III SA/Łd 374/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 16 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zmianę postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 374/15 o przyznaniu prawa pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1 000 (tysiąc) złotych i oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A.Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r. postanawia: odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi z dnia 22 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 374/15. A.Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2011 r. Skarżący złożył także wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1 000 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Od powyższego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną. W odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 4 151 zł, w dniu 25 stycznia 2016 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jego sytuacja finansowa pogorszyła się. Skarżący, jego żona i trzy córki utrzymują się z jego działalności. Najstarsza i średnia córka studiują w W. Mieszkają w mieszkaniu zakupionym na kredyt. Córki wynajmują część mieszkania po to by choć częściowo zwróciły się koszty kredytu. Dochód z wynajmu części mieszkania przez 9 miesięcy roku akademickiego wynosi łącznie 8 100 zł. Ponieważ rata kredytu, którym jest obciążone mieszkanie w W. wynosi miesięcznie 2 246,41 zł, cały dochód z wynajmu przeznaczają na spłatę kredytu i "jeszcze dokładają do pełnej raty, by bank nie wypowiedział umowy kredytowej". Stałe, konieczne wydatki stanowią: opłata za studia córki P. 930 zł miesięcznie (9 rat w roku), opłata za energię elektryczną około 350 zł miesięcznie, opłata za wodę i ścieki około 150 zł miesięcznie, opłata za ogrzewanie przez 6 – 7 miesięcy około 600 zł miesięcznie. Miesięczne koszty leczenia żony skarżącego z powodu przewlekłej zakrzepicy żył wynoszą około 300 zł. Miesięczne obciążenia z tytułu kredytów wynoszą: 2 246,41 zł rata kredytu na zakup mieszkania w W., 3 126,11 zł rata z tytułu kredytu zabezpieczonego hipoteką na bieżącą działalność, 358 zł rata kredytu na zakup mebli. Pokrywając bieżące wydatki związane w utrzymaniem rodziny, skarżący korzysta z karty kredytowej Ax. w zakresie przyznanego limitu. Jedyne środki, które pozwalają na utrzymywanie działalności na minimalnym poziomie pochodzą z limitu debetowego, którego miesięczny koszt obsługi wynosi 3 000 zł. Izba Celna w Ł. dokonała zabezpieczenia należności podatkowych na całym majątku skarżącego. Sprawa ta jest jedną z 7. Łączna, przybliżona kwota główna zobowiązań podatkowych wraz z odsetkami wynikającymi z zaskarżonych decyzji (wyroków) wynosi 3 000 000 zł. Skarżący prowadzi dwie stacje benzynowe: w N. (teren SKR) na trasie S. – R. i w miejscowości K. koło G., 300 m od głównej drogi, na terenie byłego zakładu przemysłowego. Odbiorcami paliwa są przede wszystkim firmy transportowe, które kupują paliwo z odroczonym terminem płatności. Stacje te skarżący dzierżawi. Do obsługi stacji zatrudnia 9 osób. Z uwagi na wymogi w zakresie bezpieczeństwa był zmuszony zainwestować w wyposażenie stacji (np. dwupłaszczowe zbiorniki paliwa, dystrybutory paliwa). Majątek ruchomy jest obciążony kredytami i stanowi zabezpieczenie spłaty tychże kredytów. Inne ruchomości, takie jak samochód, czy telewizor zostały zajęte przez Urząd Celny. Dom, w którym skarżący mieszka wraz z rodziną i mieszkanie w W. są obciążone kredytami. Skarżący utrzymuje siebie i rodzinę wyłącznie z dochodów uzyskiwanych z działalności. Żona skarżącego nie pracuje zawodowo. Nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć i w ten sposób opłacić wpis. Obecna sytuacja zmusza skarżącego do podjęcia ostatecznej decyzji, co do dalszego prowadzenia działalności i utrzymania miejsc pracy dla zatrudnionych pracowników. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał nadto: samochód marki Nissan Qashqai z 2011 r., dom o powierzchni użytkowej 220 m2 i wartości szacunkowej 700 000 zł, mieszkanie o powierzchni 86 m2 i wartości szacunkowej 520 000 zł, łączny dochód netto około 11 000 zł, w tym dochód z działalności gospodarczej 10 900 zł, z wynajmu części mieszkania, stypendium naukowego 200 zł, wydatki na środki czystości dla 5 osób w wysokości 250 zł i na wyżywienie w wysokości 2 000 zł. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2016 r. Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1 000 zł i oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący oświadczył, że sytuacja rodzinna i finansowa przedstawiona we wniosku o przyznanie prawa pomocy uwzględnia minimalne utrzymanie jego i rodziny przy założeniu, że nadal będzie prowadził działalność gospodarczą. Każdy wydatek rzędu 1 000 zł oznacza naruszenie i tak niestabilnej sytuacji finansowej. Alternatywą jest tylko zamknięcie działalności, ale wtedy zarówno skarżący, jak i jego rodzina zostaną pozbawieni środków do życia, nie mówiąc już o pracownikach, którzy stracą pracę. Skarżący powołał się nadto na okoliczności przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), zwanej dalej ustawą zmieniającą, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z art. 2 ustawy zmieniającej przepisy ustawy, o której mowa w art. 1 (p.p.s.a.), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 2-8, pkt 10-14, pkt 19-32, pkt 34-39, pkt 41-47, pkt 51, pkt 52, pkt 55, pkt 57, pkt 58, pkt 60-69, pkt 71, pkt 72 i pkt 74-81 niniejszej ustawy stosuje się również do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie. W pozostałym zakresie do tych postępowań stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez jej art. 1 pkt 73 nie ma zatem zastosowania do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, co miało miejsce w dniu 15 sierpnia 2015r. Przepis art. 1 pkt 73 ustawy zmieniającej nie został bowiem wymieniony w art. 2 jako przepis, który należy stosować do postępowań wszczętych przed jej wejściem w życie. Do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie tej regulacji stosuje się więc art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu sprzed nowelizacji. Postępowanie sądowe w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed dniem 15 sierpnia 2015 r., wniesieniem przez skarżącego skargi w dniu 27 marca 2015 r. za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w Ł. Oznacza to, że w niniejszej sprawie stosuje się art. 260 p.p.s.a. w jego dotychczasowym brzmieniu. Tym samym z mocy art. 260 p.p.s.a. w zw. z art. 1 pkt 73 w zw. z art. 2 ustawy zmieniającej uznać należy, że postanowienie z dnia 2 lutego 2016 r. ze względu na skuteczne wniesienie sprzeciwu utraciło moc, a wniosek skarżącego podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Oznacza to, że sąd nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i nie dokonuje oceny zasadności sformułowanych w nim zarzutów. W razie skutecznego wniesienia sprzeciwu zaskarżone zarządzenie lub postanowienie automatycznie traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu musi zostać rozpoznana przez sąd (zob. H. Knysiak-Molczyk [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Tadeusz Woś (red.), Warszawa 2005, s. 654). Dla oceny wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej istotne znaczenie ma okoliczność, że jego sytuacja była już przedmiotem oceny w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1 000 zł i oddalono wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie. W orzecznictwie wskazuje się, że prawomocne postanowienie odmawiające przyznania prawa pomocy należy do tzw. postanowień niekończących postępowania w sprawie, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a., nie znajduje zastosowania, gdyż brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić i zmienić takiego postanowienia. Przez zmianę okoliczności sprawy należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy zmiana okoliczności sprawy musi być oceniana w kontekście przesłanek, które legły u podstaw postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, a którego zmiany domaga się strona (por. postanowienia NSA: z dnia 30 czerwca 2014 r., II FZ 964/14; z dnia 19 maja 2015 r., I GZ 274/15; z dnia 10 czerwca 2015 r., II GZ 273/15; z dnia 24 czerwca 2015 r., I OZ 623/15; z dnia 10 lipca 2015 r., II OZ 681/15 i II GZ 273/15; z dnia 23 lipca 2015 r., II GZ 356/15, z dnia 17 lutego 2016 r., I GZ 17/16 i I GZ 18/16). Ponowny wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy należało zatem zakwalifikować jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 22 czerwca 2015 r. Postępowanie dotyczące ponownego wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy powinno natomiast mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności faktyczne bądź prawne, które stanowiły podstawę rozstrzygnięcia wniosku skarżącego w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie sądu przedstawiona argumentacja oraz nadesłane dokumenty nie pozwalają uznać, że sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu w stopniu uzasadniającym zmianę prawomocnego postanowienia z dnia 22 czerwca 2015 r. poprzez przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym całkowite zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W postępowaniu poprzedzającym wydanie w dniu 22 czerwca 2015 r. postanowienia o przyznaniu skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1 000 zł i oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trzema córkami. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego jest działalność i wynajem pokoi. Miesięczny dochód brutto rodziny wynosi 12 300 zł. W oświadczeniu o stanie majątkowym wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym skarżący wskazał dom o powierzchni 225 m2, mieszkanie o powierzchni 86 m2, samochód marki Nissan Qashqai z 2011 r. (diesel), urządzenia stacji LPG, samochód marki Renault Vel Satis z 2002 r. (uszkodzony, po wypadku) o wartości około 4 000 zł. Mieszkanie i dom są obciążone długoletnimi kredytami (20 i 25 lat). W mieszkaniu w jednym z pokoi mieszka najstarsza (studiująca córka). Pozostałe dwa pokoje są wynajmowane. W oświadczeniu stanowiącym załącznik do pisma z dnia 29 maja 2015 r. skarżący wskazał, że spłaca kredyt hipoteczny na zakup mieszkania (rata za kwiecień 2015 r. wyniosła 2 246,41 zł), kredyt hipoteczny na dowolny cel (rata za kwiecień 2015 r. wyniosła 3 364,11 zł), kredyt na zakup mebli (stała rata wynosi 358,00 zł miesięcznie). Skarżący korzysta z karty Ax. w zakresie przyznanego mu limitu. Koszt obsługi limitu debetowego odnawialnego w kwietniu 2015 r. wyniósł 642,91 zł. Dochód za wynajem pokoi wynosi łącznie 2 300 zł miesięcznie, z czego 400 zł jest wpłacane na konto najstarszej córki. Opłata za energię, ogrzewanie i wodę ponoszona przez wszystkich lokatorów nie przekracza 150 zł na miesiąc. Do stałych, miesięcznych wydatków na utrzymanie rodziny skarżący zaliczył: opłatę za studia córki (9 rat w ciągu roku po 930 zł), opłatę za energię elektryczną około 350 zł, opłatę za wodę i ścieki około 130 zł, ogrzewanie około 600 zł miesięcznie (w okresie zimowym), media około 1 000 zł, koszty leczenia 200-300 zł (k. 62-63). W 2009 r. żona skarżącego założyła wraz z jego kolegą spółkę zajmującą się sprzedażą węgla. Firma ta od trzech lat nie przynosi żadnych dochodów. Żona skarżącego zajmuje się domem i pomaga mu w prowadzeniu firmy. Część dochodów przeznacza na leczenie. Ma stwierdzoną zakrzepicę żył i codziennie przyjmuje lekarstwa (oświadczenie żony skarżącego z dnia 28 maja 2015 r. k. 64). Według rachunku zysków i strat za okres 1 stycznia – 31 marca 2015 r. zysk netto z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w I kwartale 2015 r. wyniósł 29 456,99 zł. Według stanu na grudzień 2014 r. zysk ten wyniósł 136 502,13 zł (k. 65). W 2014 r. przychód skarżącego, koszty uzyskania przychodów i dochód wyniosły odpowiednio: 11 065 156,74 zł, 10 919 359,24 zł i 145 797,50 zł (PIT-36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014, PIT/B informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 k. 66-68). W 2013 r. przychód żony skarżącego, koszty uzyskania przychodów i dochód wyniosły odpowiednio: 287 852,87 zł, 329 119,31 zł i 0,00 zł. Strata wyniosła 41 266,44 zł (PIT-36 zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013, PIT/B informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2013 k. 70-77). W 2014 r. przychód żony skarżącego, koszty uzyskania przychodów i dochód wyniosły odpowiednio: 240 832,26 zł, 241 332,00 zł i 0,00 zł. Strata wyniosła 499,74 zł (PIT-36 zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014, PIT/B informacja o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 k. 78-85). Poza tym skarżący złożył wówczas zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 25 lutego 2015 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 23 lutego 2015 r. nr [...] – [...] na łączną kwotę 1 002 780,30 zł i z dnia 25 marca 2015 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] – [...] na łączną kwotę 1 193 832,50 zł (k. 48-51), protokoły z zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 13 marca 2015 r. (k. 52-53), wyciągi z rachunków bankowych w Bx. za okres 2 marca – 26 maja 2015 r., 2 marca – 28 maja 2015 r. (k. 86-96), zawiadomienia o wysokości rat z dnia 9 kwietnia 2015 r. z tytułu umów kredytu/pożyczki zawartych z Cx. (k. 98-99), historie operacji na kontrakcie kredytowym z dnia 26 maja 2015 r. dotyczące kredytu mieszkaniowego własny kąt hipoteczny i pożyczki hipotecznej transzowanej (k. 100-101), Aneks nr 3 z dnia 27 lipca 2011 r. do umowy kredytu w rachunku bieżącym zawartej z Bankiem Dx. (k. 102-103), harmonogram spłat rat kredytu w Ex. (k. 104), umowę o kartę kredytową Ax. (k. 105-107), umowę o kredyt A. (k. 108-110), fakturę z dnia 1 kwietnia 2015 r. za usługę dostępu do sieci Internet 4 na kwotę 50 zł (k. 111), fakturę za energię elektryczną za okres 1 marca – 30 kwietnia 2015 r. na kwotę 592,75 zł do lokalu przy ul. A. 21 m 93 w W. (k. 112), potwierdzenia przelewów opłat za wynajem pokoi (k. 113-115), wezwanie do zapłaty należności wynikającej z nakazu zapłaty zabezpieczenia na kwotę 457 134,09 zł i odsetek na kwotę 2 859,85 zł (k. 116). Wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych (tym razem w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej) skarżący ponownie wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i trzema córkami. Skarżący jest w dalszym ciągu właścicielem mieszkania w W. o powierzchni 86 m2, domu o powierzchni użytkowej 220 m2 oraz samochodu marki Nissan Quashqai z 2011r. Obecnie skarżący wskazał, że wartość szacunkowa mieszkania wynosi 520 000 zł a domu 700 000 zł. Miesięczny dochód rodziny z tytułu prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, wynajmu pokoi i stypendium naukowego wynosi około 11 000 zł netto. Poprzednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 11 maja 2015 r. skarżący wskazał, iż dochód ten wynosi 12 300 zł brutto. Miesięczny dochód rodziny skarżącego nie uległ zatem istotnej zmianie na niekorzyść. Stałym źródłem dochodu rodziny skarżącego jest w dalszym ciągu wynajem pokoi w mieszkaniu w W. Według oświadczenia skarżącego dochód z tego tytułu obecnie wynosi 8 100 zł przez 9 miesięcy w roku. Oznacza to, że deklarowany przez skarżącego miesięczny dochód z najmu w okresie, w którym wynajmuje pokoje, wynosi 900 zł. Stałe, miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny skarżącego również nie uległy znaczącej zmianie. Skarżący ponownie zadeklarował wydatki w postaci: opłat za studia córki P. w wysokości 930 zł miesięcznie (przez 9 miesięcy), opłat za energię elektryczną w wysokości około 350 zł miesięcznie, opłat za wodę i ścieki około 150 zł miesięcznie (poprzednio 130 zł), kosztów leczenia żony około 300 zł miesięcznie, ogrzewania około 600 zł miesięcznie przez 6 – 7 miesięcy w roku. Jedyną zmianę stanowiło zadeklarowanie dodatkowo wydatków na środki czystości dla 5 osób w wysokości 250 zł i wyżywienie w wysokości 2 000 zł. Poprzednio skarżący zadeklarował, że ponosi wydatki na "media" w wysokości 1 000 zł. Skarżący w dalszym ciągu spłaca kredyt na zakup mebli (miesięczna rata wynosi w dalszym ciągu 358 zł), kredyt hipoteczny na zakup mieszkania w W. (miesięczna rata w dalszym ciągu wynosi 2 246,41 zł) i kredyt hipoteczny na bieżącą działalność (miesięczna rata kredytu uległa obniżeniu z 3 364,11 zł do 3 126,11 zł). Miesięczna wysokość rat kredytów, które skarżący obecnie spłaca wynosi zatem 5 730,52 zł. Skarżący w dalszym ciągu korzysta z karty kredytowej i linii debetowej. Jak wynika z wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 maja 2015 r., do lipca 2015 r. skarżącego obciążał dodatkowo kredyt zaciągnięty na zakup samochodu. W dniu 22 czerwca 2015 r. upłynął termin spłaty ostatniej raty kredytu w Ex. Wysokość raty wynosiła 2 629,93 zł. Obciążenia związane ze spłatą miesięcznych rat kredytów były zatem wówczas większe o tę kwotę oraz różnicę w wysokości rat kredytu hipotecznego na bieżącą działalność, czyli łącznie 2 867,93 zł. W tym zakresie sytuacja skarżącego uległa znaczącej poprawie. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 25 stycznia 2016 r. skarżący ponownie załączył: swój PIT-36L zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2014 i PIT/B informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2014 (k. 241-243), PIT-36 zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym 2013 i PIT/B informację o wysokości dochodu (straty) z pozarolniczej działalności gospodarczej w roku podatkowym 2013 żony (k. 244-251), umowę o kartę kredytową Ax. (k. 252-254), zawiadomienia o wysokości rat z dnia 9 kwietnia 2015 r. z tytułu umów kredytu/pożyczki zawartych z Cx. (k. 255-256), Aneks nr 3 z dnia 27 lipca 2011 r. do umowy kredytu w rachunku bieżącym zawartej z Bankiem Dx. (k. 257-258), umowę o kredyt A. (k. 259-261), protokoły z zajęcia i odbioru ruchomości z dnia 13 marca 2015 r. (k. 281-282), zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 25 lutego 2015 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 23 lutego 2015 r. nr [...] – [...] na łączną kwotę 1 002 780,30 zł i z dnia 25 marca 2015 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 20 marca 2015 r. nr [...] – [...] na łączną kwotę 1 193 832,50 zł (k. 285-288). Dodatkowo skarżący złożył jedynie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 23 lipca 2015 r. na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 14 lipca 2015 r. nr [...], [...], [...] na łączną kwotę 905 633,69 zł (k. 262-268), zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z dnia 3 lipca 2015 r. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 29 czerwca 2015 r. nr [...] na łączną kwotę 1 028 040,22 zł oraz tytuły wykonawcze (k. 269-280). Skarżący nie przedstawił zatem w zasadzie dokumentów, które nie były przedmiotem analizy przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dokumenty, które skarżący obecnie dodatkowo załączył nie potwierdzają natomiast, aby jego sytuacja uległa znaczącemu pogorszeniu. Pomimo niewątpliwych utrudnień związanych z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi i obciążeniem zobowiązaniami podatkowymi wynikającymi z kwestionowanych decyzji (według oświadczenia skarżącego przybliżona kwota główna zobowiązań podatkowych wynosi 3 000 000 zł), skarżący prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą, z której dochód pozwala mu nie tylko na pokrywanie kosztów utrzymania rodziny, ale też na regularną spłatę rat kredytów w znacznej wysokości. Wysokość rat, które skarżący spłaca, znacząco przekracza nawet przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, które w styczniu 2016 r. wynosiło 4 101,36 zł (obwieszenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 16 lutego 2016 r. w sprawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w styczniu 2016 r. – Dz.Urz.GUS.2016.7). Tymczasem instytucja prawa pomocy, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi wyjątek od sformułowanej w art. 199 p.p.s.a. zasady, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jak wskazuje się w orzecznictwie i doktrynie, w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Przyznanie prawa pomocy bądź odmowa jego przyznania muszą się przy tym opierać wyłącznie na kryteriach ustawowych określonych w art. 246 p.p.s.a. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2010 r., II OZ 26/10). Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, przede wszystkim bezrobotnym, samotnym bez źródeł stałego dochodu i bez majątku, a więc znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Przyznanie prawa pomocy powinno więc sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych. Prawo pomocy nie może chronić lub wzbogacać majątku podmiotów prywatnych. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli dysponuje jakimkolwiek stałym miesięcznym dochodem lub wolnym od obciążeń majątkiem, który może przynosić potencjalne pożytki, jak również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeżeli brak jest bieżących środków finansowych na ponoszenie określonych wydatków związanych z postępowaniem. Posiadanie wolnego od obciążeń prawami osób trzecich majątku, szczególnie nieruchomości, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych (por. postanowienia NSA: z dnia 23 lipca 2013 r., II FZ 565/13, z dnia 29 maja 2013 r., II OZ 406/13). Skarżący niewątpliwie uzyskuje stały dochód, którego wysokość przekracza ponad dwukrotnie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Złej sytuacji materialnej skarżącego nie może potwierdzać konieczność spłaty zaciągniętych kredytów. W procedurze poprzedzającej udzielenie kredytów sytuacja skarżącego podlegała ocenie i została uznana za stabilną. W orzecznictwie wskazuje się, że zaciągnięcie kredytów bądź innych zobowiązań, a co za tym idzie w konsekwencji obowiązek ich późniejszego zwrotu i spłaty, nie przesądzają automatycznie o zaistnieniu przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym, występując na drogę postępowania sądowoadministracyjnego, skarżący powinien liczyć się z koniecznością przeznaczenia środków finansowych na koszty postępowania w zainicjowanej przez siebie sprawie i traktować je na równi z innymi należnościami wynikającymi z zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych (por. np. postanowienie NSA z dnia 25 sierpnia 2015 r., II GZ 387/15). Zobowiązania prywatne nie mogą być uprzywilejowane w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych (por. np. postanowienia NSA: z dnia 26 maja 2011 r., I FZ 130/11; z dnia 18 lutego 2010 r., I FZ 447/09 oraz z dnia 6 listopada 2009 r., II OZ 971/09). Środki przeznaczone na działalność gospodarczą również nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczania danin publicznoprawnych, w tym ponoszeniem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego (por. postanowienia NSA z dnia 17 lutego 2016 r., I GZ 17/16 i I GZ 18/16). Zawarty w art. 246 § 1 p.p.s.a. zwrot "gdy osoba ta wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Wnioskodawca winien zatem wykazać, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. To w interesie wnioskodawcy leży przedstawienie stosownej argumentacji, która potwierdzałaby jego niezdolność do pokrycia jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania, tj. do podania wszystkich tych okoliczności, które wskazywać będą na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Wniosek powinien być rzetelnie sporządzony, a przedstawione w nim okoliczności powinny odpowiadać prawdzie (por. postanowienie NSA z dnia 17 stycznia 2008 r., II OZ 1400/07). Niewykazanie przez stronę ubiegającą się o przyznanie prawa pomocy przesłanek określonych w art. 246 p.p.s.a. obliguje sąd do odmowy uwzględnienia takiego wniosku. Stosownie do przepisu art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, o jakim stanowi art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie oraz rodzinie minimum warunków socjalnych, natomiast przez wydatki utrzymania koniecznego należy rozumieć wydatki na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, takie jak żywność, mieszkanie, odzież i niezbędne opłaty (por. postanowienie NSA z dnia 29 stycznia 2008 r., I FZ 437/07). W ocenie sądu w możliwościach skarżącego mieści się uiszczenie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej bez uszczerbku utrzymania siebie i rodziny tym bardziej, że nie ma on trudności ze spłatą zobowiązań kredytowych w znacznie wyższej wysokości i posiada stały dochód, który przekracza ponad dwukrotnie przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw. Odmowa zmiany prawomocnego postanowienia z dnia 22 czerwca 2015 r. poprzez przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej nie pozbawi skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu. Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawie art. 165 w zw. art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. D.Cz.