III SA/Lu 354/24
WyrokWSA w Lublinie2024-09-17
Skład orzekający: Jerzy Drwal, Iwona Tchórzewska, Agnieszka Kosowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z powodu istnienia powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), nawet jeśli wnioskodawca powołuje się na inne przesłanki nieważności niż te badane w poprzednim postępowaniu?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej ma prawo odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., gdy w tej samej sprawie zapadło już ostateczne i prawomocne rozstrzygnięcie (res iudicata). Tożsamość sprawy istnieje, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Odmowa wszczęcia postępowania w takiej sytuacji jest uzasadniona, nawet jeśli wnioskodawca powołuje się na inne przyczyny nieważności niż te badane w poprzednim postępowaniu, ponieważ postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu wyeliminowanie decyzji z obrotu prawnego, a jego zakończenie decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności oznacza, że sprawa została merytorycznie rozpoznana.Stan faktyczny
Skarżąca A. K. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z 2001 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości, powołując się na jej niewykonalność (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie odmówiło wszczęcia postępowania, uznając, że sprawa została już prawomocnie rozstrzygnięta w poprzednich postępowaniach dotyczących stwierdzenia nieważności tej samej decyzji. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów proceduralnych, w tym brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i błędne ustalenie tożsamości stosunku administracyjnoprawnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędziowie Sędzia WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) Asesor WSA Agnieszka Kosowska po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem nr [...] z dnia [...] 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku A. K., utrzymało w mocy własne postanowienie z dnia [...] 2023 r., nr [...] odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. znak [...].
Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.
Ostateczną decyzją z dnia [...] 2001 r. znak [...] Burmistrz Lubartowa orzekł o rozgraniczeniu nieruchomości położonych w L. w obrębie 7 - [...], oznaczonych jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiących własność skarżącej A. K. z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, stanowiącą własność J. W., A. W., E. W. i K. W..
Wnioskiem z dnia [...] 2021 r. A. K. zwróciła się po raz kolejny do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie o stwierdzenie nieważności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] 2001 r., wskazując jako podstawę wznowienia niewykonalność decyzji, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, dalej jako "k.p.a."). We wniosku skarżąca powołała się na wadliwości w dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez upoważnionego geodetę A. K.. Skarżąca podkreśliła, że powyższe uchybienia w dokumentacji geodezyjnej dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny wydając w dniu 10 lutego 2017 r. wyrok w sprawie I OSK 2063/17.
Postanowieniem z dnia [...] 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze na postawie art. 61a § 1 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja objęta wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności została już ostatecznie skontrolowana przez Kolegium w nadzwyczajnym trybie nieważnościowym. W postępowaniu tym zostały poddane badaniu przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzją z dnia [...] 2019 r., nr [...] organ odmówił stwierdzenia nieważności wyżej wskazanej decyzji, a następnie decyzją z dnia [...] 2019 r., nr [...] utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2019 r. W decyzji kończącej postępowanie nieważnościowe, jak i w decyzji ją poprzedzającej, Kolegium stwierdziło, że nie istnieje nie tylko wskazana przez skarżącą przyczyna nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ale też żadna inna przyczyna nieważności określona art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 452/19 oddalił skargę A. K. na decyzję Kolegium z dnia [...] 2019 r. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1847/20 oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
Kolegium podkreśliło, że sprawa zakończona wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt I OSK 1847/20 jest tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, której wszczęcia domaga się skarżąca. W tych okolicznościach, z uwagi na treść art. 61a § 1 k.p.a. w ocenie organu zachodziły podstawy do odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem skarżącej. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Kolegium wskazało, że jedną z przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania stanowi sytuacja, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. W takiej sytuacji obowiązkiem organu jest odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w rozpoznawanej sprawie. Organ podkreślił, że ponowne uruchomienie postępowania nadzwyczajnego i rozstrzygnięcie tożsamej sprawy załatwionej przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną i prawomocną (res iudicata) nie jest możliwe. Decyzja ostateczna w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej ma powagę rzeczy osądzonej.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku skarżącej, Kolegium w postanowieniu z dnia [...] 2024 r. podtrzymało argumentację przedstawioną w postanowieniu z dnia [...] 2023 r. W związku z rozpoznaniem wcześniej przez Sąd sprawy dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu nieruchomości organ wyjaśnił również, że sąd administracyjny rozpoznaje daną sprawę w jej całokształcie, nie będąc związanym zarzutami skargi. Organ podkreślił, że zarówno sprawa tocząca się pod sygnaturą [...] (a następnie [...]), jak i sprawa objęta wnioskiem z dnia [...] 2021 r. są tożsame pod względem podmiotowym, jak i przedmiotowym, dotyczą bowiem badania danej sprawy administracyjnej pod kątem zaistnienia przesłanek nieważnościowych. Ponowne uruchomienie postępowania nadzwyczajnego i rozstrzygniecie sprawy (tożsamej) załatwionej przez organ wyższego stopnia decyzją ostateczną i prawomocną (res iudicata) nie jest w takiej sytuacji możliwe. Decyzja ostateczna w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji rozgraniczeniowej z dnia [...] 2021 r. ma bowiem powagę rzeczy osądzonej.
A. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2024 r., zarzucając naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez wydanie przez organ drugiej instancji postanowienia o utrzymaniu w mocy zaskarżonego, postanowienia podczas gdy rozstrzygniecie takie było nieuzasadnione w przedmiotowej sprawie z uwagi na zaistniałe okoliczności;
2. art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., polegające na zaniechaniu przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób wyczerpujący i wyjaśniający, a nadto niekompletnym rozpatrzeniu zebranego materiału dowodowego i braku odniesienia się do części zgromadzonych dowodów, dokonaniu oceny zgromadzonego materiału dowodowego w sposób nielogiczny i sprzeczny z doświadczeniem życiowym, mimo ustawowego zobowiązania organu do pełnego i dokładnego gromadzenia środków dowodowych poprzez:
- błędną ocenę protokołu granicznego i operatu sporządzonego przez geodetę inż. P. S. jako nie mającego prawnego znaczenia dla sprawy, podczas gdy wynikające z niego trzy granice kwestionują i mogą kwestionować granice ustalone prawomocną decyzją z dnia [...] 2001 r., znak [...]
- nieprawidłową ocenę pism Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 marca 2016 r. oraz z dnia 8 stycznia 2016 r. w przedmiocie kontroli przepisów przy wykonywaniu pracy geodezyjnej i kartograficznej;
- nieprawidłowe ustalenie, że istnieje tożsamość stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego, pomimo że strona żąda stwierdzenia nieważności z innych przesłanek niż były analizowane do tej pory.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie wydanych w sprawie postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że decyzja rozgraniczeniowa nie była badana pod kątem jej niewykonalności, a rażącego naruszenia prawa, podnoszone argumenty dotyczyły innej materii. Żaden z organów czy sądów administracyjnych nie badał decyzji Burmistrza Miasta L. jako decyzji wykonalnej i możliwej do wprowadzenia na gruncie - czyli ustalenia przebiegu granicy. Natomiast w ocenie skarżącej decyzja jest trwale niewykonalna. Zdaniem skarżącej organ bezzasadnie uznał, że w okolicznościach sprawy istnieje tożsamość stosunku administracyjnoprawnego.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga, jako niezasadna, podlegała oddaleniu.
Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowiło postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2024 r. którym organ utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] 2023 r. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości położonych w L. w obrębie 7 - [...], oznaczonych jako działki nr [...] i nr [...] stanowiących własność skarżącej z nieruchomością oznaczoną jako działka nr [...] stanowiącą własność J. W., A. W., E. W. i K. W..
Podstawę kwestionowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
Wydając rozstrzygnięcie na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. organ nie bada merytorycznie wniosku, a ogranicza się jedynie do stwierdzenia przesłanek formalnych uniemożliwiających merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Z treści analizowanego przepisu wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, do których należą: wniesienie podania przez osobę niebędącą stroną lub niemożność wszczęcia postępowania z jakichkolwiek innych przyczyn. Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, co oznacza, że ich ustalenie i wskazanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Jeżeli natomiast kwestia ta wymaga poczynienia szerszych ustaleń, zwłaszcza w kontekście argumentów podawanych przez wnioskodawcę, bądź jest nieoczywista, wówczas organ zobowiązany jest wszcząć postępowanie, celem wyjaśnienia zaistniałych wątpliwości i w zależności od wyniku przeprowadzonych czynności, bądź orzec merytorycznie co do zasadności wniosku, bądź też, w przypadku stwierdzenia wystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości postępowania umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. (por. por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 20 grudnia 2020 r., II OSK 2579/20; z 14 października 2020 r., II OSK 1622/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 18 czerwca 2020 r., VII SA/Wa 714/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 18 marca 2021 r., II SA/Sz 324/20, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 30 listopada 2023 r., II SA/Lu 677/23).
Zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. z innych uzasadnionych przyczyn może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, gdy baz analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 maja 2015 r., II OSK 2671/13). Takie uzasadnione przyczyny na gruncie art. 61a § 1 k.p.a. stanowią, między innymi: wniesienie żądania w sprawie, która nie podlega załatwieniu w formie decyzji administracyjnej, powaga rzeczy osądzonej (res iudicata), stan sprawy w toku, upływ terminu prawa materialnego skutkujący brakiem możliwości domagania się przyznania określonego uprawnienia (por. A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX, a także A. Skóra (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz do art. 61-126. Tom II, red. M. Karpiuk, P. Krzykowski, Olsztyn 2020).
W odniesieniu do res iudicata, jako przesłanki wydania postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a. wskazać należy, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można ponownie żądać wszczęcia postępowania w sprawie już raz rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Przy tym warunkiem koniecznym do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. jest stwierdzenie tożsamości sprawy administracyjnej. Tożsamość ta istnieje wówczas, gdy w sprawie występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym tej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r., II OSK 2999/20).
Jak wynika z treści zaskarżonego postanowienia, przesłankę odmowy wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. stanowiło stwierdzenie, że sprawa tożsama pod względem podmiotowym i przedmiotowym ze sprawą, której rozpoznania domagała się skarżąca we wniosku z dnia [...] 2021 r., została już rozstrzygnięcia ostateczną i prawomocną decyzją.
Wbrew zarzutom podniesionym w odwołaniu uznać należy, że ocena wyrażona w zaskarżonym postanowieniu jest prawidłowa.
Jak podkreślił organ, wniosek z dnia [...] 2021 r. o stwierdzenie nieważności decyzji rozgraniczeniowej Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. był kolejnym wnioskiem skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie rozgraniczenia działek o nr [...] i nr [...] oraz działki nr [...].
Jak wynika z akt sprawy i co wiadomym jest także Sądowi z urzędu, skarżąca wnioskiem z dnia 9 grudnia 2014 r. zwróciła się o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji rozgraniczeniowej, powołując się na przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie decyzją z dnia [...] 2015 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] 2001 r., a po rozpatrzeniu wniosku A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] 2015 r. utrzymało w mocy swoją decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 25 lutego 2016 r. w srpawie o sygn. akt III SA/Lu 1129/15 oddalił skargę skarżącej na decyzję Kolegium. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2063/16, uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1129/15 i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania. Następnie wyrokiem z dnia 18 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Lu 540/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Kolegium z dnia [...] 2015 r. oraz decyzję Kolegium z dnia [...] 2015 r. Skarga kasacyjna od powyższego wyroku wniesiona przez uczestniczkę postępowania została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 lipca 2018 r., sygn. akt I OSK 2857/17. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, decyzją z dnia [...] 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Kolegium z dnia 29 stycznia 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia nieruchomości, utrzymało w mocy własną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Lu 452/19 oddalił skargę A. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2019 r. Wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r. sygn. akt I OSK 1847/20 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Sądu pierwszej instancji.
W okolicznościach rozpoznawanej obecnie sprawy skarżąca we wniosku z dnia [...] 2021 r. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie o stwierdzenie nieważności decyzji wydanej przez Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. Jako podstawę stwierdzenia nieważności wskazała art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.
Przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji wymienia enumeratywnie art. 156 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która:
1) wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości;
2) wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa;
3) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco;
4) została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie;
5) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały;
6) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą;
7) zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa.
Wymaga przy tym podkreślenia, że obowiązkiem organu wszczynającego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest zbadanie nie tylko czy wystąpiła w sprawie ta przesłanka, która legła u podstaw wszczęcia postępowania, ale także czy nie miały miejsca inne naruszenia prawa objęte art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 listopada 2023 r., II OSK 305/21, z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 390/07 oraz z 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92, a także M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel: Kodeks postępowania administracyjnego, komentarz, Kraków 2000, s. 930). Należy wszak pamiętać, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem prowadzonym w trybie nadzwyczajnym. Jego przedmiotem nie jest sprawa administracyjna, lecz ostateczna decyzja administracyjna, a ściślej wyeliminowanie tej decyzji z obrotu prawnego. Zakończenie tego postępowania decyzją o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oznacza, że sprawa jej eliminacji z obrotu prawnego została merytorycznie rozpoznana, nie stwierdzono żadnej z podstaw stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz że zdecydowano o pozostawieniu przedmiotowej decyzji w obrocie prawnym (tak wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 kwietnia 2008 r., II OSK 390/07). Z przyczyn przywołanych wcześniej dotyczy to także sytuacji, w której wniosek o stwierdzenie nieważności oparty był tylko na jednej przesłance z art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2023 r., II OSK 299/20, z 29 sierpnia 2023 r., II OSK 2851/20, z 12 stycznia 1994 r., II SA 2164/92, z 29 czerwca 1999 r., IV SA 1889/97). W konsekwencji, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 7 września 2023 r., II OSK 2999/20, z 29 sierpnia 2023 r., II OSK 2851/20, z 6 marca 2003 r., sygn. akt I SA 2038/01, z 18 lutego 2016 r., II OSK 1500/14; z 16 lipca 2020 r., II OSK 782/20). Podstawą odmowy stwierdzenia nieważności decyzji jest ustalenie, że nie jest ona dotknięta żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Rozstrzygnięcie to tworzy stan res iudicata - granice tego stanu są pochodną granic "sprawy nadzorczej", limitowanych wprawdzie decyzją, której postępowanie o stwierdzenie nieważności dotyczy, ale obejmujących kwestię istnienia wszystkich wad opisanych w art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 17 stycznia 2024 r., II SA/Gd 744/23 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 9 kwietnia 2009 r., II SA/Bk 11/09).
Wbrew zatem zarzutom podniesionym w skardze A. K., sprawa oceny legalności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. wywołana obecnie wnioskiem skarżącej z dnia [...] 2021 r. jest tożsama przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozstrzygniętą ostatecznie decyzją organu nadzoru – Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2019 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. Istotą kolejnego wniosku skarżącej jest, podobnie jak poprzednio, zakwestionowanie legalności decyzji Burmistrza L. z dnia [...] 2001 r. w przedmiocie rozgraniczenia działek o nr [...] i nr [...] z działką nr [...]. Zatem przedmiotem ponownego wniosku była ta sama decyzja z dnia [...] 2001 r. i stronami wnioskowanego postępowania miałyby być te same strony, którym przysługiwał przymiot strony postępowania zakończonego decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2019 r.
Ostatnio wymieniona decyzja była też przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 452/19. W uzasadnieniu zapadłego w tej sprawie wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny jednoznacznie zaaprobował wyrażone w decyzji stanowisko, że w okolicznościach sprawy nie zaistniała ani wskazywana przez skarżącą przesłanka stwierdzenia nieważności o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ani też inne wady kwalifikowane decyzji ostatecznej, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Przy tym z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wynika również, że podnoszone we wniosku skarżącej z dnia [...] 2021 r. kwestie wadliwości dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę A. K. były przedmiotem oceny w sprawie zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] 2019 r., zgodnie z wytycznymi wyrażonymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 lipca 2017 r., sygn. akt II SA/Lu 540/17, wydanego w następstwie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2063/16. Na ostatnio wymieniony wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego powoływała się skarżąca w treści wniosku z dnia [...] 2021 r.
Sprawa stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. została zatem już rozpoznana, a w wyniku jej rozpoznania nie stwierdzono wad ostatecznej decyzji rozgraniczeniowej, o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. Decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności jest ostateczna i prawomocna, gdyż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 10 lutego 2023 r., sygn. akt I OSK 1847/20 oddalił skargę kasacyjną skarżącej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.
W konsekwencji należało uznać za niezasadny sformułowany przez skarżącą zarzut nieprawidłowego ustalenia, że istnieje tożsamość stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego, pomimo że strona żąda stwierdzenia nieważności z innych przesłanek niż były analizowane do tej pory.
Jak wielokrotnie zaś podkreślano w orzecznictwie sądów administracyjnych, dopóki w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja rozstrzygająca sprawę merytorycznie w sposób ostateczny, kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii staje się niedopuszczalne i to niezależnie od prawidłowości tej decyzji. W takiej sytuacji organ winien zastosować art. 61a k.p.a. i postanowieniem odmówić wszczęcia postępowania, bowiem przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. gdy w sprawie takiej zapadło już rozstrzygnięcie. Decyzja organu administracji rozstrzygająca ponownie sprawę wcześniej rozstrzygniętą inną decyzją ostateczną tego organu, a nie stanowiąca o uchyleniu tej pierwotnej decyzji na podstawie odpowiednich przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Ewentualne ponowne rozstrzygnięcie przez organ sprawy załatwionej wcześniej decyzją ostateczną możliwe jest tylko po uchyleniu pierwotnej decyzji w ustalonym przez prawo trybie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r., II OSK 299/20 i powołane tam wyroki NSA: z 17 listopada 2017 r., I OSK 1053/17, z 18 stycznia 2018 r., I OSK 1926/17, z 6 września 2018 r., I OSK 449/18, z 15 grudnia 2017 r., II FSK 3554/15, z 13 grudnia 2017 r., I OSK 335/16).
Skoro zatem sprawa dotycząca stwierdzenia nieważności decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. została już rozstrzygnięta ostateczną i prawomocną decyzją, ponowne postępowanie w tej sprawie nie mogło być wszczęte, mimo powoływania przez skarżącą we wniosku z dnia [...] 2021 r. na przepis art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a., dotyczący innej niż w poprzednim wniosku skarżącej przesłanki stwierdzenia nieważności decyzji. Jak wyjaśniono bowiem już wyżej, nie można jeszcze raz domagać się wszczęcia postępowania w tej samej sprawie z powołaniem się na inne przyczyny nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2023 r., II OSK 2999/20). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 2020 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 3337/19, "okoliczność składania przez stronę kolejnych wniosków, które różnią się w treści nie ma żadnego znaczenia dla granic sprawy administracyjnej. W innym przypadku strona mogłaby w nieskończoność składać kolejne wnioski o stwierdzenie nieważności tej samej decyzji twierdząc, że różnią się one zarzutami czy wskazanymi w nich okolicznościami".
W sprawie niniejszej zachodziły więc podstawy do zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania. Organ prawidłowo zidentyfikował "inną uzasadnioną przyczynę", z powodu której postępowanie nie mogło być wszczęte, w postaci istnienia w obrocie prawnym ostatecznej i prawomocnej decyzji rozstrzygającej tożsamą sprawę i właściwie zastosował art. 61a k.p.a. Niezasadny jest podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a., poprzez nieprawidłowe ustalenie, że istnieje tożsamość stosunku administracyjnoprawnego występującego pomiędzy sprawą zakończoną wydaniem ostatecznej decyzji oraz powtórnym podaniem o wszczęcie postępowania administracyjnego, w sytuacji gdy skarżąca powołuje się na inną niż poprzednio podstawę nieważności.
Z uwagi na powyższe także zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a., poprzez utrzymanie przez organ drugiej instancji w mocy postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania, jest nieuzasadniony.
Bezzasadne są również zarzuty naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. i 80 k.p.a. w zakresie oceny protokołu granicznego i operatu sporządzonego przez geodetę inż. P. S. oraz pism Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia 24 marca 2016 r. oraz z dnia 8 stycznia 2016 r. w przedmiocie kontroli przepisów przy wykonywaniu pracy geodezyjnej i kartograficznej. Zarzuty te dotyczą bowiem decyzji Burmistrza Lubartowa z dnia [...] 2001 r. Natomiast w sytuacji, gdy organ prawidłowo stwierdził zaistnienie uzasadnionej przyczyny, z powodu której postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatnio wymienionej decyzji nie mogło być wszczęte, a to z powodu istnienia już w obrocie prawnym ostatecznej decyzji rozstrzygającej tożsamą sprawę, zobowiązany był do zastosowania art. 61a k.p.a. i odmowy wszczęcia postępowania, bez powtórnego badania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji o rozgraniczeniu.
Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a.") Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło