III SA/Kr 441/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner ( spr.) Sędziowie WSA Bożenna Blitek WSA Janusz Bociąga Protokolant sekretarz sądowy Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2019 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Wojewody z dnia 29 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego I. skargę oddala, II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz radcy prawnego J. K. - Kancelaria Radcy Prawnego, ul. [...], K tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych podwyższoną o podatek od towarów i usług przewidziany dla tego rodzaju czynności. Zaskarżoną decyzją z dnia 29 marca 2019 r. znak [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2019 r. znak [...], w której orzeczono o wymeldowaniu skarżącego M. B. z pobytu stałego z lokalu położonego przy ul. K w K. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postępowanie w sprawie o wymeldowanie wszczęto na wniosek właściciela przedmiotowego lokalu, A Spółki Akcyjnej Oddział Gospodarowania Nieruchomościami. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wyrokiem Sądu Rejonowego Wydział I Cywilny z dnia 23 marca 2010 r. sygn. akt [...] nakazano skarżącemu opuszczenie i opróżnienie z rzeczy przedmiotowego lokalu oraz ustalono prawo do lokalu socjalnego. W efekcie skarżący podpisał umowę najmu zaproponowanego mu lokalu socjalnego. W toku postępowania ustalono, że faktycznie doszło do opuszczenia miejsca pobytu stałego przez skarżącego w rozumieniu art. 35 ustawy o ewidencji ludności w okolicznościach, jakie wskazał wnioskodawca, w związku z czym Prezydent Miasta orzekł o wymeldowaniu skarżącego z zajmowanego dotąd lokalu. W odwołaniu skarżący potwierdził, że w dniu 14 czerwca 2018 r. zapadł w stosunku do niego wyrok eksmisyjny, będący podstawą do zawarcia umowy najmu mieszkania socjalnego, położonego na os. S w K. Skarżący wyraził jednak obawę, że umowa ta wygaśnie w związku z odmową wydania w stosunku do niego orzeczenia o niepełnosprawności. Jego zdaniem nie było też podstaw do wymeldowania go bez jego zgody z lokalu położonego przy ul. K. Wojewoda utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję przywołał brzmienie art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Organ wyjaśnił, że z przepisu tego wynika, iż do dokonania wymeldowania z miejsca pobytu stałego konieczne jest zaistnienie przesłanek polegających na opuszczeniu lokalu w sposób dobrowolny i trwały lub opuszczenie i opróżnienie lokalu na podstawie wyroku sądu orzekającego o eksmisji. Dalej organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie w stosunku do skarżącego zapadł wyrok eksmisyjny. Skarżący dostosował się do sądowego nakazu opuszczenia lokalu, bowiem przedmiotowy lokal opuścił i zamieszkał w przydzielonym mu mieszkaniu socjalnym, co wyraźnie przyznał w ramach wyjaśnień złożonych przed organem I instancji. Sporny lokal został w efekcie przejęty przez właściciela, co wynika z protokołu przejęcia z dnia 20 lutego 2019 r. Stąd też decyzja o wymeldowaniu skarżącego była prawidłowa. Na powyższą decyzję wpłynęła skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżący zarzucił, że w dacie wydania decyzji I instancji, organ wiedział o utracie przez skarżącego z dniem 30 września 2018 r. prawa do zajmowania lokalu socjalnego położonego na os. S w K. Skarżący wskazał, że obecnie mieszka na ul. C w K , pod który to adres organy kierowały w stosunku do niego korespondencję, która była przez niego odbierana. Skarżący wyraził sprzeciw wobec sytuacji, w której zostaje on wymeldowany spod adresu na ul. K w K . W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 22 sierpnia 2019 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej decyzji organu I instancji oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zarzucił naruszenie art. 7, art. 8 i art. 80 k.p.a. poprzez czynienie ustaleń wyłącznie w oparciu o dokumenty zalegające w aktach sprawy, bez badania innych okoliczności faktycznych, w tym braku możliwości zamieszkania w innym lokalu z uwagi na zawarcie terminowej umowy najmu lokalu socjalnego. Skarżący nie ma tytułu prawnego do żadnego innego lokalu. W tej sytuacji organ winien zameldować skarżącego w innym lokalu, chociażby socjalnym, ewentualnie zawiesić postępowania do czasu rozpoznania wniosku o przedłużenie umowy najmu lokalu socjalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Stosownie do art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2018.2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że przedmiotem kontroli Sądu jest zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa. Na podstawie art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U.2018.1302, zwana dalej p.p.s.a.) Sąd przy rozstrzyganiu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając na uwadze wskazane powyżej kryterium legalności, Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja o wymeldowaniu skarżącego z lokalu mieszkalnego, stanowiącego własność A Spółki Akcyjnej Oddział Gospodarowania Nieruchomościami. Należy przy tym podkreślić, że okolicznością bezsporną w sprawie jest wydanie w stosunku do skarżącego wyroku eksmisyjnego oraz faktyczne opuszczenie tego lokalu przez skarżącego. Kontrowersje skarżącego budzi natomiast fakt, że w chwili obecnej skarżący utracił prawo do przyznanego mu uprzednio lokalu socjalnego i w wyniku zaskarżonej decyzji nie będzie nigdzie zameldowany. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz.U.2018.1382), a w szczególności jej art. 35, który stanowi, że "organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się." Za "pobyt stały" w rozumieniu przytoczonego wyżej przepisu uważa się zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania, tj. z wolą koncentracji w danym miejscu swych spraw życiowych. Z kolei "opuszczenie miejsca stałego pobytu" (lokalu) związane jest z zerwaniem związków z miejscem (lokalem) dotychczasowym i skoncentrowaniem swych spraw życiowych w innym miejscu. W świetle art. 35 ustawy o ewidencji ludności do wymeldowania w trybie administracyjnym niezbędne jest więc łączne spełnienie przesłanek: faktycznego opuszczenia lokalu i niedopełnienia obowiązku wymeldowania się. W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym uznaje się, że orzeczenie o wymeldowaniu jest uzasadnione co do zasady wówczas, gdy opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu jest trwałe i dobrowolne. Brak cechy dobrowolności nie zawsze jednak stanowi przeszkodę do wymeldowania. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na równi z dobrowolnością opuszczenia lokalu należy traktować te sytuacje, w których osoba podlegająca wymeldowaniu nie może zgodnie z prawem lub na skutek okoliczności faktycznych dalej zamieszkiwać w miejscu, w którym była zameldowana (np. nakaz eksmisji, odbywanie kary pozbawienia wolności, nakaz opuszczenia lokalu, zakaz zbliżania się do członków rodziny). Innymi słowy, chodzi tu o te wszystkie sytuacje, gdy opuszczenie miejsca pobytu stałego jest wynikiem wykonania prawomocnych wyroków sądów powszechnych bądź orzeczeń właściwych organów administracji publicznej. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje w tej sytuacji chęć skarżącego kasacyjnie ponownego zamieszkania w dotychczasowym miejscu zameldowania (por. wyrok NSA z 18 czerwca 2018 r. sygn. akt II OSK 2025/17). W orzecznictwie jednoznacznie przyjmuje się, że w wypadku eksmisji, nawet wykonanej w sposób przymusowy w drodze egzekucji komorniczej zachodzi podstawa do wymeldowania. Wykonanie eksmisji uznaje się za równoznaczne z ustaniem pobytu skarżącego w spornym lokalu (por. wyroki NSA z 5.12.2017 r. sygn. akt II OSK 580/16, z 22.03.2017 r., sygn. akt II OSK 1832/15; z 19.06.2012 r., sygn. akt II OSK 526/11; z 08.03.2012 r., sygn. akt II OSK 1515/10; z 04.07.2008 r., sygn. akt II OSK 788/07). Odnosząc powyższe regulacje oraz wykładnię do okoliczności przedmiotowej sprawy należy przyznać rację organom administracyjnym, że w sprawie zaszły podstawy do wymeldowania skarżącego z dotychczasowego miejsca stałego pobytu. W aspekcie wydanego w stosunku do niego wyroku eksmisyjnego oraz dobrowolnego opuszczenia przez skarżącego lokalu, który jak wynika z akt administracyjnych został ponownie przejęty przez właściciela w dniu 20 lutego 2019 r. nie budzi żadnych wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce stałego pobytu. Uzyskał jednocześnie prawo do lokalu socjalnego, który – jak sam przyznał – zajmował po opuszczenia lokalu, którego dotyczy przedmiotowa decyzja. Oznacza to jednoznacznie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki wymeldowania przewidziane w art. 35, albowiem skarżący opuścił miejsce pobytu stałego i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. Za bezzasadny uznać należy zarzut naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. poprzez oparcie decyzji o niepełny materiał dowodowy. Analiza akt prowadzi do wniosku, że postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia; postepowanie administracyjne doprowadziło organ do ustaleń faktycznych, które nie były przez skarżącego podważane. Istotny - zdaniem skarżącego - fakt wygaśnięcia zawartej przez niego umowy najmu, na podstawie której zajmował on lokal socjalny, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji. Sąd zgadza się, że sytuacja skarżącego, który jak wynika ze skargi nie ma obecnie tytułu prawnego do żadnego lokalu jest trudna. Nie może ona jednak doprowadzić do tego, aby skarżący był nadal zameldowany w lokalu, co do którego na mocy wyroku sądowego definitywnie utracił tytuł prawny i który następnie faktycznie opuścił. Jak wyjaśniano w orzecznictwie "należy mieć bowiem na uwadze, że przepisy dotyczące zameldowania i wymeldowania mają charakter rejestrowy a utrzymywanie zameldowania skarżącego kasacyjnie, prowadziłoby do utrzymywania fikcji meldunkowej" (wyroki NSA sygn. akt II OSK 360/17, z 1 marca 2018 r. sygn. akt II OSK 2054/17, z 6 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 515/17, z 29 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 394/13, z 13 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 345/15, z 19 listopada 2015 r. sygn. akt II OSK 641/14, z 28 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1308/14, z 19 marca 2014 r. sygn. akt II OSK 2556/12, z 5 lutego 2014 r. sygn. akt II OSK 2145/12, z 23 marca 2010 r. sygn. akt II OSK 579/09, z 18 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 459/07). W innym orzeczeniu podkreślono, że ewidencja ludności ma charakter jedynie rejestracyjny, a jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu oznaczonej osoby. Utrzymanie zameldowania w lokalu, w którym dana osoba faktycznie nie przebywa, stanowiłoby tzw. fikcję meldunkową. Byłoby to sprzeczne z celem instytucji zameldowania, a przede wszystkim z jej rejestrowym (ewidencyjnym) charakterem. Utrzymywanie fikcji meldunkowej tym bardziej nie miałoby sensu wobec osoby, co do której prawomocnie orzeczono eksmisję (sygn. akt 4 kwietnia 2019 r. sygn. akt II OSK 988/18). Nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja narusza przepisy prawa materialnego lub zasady postępowania administracyjnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, Sąd działając na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2012.270), orzekł jak w pkt I sentencji. O zwrocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (pkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 250 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie opłat ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 68).