mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego, pomimo interwencji stron podejmowanych w tym zakresie, co przełożyło się na wydanie niepełnego i wadliwego uzasadnienia prawnego jak i faktycznego zaskarżanej decyzji; e) art. 1 ust. 1 ustawy scaleniowej poprzez niezgodność ocen organu orzekającego dotyczących uwzględnienia interesów i wniosków wszystkich uczestników scalenia oraz zaniechanie rzetelnego zbadania sytuacji i argumentów stron, przy jednoczesnym bezpodstawnym przyjęciu, że cel ustawy został osiągnięty oraz przez nie wydzieleniem drogi dojazdowej do działki skarżących; f) art. 9 ust. 1 i 2 ustawy scaleniowej poprzez niezagwarantowanie skarżącym czynnego udziału na wstępnym etapie postępowania, a w konsekwencji uniemożliwieniu im uczestniczenia na zebraniu uczestników scalenia, i tym samym jego braku wpływu na tok prowadzonego postępowania; g) art. 13 ust. 2 ustawy scaleniowej poprzez zwołanie zebrania w sprawie szacunku gruntów z pominięciem udziału skarżących; h) art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy scaleniowej poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek nieuwzględnienia zarzutu skarżących dotyczącego zasadności zatwierdzenia projektu scalenia, który przyznaje skarżącym, jako uczestnikom scalenia w zamian za grunty dotychczas posiadane, grunty o wartości szacunkowej mniejszej niż grunty dotychczas posiadane, gdzie różnica w wartości szacunkowej przekracza 3%; i) art. 32 Konstytucji RP i art. 8 § 1 kpa poprzez naruszenie zasady równości obywatela wobec prawa oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, co narazi skarżących się na szkody oraz narusza prawa majątkowe skarżących; j) art. 21 Konstytucji RP poprzez naruszenie prawa własności, bez szczegółowej analizy i przekonującego uzasadnienia, że jest to rozstrzygnięcie jedyne i optymalne dla zabezpieczenia interesów członków postępowania scaleniowego. Z uwagi na powyższe wnieśli uchylenie w całości decyzji Wojewody oraz zasądzenie od Wojewody kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem. S.M. działająca również jako pełnomocnik B.M. w związku z czynnościami, które miały miejsce w dniu [...] marca 2021 r. wniosła o wyjaśnienie jaki był cel tych czynności i o wskazanie kiedy sprawa zostanie załatwiona oraz czy rozstrzygnięcie w sprawie odwołania od decyzji Starosty z [...] lipca 2020 r. zostanie jej przesłane, czy też będzie doręczone przez obwieszczenie. Z daleko idącej ostrożności, jeżeli w/w czynności były odczytaniem decyzji wniosła o jej doręczenie na podstawie art. 49b kpa oraz wniosła od niej skargę do WSA w Rzeszowie, zarzucając jej naruszenie prawa. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Odpowiadając na zarzuty podniesione w skargach wyjaśnił, że A.C. z tytułu wydzielenia ekwiwalentu gruntowego o większej wartości niż grunt posiadany przed scaleniem został zobowiązany do dopłaty pieniężnej w wysokości 380,00 zł. Wydzielono pełny należny ekwiwalent. Grunt ekwiwalentowy za działkę nr 51/2 (po scaleniu działka nr 2132) wydzielony zostały w miejscu położenia działki przedscaleniowej, poszerzając ją od strony ul. [....], zgodnie z życzeniem zainteresowanych. Prace związane z "modernizacją" ewidencji gruntów miasta P. prowadzone były w 1992 r. w trybie wówczas obowiązujących przepisów, zatem art. 24a Pgik oraz przepisy wykonawcze powołane w skardze nie obowiązywały na dzień przeprowadzania prac modernizacyjnych. Wbrew twierdzeniom skarżącego brał on udział w czynnościach rozgraniczenia nieruchomości oznaczonej przed scaleniem jako działka nr 51/2, dokonanego w toku postępowania scaleniowego. Na obszarach objętych postępowaniem scaleniowym sprawy sporne związane z ustaleniem przebiegu granic nieruchomości rozstrzyga organ prowadzący to postępowanie, stosując odpowiednio przepisy o rozgraniczeniu nieruchomości. Decyzja o scaleniu gruntów zastępuje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości. Jednak w toku postępowania scaleniowego nie są rozstrzygane spory o własność, a dokonywane w tym postępowaniu rozgraniczenie nie jest typowym postępowaniem rozgraniczeniowym, tj. rozgraniczeniem rozumianym jako "rozwiązanie" sporu o granice prawa własności (o własność przygranicznych pasów gruntów). Podkreślić w tym miejscu trzeba, że "spór o granice" nie jest równoznaczny ze "sporem o własność" Spór graniczny może być przedmiotem rozgraniczenia prowadzonego podczas scalenia, zaś spór o zasięg własności może być rozstrzygnięty jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Organ I instancji, wbrew zarzutom skarżącego umożliwił stronie zgłoszenie zastrzeżeń do projektu scalenia. Twierdzenie skarżącego, iż "projekt scalenia powinien być integralną częścią decyzji i zostać wspólnie z decyzją doręczony uczestnikom scalenia", nie znajduje umocowania w przepisach ustawy scaleniowej. Zmniejszenie powierzchni gospodarstwa W. i J.L. wynika jedynie z zaprojektowania wzdłuż działki nr 456 (przed scaleniem działka nr 177/5) od strony południowej szerszej drogi (działka przed scaleniem nr 176/2, po scaleniu nr 471), niż istniała w tym miejscu przed scaleniem. Ponieważ różnica wartości szacunkowej przekroczyła dopuszczalną 3 - procentową wielkość, stąd też uczestnikom została przyznana dopłata za ekwiwalent w kwocie 4. 197, 50 zł. Takie rozliczenie ekwiwalentów dopuszcza ustawa scaleniowa w przypadkach, gdy konieczne jest wydzielenie gruntu pod drogi dojazdowe z gruntów uczestników scalenia i nie ma tutaj znaczenia brak zgody skarżących "na otrzymanie ekwiwalentu pieniężnego". Natomiast sprawy związane z własnością nieruchomości rozstrzygane mogą być jedynie w postępowaniu przed sądem powszechnym. Odnosząc się do skargi B.M. organ wyjaśnił, że zmniejszona powierzchnia otrzymanego gruntu ma związek z zaprojektowaniem szerszej (niż istniejąca przed scaleniem) drogi wzdłuż południowo-zachodniej granicy posiadanego przez niego gruntu. Ponieważ skarżącemu został wydzielony pełny należny ekwiwalent, spełniony został jeden z najistotniejszych warunków zatwierdzenia projektu scaleniowego, aby uczestnik scalenia otrzymał pełny ekwiwalent swego gospodarstwa pod względem wartościowym i ilościowym. Ponadto działka nr 3755 leży w miejscu położenia starych działek nr 1015, 1016. Starosta Powiatu [...] opracowując projekt scalenia korzystał z pewnej dozy swobody w jego ukształtowaniu i wyborze najlepszych w danych warunkach rozwiązań, uwzględniających w miarę możliwości interesy jak największej liczby uczestników scalenia - i w ocenie Wojewody - nie przekroczył granic tego uznania, rozstrzygnięcie w sprawie nie miało charakteru dowolności. Fakt, że organ I instancji starannie zważył interesy wszystkich uczestników, potwierdza również niewielka ilość zastrzeżeń złożonych do projektu scalenia (jedynie 22 na 2486 uczestników scalenia). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 zwana dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 §1 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 K.p.a. lub innych przepisach. W myśl art. 151 P.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części Sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Poddawszy ocenie legalności zaskarżoną decyzję w granicach wyznaczonych wyżej powołanymi przepisami, Sąd doszedł do przekonania, że skargi zasługiwały na uwzględnienie. Już na wstępie Sąd stwierdza, że przyczyną wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji są względy formalne, procesowe. Stwierdzone naruszenie prawa procesowego wyłącza możliwość badania merytorycznego zasadności skarg. Otóż oczywistym jest, że wniesienie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji przez dwie lub więcej stron postępowania administracyjnego nakłada na organ odwoławczy obowiązek ich łącznego rozpatrzenia w jednym terminie. W wypadku, gdy organ drugiej instancji wyda decyzję utrzymującą w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji, mimo nierozpatrzenia wszystkich wniesionych odwołań, orzeczenie to kończy postępowanie odwoławcze. W takiej sytuacji wyłączona jest możliwość rozpoznania innych, dotychczas nie rozpatrzonych odwołań i ponownego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym (patrz: wyrok NSA z dnia 2 października 2003 r., sygn. akt IV SA 3643/02). W niniejszej sprawie Sąd zauważył, że jedną z osób, która wniosła odwołanie jest D.K., a jego odwołanie z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych zostało pozostawione bez rozpoznania przez Wojewodę pismem z dnia [...] marca 2021 r. Stan faktyczny sprawy w tym zakresie wyglądał następująco, otóż odwołania (różnej treści) od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie złożył D.K. i jego brat B.K. Zostały one złożone drogą elektroniczną do Wojewody i w niepodpisanych kopiach do Starosty Powiatu [...]. Pismami z dnia [...] lutego 2021 r. Wojewoda na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. zwrócił się do B.K. i do D.K. o podpisanie złożonych odwołań pod rygorem pozostawienia ich bez rozpatrzenia. B.K. odebrał to wezwanie [...] lutego 2021 r. i w zakreślonym mu terminie (upłynął on [...] marca 2021 r.) w dniu [...] marca 2021 r. podpisał swoje odwołanie i jednocześnie przedłożył organowi podpisane odwołanie brata D.K. Wezwanie o uzupełnienie braków formalnych odwołania z [...] lutego 2021 r. w terminie 7 dni doręczono D.K [...] lutego 2021 r. Wyznaczony termin upłynął - wg Wojewody bezskutecznie - [...] marca 2021 r. Pismem z dnia [...] marca 2021 r. doręczonym D.K. [...] marca 2021 r., wobec niepodpisania odwołania postanowiono je bez rozpoznania. Pierwsze pytanie, jakie się w związku z tym nasuwa to czy uzupełnienie braków formalnych odwołania po terminie uzasadnia pozostawienie go bez rozpoznania. Na wstępie tej części rozważań Sąd zauważa, że zgodnie z treścią art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do jego wniesienia. Niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn o charakterze przedmiotowym obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuację wniesienia odwołania przez podmiot nie mający legitymacji do wniesienia tego środka albo wniesienie odwołania przez podmiot nie mający zdolności do czynności prawnych. Regulacja art. 134 K.p.a. nie dotyczy zatem braków formalnych odwołania. Zgodnie z regulacją art. 63 § 1 K.p.a. zakresem pojęcia podania objęte są czynności strony takie jak: żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, a stosownie do treści art. 63 § 2 K.p.a., podanie powinno zawierać co najmniej wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adres i żądanie oraz czynić zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach szczególnych. Powinno być także podpisane przez wnoszącego (art. 63 § 3 K.p.a.). Jeżeli podanie nie zawiera wymaganych przepisami prawa elementów organ powinien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie nie krótszym niż siedem dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.). Zdaniem Sądu, norma art. 63 § 1 K.p.a. w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, że ustawodawca odwołanie traktuje jako rodzaj podania, co oznacza, że wszelkie regulacje dotyczące braków formalnych podania odnieść należy także do odwołań. Ustawodawca przyczyny niedopuszczalności tego środka zaskarżenia wiąże z innymi powyżej omówionymi przypadkami. Pozostawienie podania (odwołania) bez rozpoznania i stwierdzenie niedopuszczalności odwołania to dwie odrębne instytucje procesowe. Nie ma podstaw, aby uznać, że niedopuszczalność odwołania wiąże się z brakami formalnymi. Podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny już wielokrotnie zajmował stanowisko w podobnych sprawach przyjmując, że art. 134 K.p.a. nie znajduje zastosowania w sytuacji, w której odwołanie dotknięte jest nieuzupełnionym brakiem formalnym (np. wyroki NSA: z dnia 10 lipca 2018 roku, sygn. II OSK 1245/18; z dnia 12 lipca 2017 roku, sygn. 1696/17; z dnia 14 stycznia 2016 roku, sygn. I OSK 1049/14; z dnia 20 sierpnia 2015 roku, sygn. I OSK 2792/13; z dnia 3 lutego 2015 roku, sygn. I OSK 1269/13; z dnia 13 marca 2014 roku, sygn. I OSK 1878/13; z dnia 26 października 2011 roku, sygn. I OSK 1866/10; z dnia 3 września 2008 roku, sygn. II OSK 978/07; wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl). W doktrynie również dominują utrwalone poglądy, według których podstawą czynności zmierzających do usunięcia braków co do treści odwołania jest przepis art. 64 K.p.a. Konsekwencją ich nieusunięcia jest pozostawienie odwołania bez rozpoznania, co następuje w formie czynności techniczno-procesowej, o podjęciu której – na podstawie art. 64 § 2 K.p.a. – organ ma obowiązek zawiadomić wnoszącego odwołanie. Przepis art. 63 § 1 K.p.a. nie pozostawia wątpliwości, że odwołanie jest postacią podania, a zatem kwestia pozostawienia odwołania bez rozpoznania podlega wyłącznej regulacji art. 64 K.p.a. (zob. G. Łaszczyca [w:] Łaszczyca, Martysz, Matan: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wolters Kluwer Polska 2010, t. II, s. 190; B. Adamiak [w:] Adamiak, Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, CH Beck 2017, wyd. 15, s. 711; K. Glibowski [w:] Hauser, Wierzbowski: Komentarz do Kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 2015, wyd. 2, s. 659-660; A. Golęba [w:] H. Krysiak-Molczyk: Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz, Wolters Kluwer S.A. 2015, s. 922). W tym miejscu odnotować należy, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego odnotować można także równie często poglądy przeciwne (m.in. wyroki WSA z dnia 15 października 2010 roku, sygn. I OSK 135/10; z dnia 1 kwietnia 2016 roku, sygn. II OSK 1847/14 i z dnia 31 maja 2016 roku, sygn. II OSK 2355/14), jednak Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie, z przyczyn podanych powyżej, nie podziela tych poglądów. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego dominuje pogląd, że uchybienie terminowi określonemu w art. 64 § 2 k.p.a. nie skutkuje utratą przez organ administracji kompetencji do rozpoznania sprawy (por. wyroki NSA z dnia 11 stycznia 2019 r. sygn. II OSK 2638/18, z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II OSK 1914/18; z dnia 14 września 2018 r., sygn. akt II OSK 629/18; z dnia 26 marca 2018 r., sygn. akt II OSK 3346/17; z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2184/13). Termin, o którym mowa w art. 64 § 2 k.p.a., traktować należy tak jak termin o charakterze instrukcyjnym nie zaś jak termin o charakterze materialnoprawnym. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2018 r. II OSK 1914/18, z dnia 14 września 2018 r. II OSK 629/18, z dnia 26 marca 2018 r. II OSK 3346/17, z dnia 29 stycznia 2015 r., sygn. II GSK 2184/13). Powyższy pogląd w całości podziela również Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Z samego sposobu sformułowania omawianego przepisu wprost wynika bowiem, że rygor zawarty w tym przepisie odnosi się wyłącznie do nieusunięcia braków pisma, a nie do ich usunięcia z uchybieniem terminu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 337/10, z 22 lutego 2012 r., sygn. akt II GSK 3/11. Jeśli uzupełnienie odwołania nastąpiło po upływie terminu do uzupełnienia braku formalnego jednakże przed wysłaniem stronie postępowania zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania – jak w kontrolowanej sprawie - to nie ma żadnych przeszkód do rozpoznania tak uzupełnionego odwołania (por. także wyroki NSA z dnia 11.01.2019 r., II OSK 2638/18 i z dnia 16.04.2021 r., II OSK 3262/19). W realiach kontrolowanej sprawy pozostawienie bez rozpoznania odwołania D.K. nastąpiło po złożeniu do akt sprawy podpisanego przezeń odwołania. Czynność ta była więc wadliwa i skutkowała po pierwsze bezczynnością Wojewody w rozpoznaniu odwołania D.K. (por. uchwała NSA z 3 września 2013 r., sygn. akt I OPS 2/13) i oczywistym naruszeniem art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji i pominięciu jednego ze skutecznie wniesionych odwołań. Niezależnie od powyższego Sąd zwraca uwagę, iż w dostępnych mu aktach administracyjnych Wojewody (teczka niebieska D.K.) istnieje adnotacja, że D.K. ustanowił w sprawie pełnomocnika w osobie J.K. Dla dalszego procedowania w sprawie jest to istotne, gdyż doręczeń zgodnie z k.p.a. dokonuje się do rąk ustanowionego pełnomocnika (art. 40 § 2 k.p.a.). Sąd nie jest w stanie ustalić treści tegoż pełnomocnictwa, będzie to rzeczą Wojewody w ponownym postępowaniu. Poza tym ustalenie, że na datę postępowania odwoławczego pełnomocnictwo dla J.K. było aktualne, wezwania i doręczenia do rąk D.K. były bezskuteczne jako dokonane z obrazą art. 40 § 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. W ponownym postępowaniu Wojewoda będzie miał na względzie treść niniejszego uzasadnienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 P.p.s.a.