I SA/Kr 1900/15
PostanowienieWSA w Krakowie2016-07-01
Skład orzekający: Urszula Zięba
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo wykazywania strat finansowych i zajęcia majątku przez komorników, może zostać zwolniona od kosztów sądowych w całości, jeśli nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym?Ratio decidendi
Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, nawet wykazując straty i zajęcie majątku, nie może zostać zwolniona od kosztów sądowych w całości, jeśli nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym i nie wykazała, że podjęła wszelkie niezbędne działania w celu zdobycia środków na pokrycie tych kosztów, w tym rozważenia dopłat od wspólników. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej ma charakter fakultatywny i wymaga wykazania braku jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania.Stan faktyczny
Spółka z o.o. złożyła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie podatku od nieruchomości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego, spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, powołując się na trudną sytuację materialną i problemy z kontrahentami. Po uzupełnieniu wniosku na odpowiednim formularzu, spółka przedstawiła dane dotyczące kapitału zakładowego, wartości środków trwałych, strat z lat ubiegłych i bieżącego roku, a także zajęcia komornicze rachunków bankowych i majątku. Referendarz sądowy oddalił wniosek, co spółka zaskarżyła sprzeciwem, zarzucając błędy w ustaleniach faktycznych i błędną wykładnię prawa.Rozstrzygnięcie
Utrzymano w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 19 maja 2016r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "J" Sp. z o. o. z siedzibą w I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2015r. nr [...], w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015 r. postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Referendarza sądowego z dnia 19 maja 2016r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
Pismem z dnia 3 listopada 2015r. "J" Sp. z o. o. z siedzibą w I. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 14 września 2015r. nr [...],[...],[...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2015r.
W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 774 zł, strona skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy, obejmującego zwolnienie w całości od kosztów sądowych, powołując się na trudną sytuację materialną. Strona podała, że duża grupa kontrahentów nie reguluje swoich należności za prawidłowo wykonane przez Spółkę prace i z tego względu nie posiada ona aktualnie możliwości, aby bez uszczerbku dla własnej płynności finansowej, uregulować kwotę wpisu sądowego. Wskazano, że Spółka zatrudnia wielu pracowników i w pierwszej kolejności chciałaby zapewnić regularne wypłaty pensji, dzięki którym utrzymają oni swoje rodziny. Do pisma z dnia 7 marca 2016r. (data stempla pocztowego) strona skarżąca załączyła zawiadomienia o wszczęciu postępowań egzekucyjnych oraz zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.
W związku z tym, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, skarżąca Spółka została wezwana do złożenia wniosku na formularzu "PPPr", w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania.
W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych w formularzu "PPPr" wynikało, że przedmiotem działalności podmiotu skarżącego jest produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 44.000.000 zł. Wartość środków trwałych wnioskodawcy według bilansu za ostatni rok wyniosła 964.047,04 zł. Ostatni rok obrotowy został zamknięty stratą w wysokości 14.037,76 zł, lecz wysokość tej straty ta może ulec zwiększeniu po sporządzeniu bilansu za 2015r. Wskazano ponadto, iż Spółka dysponuje rachunkiem bankowym w Idea Banku, którego stan na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił 0 zł. Zarówno konto bankowe, jak i nieruchomości stanowiące środki Spółki zostały zajęte przez komorników.
Odnosząc się do wezwania Referendarza sądowego o uzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy strona skarżąca oświadczyła, że sprawozdanie finansowe za rok 2015 nie jest jeszcze gotowe, bowiem nie upłynął jeszcze termin do jego sporządzenia. W ostatnich miesiącach nie odnotowano obrotów w kasie Spółki, dlatego nie przedłożono raportów kasowych za ostatnich sześć miesięcy. Zysk za 2014r. Spółka przeznaczyła w całości na pokrycie strat z lat ubiegłych. W roku 2015 drastycznie spadły obroty Spółki i rok obrachunkowy 2015 zamknął się stratą. Podniesiono, że Spółka od wielu lat znajduje się w katastrofalnej sytuacji finansowej. Wszystkie składniki majątku Spółki są zajęte równocześnie przez komornika skarbowego i sądowego, w związku z tym nie ma możliwości ich spieniężenia. Na rachunkach bankowych i prawach majątkowych stanowiących wierzytelności pieniężne Spółki ciążą zajęcia egzekucyjne wykluczające możliwość swobodnego dysponowania środkami. Wszystkie transakcje Spółki realizowane są z materiałów powierzonych, niebędących jej własnością. Obrót ten wynika z refaktur bez przepływu gotówki (tzn. klient bezpośrednio płaci dostawcy). Ponadto wiele transakcji odbywa się w ramach wzajemnych kompensat, a kompensata jest przymusem narzuconym przez kontrahenta – wierzyciela, na który Spółka musi się zgodzić i tym samym sukcesywnie zmniejszać swoje zobowiązania.
Z przesłanych dokumentów źródłowych wynika, że za rok 2014 przychody netto Spółki ze sprzedaży wyniosły 514.217,80 zł, a koszty działalności operacyjnej 486.356,24 zł, co dało zysk ze sprzedaży 27.861,56 zł i zysk z działalności gospodarczej 48.979,96 zł (na podstawie rachunku zysków i strat za 2014r.). Według CIT-8 dochód za 2014r. wyniósł 70.067,58 zł przy przychodzie 539.605,08 zł. Za rok 2015 przychody Spółki według CIT-8 wyniosły 384.943,80 zł, przy kosztach ich uzyskania 398.981,56 zł, co spowodowało zamknięcie roku 2015 stratą w wysokości 14.037,76 zł. Na podstawie danych z bilansu za 2014 rok ustalono, że na dzień 31 grudnia 2014r. Spółka posiadała aktywa trwałe o wartości 42.987.189,40 zł, a jej zobowiązania krótkoterminowe wynosiły 2.007.566,93 zł. Według deklaracji VAT-7K podstawa opodatkowania za I kwartał 2016r. z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju wyniosła 12.195 zł, a wartość netto nabytych w tym okresie towarów i usług pozostałych zamknęła się kwotą 10.945 zł. Stan rachunku bankowego Konto Idealna Firma w Idea Banku na dzień 25 kwietnia 2016r. wynosił 0 zł, a zaległe opłaty i prowizje -151,91 zł. Wobec strony skarżącej toczą się postępowania egzekucyjne, w wyniku których dokonano zajęć na firmowym rachunku bankowym. Według spisu środków trwałych na dzień 25 kwietnia 2016r. Spółka posiadała grunty o wartości netto 795.940 zł, budynki o wartości 163.125 zł i cetownicę wartą 2.946,45 zł. Na całości środków trwałych ciążą wieloletnie zajęcia egzekucyjne.
W oparciu o powyższe dane Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 19 maja 2016r. oddalił wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, przyjmując za podstawę rozstrzygnięcia treść art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a.") i wskazując, że w sprawie nie zaszły przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez Spółkę postępowania sądowoadministracyjnego.
Od ww. postanowienia strona skarżąca w dniu 7 czerwca 2016r. wniosła sprzeciw, zarzucając mu naruszenie prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i nienależyte zastosowanie art. 246 § 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że Spółka posiada środki na pokrycie kosztów postepowania, co pozostaje w sprzeczności z treścią dokumentacji dołączonej do wniosku. Dodatkowo wskazano w sprzeciwie na istotny błąd w ustaleniach faktycznych oraz niewnikliwe zbadanie okoliczności przedmiotowego wniosku, polegające na przyjęciu, że Spółka posiada wolne środki, co również pozostaje w sprzeczności z treścią dołączonej do wniosku dokumentacji, a zwłaszcza potwierdzeniem złych wyników finansowych Spółki, stratą finansową i brakiem jakichkolwiek wolnych środków. Wobec powyższego, wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie od kosztów sądowych w całości, ewentualnie o: "uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania sprawy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Treść art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) wskazuje, że rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3).
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3).
Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - art. 246 § 2 p.p.s.a.
Podkreślić więc należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010, postan. NSA z dnia 30.09.2011r., sygn. II FZ 409/11). Jeżeli skarżący jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem, m.in. z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony z obowiązku ich ponoszenia. (por. postanowienie NSA z dnia 09.03.2011r., sygn. II FZ 91/2011, postan. SN z dnia 24.09.1984r. sygn. II CZ 104/84 i postan. NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. FZ 478/04).
Warto wskazać ponadto, że użyte w treści powołanego powyżej przepisu sformułowanie "może być przyznane", wskazuje na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, podejmowanego przez sąd administracyjny, w postępowaniu incydentalnym, w przedmiocie przyznania prawa pomocy osobie prawnej. W konsekwencji, gdy wnioskodawcą jest osoba prawna, sąd może odmówić przyznania prawa pomocy, nawet jeśli ustali, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 246 § 2 p.p.s.a. Uznaniowy charakter podejmowanego rozstrzygnięcia, nie zwalnia Sądu, rzecz jasna, z obowiązku prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy wpadkowej oraz uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia, co niewątpliwie miało miejsce w niniejszej sprawie. (por. postanowienie NSA z dnia 29.02.2016 r., sygn. II FZ 1083/15).
Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto też zauważyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Nie sposób też, w związku z tym, nie zgodzić się z tezą, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, iż utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postan. NSA z dnia 01.04.2008r., sygn. I OZ 208/2008, postan. NSA z dnia 15.09.2011r. , sygn. I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 30.10.2013r., sygn. akt II FZ 845/13).
Zdaniem Sądu, trafna była ocena referendarza sądowego, że skarżąca Spółka nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę jej aktualne możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na stronie skarżącej ciąży obowiązek uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 774 zł, stosownie do § 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością funkcjonującą w obrocie prawnym, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych i zajęciu jej konta bankowego Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w niniejszej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej.
Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie mamy do czynienia z przypadkiem utracenia płynności finansowej podmiotu, funkcjonuje on nadal w obrocie gospodarczym. Spółka nie utraciła płynności finansowej skoro jej przychód w 2015r. wyniósł 384.943,80 zł, w pierwszym kwartale 2016r. podstawa opodatkowania z tytułu dostawy towarów oraz świadczenia usług na terytorium kraju opodatkowane stawką 22% albo 23% wyniosła 12.195 zł, a wartość netto nabytych towarów wyniosła 10.945 zł. Skarżąca posiada również bardzo wysoki kapitał zakładowy w wysokości 44.000.000 zł, a łączna wartość jej środków trwałych na dzień 25 kwietnia 2016r. wynosiła 962.011,45 zł. Ponadto Spółka nie wskazała, by rozważano jej likwidację, czy też ogłoszenie jej upadłości. W takiej sytuacji nie było podstaw do traktowania skarżącej Spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Wykazana przez stronę skarżącą w CIT-8 za rok 2015 strata w wysokości 14.037,76 zł nie musi oznaczać utraty przez stronę płynności finansowej i nie przesądza automatycznie o konieczności przyznania jej wsparcia ze środków publicznych. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2011 r., sygn. akt I GZ 92/11).
Słusznie zauważył Referendarz sądowy, że za zwolnieniem strony skarżącej nie przemawiał również fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku i zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne. W postanowieniu z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt I FZ 66/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Dla oceny możliwości płatniczych skarżącej Spółki nie miał również znaczenia fakt dokonywania rozliczeń z kontrahentami w formie kompensat (por. postanowienie NSA z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 183/12). W ramach kompensat Spółka może bowiem zdecydować o uiszczeniu w jej imieniu kwot ciążących na niej kosztów sądowych.
W rozpoznawanej sprawie, Spółka nie wykazała, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych, do czego zobligowana jest konstrukcją art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Wskazuje ona właśnie na konieczność "wykazania" przez dany podmiot okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Wnioskodawca ma więc obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności, w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., w trybie którego, Spółka przedłożyła dokumenty na okoliczność wykazania jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Podkreślenia wymaga fakt, że dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. znaczenie ma nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja Spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (postanowienie NSA z dnia 05.06.2008 r., sygn. akt I FZ 236/08, postanowienie NSA z dnia 15.09.2011 r., sygn. akt I FZ 244/11, postanowienie NSA z dnia 26.02.2013 r., sygn. akt I FZ 26/13).
Zaznaczyć ponadto należy, że osoba prawna lub inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, ale musi także wykazać, że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne działania, by zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków (por. J.P. Tarno; "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze Lexis Nexis, Warszawa 2008, s.587, por. też postanowienie NSA z dnia 29.03.2011r., sygn. I OZ 191/11). Do takich właśnie działań można na przykład zaliczyć uchwalenie obowiązku wniesienia dopłat przez wspólników. Dopłaty takie mają charakter obowiązkowego świadczenia wspólników o charakterze pieniężnym oraz fakultatywnie zwrotnym, tj. nie muszą być zwracane w określonych okolicznościach, ale mogą być tylko wówczas zwracane, jeżeli tak postanowi zgromadzenie wspólników. Ponadto umowa spółki może wprost przewidzieć, że dopłaty mają charakter bezzwrotny (por. M. Rodzynkiewicz; "Kodeks Spółek Handlowych, Komentarz", Wydawnictwo LexisNexis, Warszawa 2009r., s. 300 - 301 oraz postanowienie NSA z dnia 18.12.2013r., sygn. II FZ 1098/13 i postanowienie NSA z dnia 02.12.2011r., sygn. II FZ 701/11). Ze względu na fakt, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę. Stanowisko takie zostało zaaprobowane przez orzecznictwo sądowoadministracyjne, m. in. w postanowieniach NSA z dnia 11 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GZ 123/12, z dnia 14 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FZ 228/05, z dnia 10 marca 2015 r. sygn. akt II FZ 84/15, postanowieniu WSA w Poznaniu z dnia 4 marca 2015r. sygn. akt I SA/Po 1072/14 (publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
W rozpatrywanym przypadku możliwość ta nie została jednak wykorzystana przez stronę skarżącą. Nie podjęła ona nawet próby zrealizowana ww. operacji, mimo twierdzenia, że Spółka jest w trudnej sytuacji materialnej.
Odnosząc się do kwestii prowadzenia przeciwko Spółce szeregu postępowań egzekucyjnych, należy zaznaczyć, że zgodnie z linią orzeczniczą sądów administracyjnych, fakt ten nie jest wystarczającą okolicznością dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 09.04.2009r., sygn. I FZ 66/09, postanowienie NSA z dnia 07.01.2014r., sygn. II FZ 1236/13, postanowienie NSA z dnia 05.03.2014r., sygn. II FZ 260/14 ).
Nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem strony skarżącej, zawartym w sprzeciwie, jakoby Referendarz sądowy tut. Sądu zastosował błędną wykładnię art. 246 § 2 p.p.s.a., czy też popełnił błąd w ustaleniach faktycznych oraz niewnikliwie zbadał okoliczności przedmiotowego wniosku, bowiem konstrukcja okoliczności przedstawionych przez Wnioskodawcę potwierdza fakt, że najszerszą wiedzę o faktach mogących mieć znaczenie, z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy, posiada sam Wnioskodawca. Wobec tego, pochodzące od niego informacje powinny być na tyle wiarygodne, by możliwa była kompleksowa ocena jego rzeczywistej kondycji finansowej i sytuacji majątkowej. Zatem to w interesie strony skarżącej pozostawała kwestia przedstawienia jak najpełniejszych informacji, pozwalających na dokonanie oceny jej aktualnych możliwości płatniczych, na podstawie których Referendarz sądowy dokonał w przedmiotowej sprawie wnikliwej analizy danych i wydał słuszne rozstrzygnięcie.
Podkreślić również należy, że przyznanie prawa pomocy, będącego odstępstwem od zasady partycypacji stron w kosztach postępowania i przerzucające takie koszty na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy strona w sposób jednoznaczny wykaże spełnienie przesłanek określonych w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie skarżącej (por. postanowienie NSA z dnia 06 lipca 2011 r. sygn. akt I OZ 468/11, publ. na str. www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Wobec powyższych okoliczności, Sąd orzekł, że w niniejszym przypadku nie zachodzą przesłanki do zwolnienia Spółki od kosztów sądowych. Przede wszystkim wskazać należy, że rozstrzygnięcie w sprawie zapadło na podstawie wnikliwej analizy sytuacji majątkowej Spółki, która doprowadziła Referendarza sądowego tut. Sądu do prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Ustalenia te znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Referendarz oparł ustalenia faktyczne w sprawie na danych zawartych we wniosku złożonym przez Spółkę oraz dokumentach do niego dołączonych, dochodząc na ich podstawie do słusznej konkluzji, że wnioskodawca nie wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W przypadku skarżącej Spółki wykluczono możliwość uznania, że poniesienie kosztu wpisu od skargi przekracza jej możliwości finansowe. (por. postanowienie NSA z dnia 29.02.2016r., sygn. II FZ 1083/15). Wobec tego, zaskarżone postanowienie Starszego Referendarza sądowego oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, należy uznać za prawidłowe.
W związku z powyższym, na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt. 2, w zw. z art. 260 § 1, § 2 i § 3 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło