I SA/Kr 1332/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dąbek po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.C. FHU "C" L. C. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia 18 czerwca 2015r., nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu postanawia: - oddalić wniosek- Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek L.C. FHU "C" L. C. w K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej, z [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], [...],[...],[...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu. Z uzasadnienia wniosku i zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach", oraz nadesłanych dokumentów L.C. ur. w 1976r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną G.J.C. ur. w 1982r., z którą w 2010r. zawarł umowę majątkową małżeńską. Małżonkowie mają na utrzymaniu córką L.C. ur. w 2007r. Rodzina mieszka w domu, będącym według oświadczenia L.C., własnością jego żony. Wnioskodawca w 2014r. zawiesił działalność gospodarczą prowadzoną pod firmą: L.C. FHU C&C, z powodu problemów finansowych. W 2012r. poniósł bowiem stratę w wysokości 166 977,73 zł, przy przychodzie w wysokości 8 102 447,06 zł, w 2013r. strata wyniosła 89 349,44 zł, przy przychodzie na poziomie 462 969,80 zł, a w 2014r. miała ona wartość 6 913,70 zł, przy przychodzie w wysokości 48 967,94 zł. G. J. – C. prowadzi natomiast działalność gospodarczą, która według oświadczenia wnioskodawcy przynosi 2.000 zł dochodu miesięcznie. W 2014r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w ramach spółki: "J. A" P. J., G. J. – C., B.S. s.c." poniosła ona stratę w wysokości 68 954,19 zł, przy przychodzie w na poziomie 1 882 320,54 zł. W 2015r. jej strata wyniosła 89 794,13 zł, przy przychodzie w wysokości 1 147 054,34 zł. Wnioskodawca miesięczne koszty utrzymania szacuje na kwotę ok. 1900 zł, Obejmują one: opłatę za energię elektryczną, wodę, wywóz śmieci – 500 zł, koszty wyżywienia – 800 zł, koszty utrzymania dziecka – 300 zł, koszty paliwa do samochodu żony – 300 zł. Wnioskodawca jest właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA. Oświadczył, iż nie posiada oszczędności, nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 5000 zł, ani żadnych samochodów. Saldo jego konta w P. S.A. na dzień 31.07.2016r. miało wartość ujemną – 2 020 zł. Starszy Referendarz sądowy WSA w Krakowie oddalił wniosek L. C. o zwolnienie od kosztów sądowych postanowieniem z dnia 18 listopada 2016r., na które sprzeciw wniósł pełnomocnik wnioskodawcy. W sprzeciwie podniesiono, że wnioskodawca posiada ze swoją żoną rozdzielność majątkową i prowadzi całkowicie odrębną politykę finansową, co przekłada się na brak możliwość pozyskania przez niego danych, o które zwracał się do niego Sąd. Wskazano, że wnioskodawca przedstawił wyczerpująco swoją sytuację finansową, z której wynika, iż nie jest w stanie ponieść kosztów niniejszego postępowania w kontekście faktu, że przed tut. Sądem zalega kilkadziesiąt spraw skarżącego i łączne koszty postępowania we wszystkich sprawach będą mogły opiewać na kwotę kilkudziesięciu tysięcy złotych, których skarżący nie będzie w stanie ponieść. Nadto wskazano, że również charakter sprawy skłania do przyznania wnioskodawcy pomocy prawnej, gdyż decyzje, na mocy których został na skarżącego nałożony obowiązek płatności podatku akcyzowego są w jego przekonaniu precedensowe i zostały wydane pomimo dwóch sprzecznych ze sobą kontroli podatkowych u skarżącego, co oznacza, iż organ wystąpił wbrew domniemaniu rozstrzygania wątpliwości na korzyść podatnika. Działania Izby Celnej doprowadziły skarżącego do ruiny finansowej i zmusiły do zawieszenia działalności gospodarczej. Pozbawienie wnioskodawcy prawa do pomocy prawnej spowoduje, iż Sąd nie będzie mógł rozpatrzyć merytorycznej części skargi, czego konsekwencją będzie uprawomocnienie się decyzji krzywdzącej dla wnioskującego o prawo pomocy skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Przepis art. 259 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm.) stanowi m.in., że od postanowień, wydanych przez referendarza sądowego przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. W tym zakresie przepis nie zmienił się w stosunku do przepisu poprzednio obowiązującego na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j., Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie znajdą zastosowanie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi obowiązujące przez dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015r., poz. 658, dalej: ustawa nowelizująca), tj. przed dniem 15 sierpnia 2015r. Niniejsza sprawa została bowiem zainicjowana skargami z dnia 22 lipca 2015r. Zgodnie z art. 2 ustawy nowelizującej "nowe" przepisy ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, ale tylko gdy mieszczą się w katalogu wymienionym w tym przepisie. W tym kontekście należy zauważyć, że zmienił się przepis art. 260 p.p.s.a., który w przedmiotowej sprawie stosuje się – stosownie do uwag wyżej poczynionych – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 15 sierpnia 2015r. Brak go bowiem w katalogu przepisów wymienionych w art. 2 ustawy nowelizującej. Z treści przepisu art. 260 p.p.s.a. wynikało, iż rozpoznając sprzeciw na posiedzeniu niejawnym sąd wydaje postanowienie, na które przysługuje zażalenie. Postanowienie, na które wniesiony został sprzeciw traci natomiast moc. Wojewódzki sąd administracyjny orzeka więc jako sąd pierwszej instancji. Rozstrzygając przedmiotowy wniosek o udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, Sąd podkreśla, że jest to instytucja o charakterze wyjątkowym, stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246 § 1 p.p.s.a. przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246 § 1 p.p.s.a. wskazuje, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r., sygn. III SA/GL 823/09). To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Nadto konstrukcja art. 255 p.p.s.a. wskazuje na obowiązek wnioskodawcy współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Zastosowanie przewidzianego w ww. normie wezwania strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego pozwalającego na wydanie orzeczenie na podstawie zasady prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów, bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Dane przedstawione przez skarżącego są niepełne i sprzeczne z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżąca nie nadesłał dokumentów, o które był wzywany, bardzo istotnych z punktu widzenia oceny kluczowej dla przyznania prawa pomocy sytuacji finansowej. Mowa tu o wyciągach z kont bankowych G. J. - C. (zarówno osobistych jak i firmowych), obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, wyciągach z jej lokat bankowych, oświadczeniu określającym numer księgi wieczystej nieruchomości, w której mieszka rodzina. Tymczasem, Sąd oceniając zdolności płatnicze strony powinien posiadać dostarczone od wnioskodawcy dokładne i obszerne informacje na temat jego sytuacji majątkowej, aby możliwa była do przeprowadzenia przez Sąd symulacja finansowa, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, oszczędności i przedmiotów wartościowych. Brak danych w tym zakresie uniemożliwia wspomnianą analizę i w konsekwencji wyklucza przyznanie prawa pomocy. W tym miejscu Sąd wskazuje, że bez znaczenia dla przedmiotowej sprawy jest fakt pozostawania wnioskodawcy w rozdzielności majątkowej z żoną. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 1964r., nr 9 poz. 59 ze zm.) małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków, stąd błędne jest założenie, że rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r., sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r., sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r., sygn. akt I FZ 463/08). Prawa pomocy nie można też przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I Cz 37/67), zwłaszcza, że w rozpatrywanym przypadku faktycznie prowadzą oni wspólne gospodarstwo domowe. Ponadto Sąd powziął wątpliwość co do wiarygodności oświadczeń składanych przez wnioskodawcę, skoro wnioskodawca w oświadczeniu z dnia 05.02.2016r. stwierdził, że nie posiada żadnych samochodów, a jednocześnie przedłożył zaświadczenie Prezydenta Miasta K. (Wydział Ewidencji Pojazdów i Kierowców UMK, Referat Rejestracji Pojazdów II) z dnia 16.09.2015r. z którego wynika, że jest on właścicielem samochodu osobowego AUDI A6 3.0 TDI i przyczepy ciężarowej WIOLA. Wskazane wątpliwości uniemożliwiają z kolei przeprowadzanie analizy stanu faktycznego w zakresie oświadczeń wnioskodawcy nie popartych odpowiednimi dokumentami. W konsekwencji wskazanych okoliczności, wnioskodawca nie dość dokładnie i wyczerpująco przedstawił swoją sytuację finansową. Sąd nie ma więc wystarczającego materiału, aby przeprowadzić dogłębną analizę jego sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych. Ocena w tym zakresie nie może opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14, postanowienie NSA z dnia 24.01.2011r., sygn. akt II FZ 733/10, postanowienie NSA z dnia 06.02.2013r., sygn. akt I GZ 12/13, postanowienie NSA z dnia 11.12.2008r., sygn. akt I FZ 394/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2010r., sygn. akt II FZ 400/10, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. sygn. akt. III SA/Gl 823/09, postanowienie NSA z dnia 18.06.2010r., sygn. akt II FZ 253/2010, postanowienie NSA z dnia 08.11.2006r. sygn. akt II OZ 1112/2006, ONSAiWSA 2007/4, poz. 79). Tymczasem niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez wnioskodawcę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14). Podsumowując powyższe rozważania, Sad stwierdził, że wniosek strony nie zasługuje na uwzględnienie i orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 p.p.s.a..