III SA/Po 686/17

Dnia 9 listopada 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marek Sachajko po rozpoznaniu w dniu 9 listopada 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi [...] na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 5 maja 2017 roku nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek; postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi [...]w dniu 8 maja 2017 r. odebrał decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 5 maja 2017 r., nr [...]. W decyzji został pouczony o sposobie i terminie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia 12 maja 2017 r. złożonym w dniu 17 maja 2017 r. [...] złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Poznaniu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i wyznaczenie pełnomocnika z urzędu. We wniosku wskazał, że nie zgadza się z treścią ww. decyzji. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 30 maja 2017 r. ustanowił dla [...] radcę prawnego i umorzył postępowanie o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Okręgowa Izba Radców Prawnych w Poznaniu pismem z dnia 21 czerwca 2017 r. poinformowała radcę prawnego [...] o wyznaczeniu go na pełnomocnika [...]. W aktach sprawy brak jest potwierdzenia odbioru tego pisma przez pełnomocnika. Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. (doręczonym 13 lipca 2017 r.) poinformował radcę prawnego [...] o wyznaczeniu go na pełnomocnika [...] i wskazał, że do Sądu nadal nie wpłynęła skarga. Pełnomocnik skarżącego pismem z dnia 3 sierpnia 2017 r. (przesłanym 7 sierpnia 2017 r.) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na ww. decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Ostrowie Wielkopolskim z dnia 5 maja 2017 r., nr [...]. W skardze nie został zawarty wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pełnomocnik skarżącego pismem złożonym w dniu 14 września 2017 r. wniósł o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przywrócenie terminu na wniesienie skargi oraz o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 19 września 2017 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 – dalej: "p.p.s.a.") skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Przepis ten jest jednoznaczny i nie pozostawia wątpliwości, co do początku biegu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi, czy też możliwości jego przesunięcia z uwagi na toczące się w sprawie postępowanie o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie pełnomocnika. Jeżeli zatem skarżącemu został doręczony odpis decyzji, bądź innego rozstrzygnięcia w sprawie, to od tego momentu, zgodnie z treścią wskazanego wyżej przepisu, liczony jest bieg terminu do złożenia skargi niezależnie od tego, czy strona ustanowiła pełnomocnika z wyboru, czy też wystąpiła z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Termin, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. jest terminem ustawowym i w przypadku jego uchybienia dopuszczalne jest jego przywrócenie na wniosek strony. W sytuacji zatem, gdy strona uchybiła terminowi do złożenia skargi skuteczne jej wniesienie i nadanie sprawie dalszego biegu jest uzależnione od złożenia przez nią lub jej pełnomocnika, w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 P.p.s.a., wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i uwzględnieniu tego wniosku przez Sąd. Stosownie bowiem do art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Wniosek o przywrócenie terminu, musi być jednakże złożony do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, a w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 P.p.s.a). Sąd wskazuje, że podkreślenia wymaga, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie istnieje instytucja wstrzymania biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Nawet procedura przyznawania stronie prawa pomocy nie powoduje wstrzymania biegu takiego terminu. Zamiast tego przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przywrócenia uchybionego terminu do dokonania czynności procesowej, o ile uchybienie takie nastąpiło bez winy strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjęty został pogląd, iż z uwagi na długotrwałość procedury przyznawania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu, wyłączona jest wina strony w uchybieniu, o ile nastąpiło ono wyłącznie z tej przyczyny. Tym samym stwierdzić trzeba, że pełnomocnik strony, wyznaczony do działania w sprawie z urzędu, w takiej sytuacji zobligowany jest do wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, który to wniosek, wraz z uzasadnieniem, złożony winien być w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, co wynika z art. 87 § 1 i 2 powołanej wyżej ustawy. Jednocześnie z takim wnioskiem pełnomocnik winien dokonać czynności, której nie dokonano w terminie. Zauważyć trzeba, że wystąpienie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika złożony w terminie otwartym do wniesienia skargi, nie wpływa na bieg tego terminu. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że przeszkoda w dokonaniu czynności, choćby niezawiniona przez stronę, powodowała przedłużenie terminu o okres trwania przeszkody w sposób zbliżony do zawieszenia terminu przedawnienia (por. postanowienie NSA z dnia 11 marca 2008 r., sygn. akt I GZ 11/08, CBOiSA). Wyjaśnić należy także, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wszczyna postępowanie incydentalne, o charakterze pomocniczym (wpadkowym), mające na celu wydanie orzeczenia co do udzielenia, bądź odmowy udzielenia stronie pomocy od Skarbu Państwa, w dochodzeniu swoich praw przed sądem. W tym miejscu podkreślić warto, że choć sam fakt wyznaczenia radcy prawnego przez właściwą okręgową izbę radców prawnych (art. 253 P.p.s.a.) po upływie terminu do wniesienia skargi nie wpływa na bieg tego terminu, to stanowić może przyczynę uzasadniającą złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 479-480, teza 7; J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C.H. Beck 2013, s. 654-655, nb 5). Wyznaczenie pełnomocnika z urzędu nie oznacza bowiem możliwości podjęcia przez niego natychmiastowego działania w imieniu strony. Dlatego przy ocenie, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie, istotne jest ustalenie, kiedy pełnomocnik miał realną możliwość jego sporządzenia. Możliwość ta wyznacza bowiem czas ustania przyczyny uchybienia terminowi. W konsekwencji uznaje się, że w wypadku ustanowienia pełnomocnika w trybie art. 244 P.p.s.a dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi jest dzień, w którym pełnomocnik z urzędu miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy, jednak nie później niż dzień upływu trzydziestu dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 125/09, Lex nr 564223; z dnia 8 czerwca 2006 r., sygn. akt I FZ 198/06, niepubl., z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II FZ 47/07, niepubl., z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II FZ 570/11; podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt III CZP 117/08). Przyjmując w przedmiotowej sprawie, że pełnomocnik strony powziął wiadomość o udzieleniu pełnomocnictwa w dniu 13 lipca 2017 r. r., a rzeczywistą możliwość wniesienia skargi po zapoznaniu się z aktami sprawy miał dopiero w dniu 7 sierpnia 2017 r. (kiedy to wniesiono skargę do Sądu) to termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, wynikający z art. 87 § 1 ustawy P.p.s.a., zakończył swój bieg w dniu 14 sierpnia 2017 r. Pełnomocnik z wnioskiem takim jednak nie wystąpił. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku do przywrócenia terminu i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi zostały wniesione dopiero w dniu 14 września 2017 r. Tym samym należy przyjąć, iż skarga w niniejszej sprawie złożona została z uchybieniem ustawowego terminu, a wobec niezłożenia wniosku o jego przywrócenie, niemożliwe było jakiekolwiek działanie Sądu w tym przedmiocie. Podkreślić należy też, że pełnomocnik skarżącego, będący radcą prawnym, zobligowany jest do znajomości obowiązujących przepisów i procedur z racji wykonywanego zawodu, a udzielenie pełnomocnictwa profesjonalnemu reprezentantowi winno gwarantować stronie, że w sprawie nie nastąpią tego typu uchybienia natury formalnej. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (por. m.in. postanowienia NSA z dnia: 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 545/11; 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 894/11; 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 2/12; 18 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 584/13; 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/13). Odwołując się do ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu. Konieczne jest zatem uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę, że nie ponosi on winy w niedochowaniu terminu. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu. Nie daje pewności, a jedynie wiarygodność twierdzenia określonych faktów. Wymaga zatem wiarygodnej argumentacji wskazującej na istnienie niedającej się usunąć przeszkody w dochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminowi podlega natomiast ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Sąd podziela pogląd wyrażany wielokrotnie w orzecznictwie, że jeżeli strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowej przez tego pełnomocnika. Profesjonalni pełnomocnicy zobowiązani są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od takich uczestników obrotu prawnego. Nieuwaga i zaniedbanie pełnomocnika traktowane być muszą tak samo jak gdyby dopuścił się ich mocodawca (por. np. postanowienie NSA z dnia 16 września 2016 r., sygn. akt II FZ 452/16, CBOiSA). Dlatego też nie mogły zostać uwzględnione wyjaśnienia pełnomocnika skarżącego, gdyż nie przedstawił on okoliczności ani faktów, które pozwalałyby Sądowi na uznanie, że brak jest zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia skargi wraz z wnioskiem o jego przywrócenie. Zestawienie daty powzięcia przez radcę prawnego wiedzy o ustanowieniu pełnomocnikiem skarżącego, tj. 13 lipca 2017 r., daty wniesienia skargi (7 sierpnia 2017 r.), wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, tj. 14 września 2017 r. oraz przytaczanych argumentów nie pozwala na przyjęcie, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest zasadny. W ocenie Sądu, ww. okoliczności sprawy nie uzasadniają twierdzenia, że w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 86 § 1 P.p.s.a. W sprawie nie wykazano, aby zaistniała jakakolwiek okoliczność nadzwyczajna, czy niezależna od strony, która uniemożliwiłaby jej czy też jej pełnomocnikowi dokonanie czynności, zmierzających do ochrony praw i złożenie wniosku o przywrócenie terminu wraz z wniesioną skargą. Strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu. Ponadto Sąd wskazuje, że pełnomocnik skarżącego do dnia wydania niniejszego postanowienia nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi za pośrednictwem organu. Zgodnie z art. 87 § 3 P.p.s.a. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi. Pełnomocnik skarżącego złożył przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bezpośrednio do Sądu. Na marginesie Sąd wskazuje, że pełnomocnik skarżącego został poinformowany w piśmie z dnia 28 czerwca 2017 r. (doręczonym 13 lipca 2017 r.), że w sprawie nie wpłynęła jeszcze do Sądu skarga. Tym samym pełnomocnik skarżącego od 13 lipca 2017 r. miał wiedzę, że Sąd nie uznał wniosku skarżącego z dnia 12 maja 2017 r. za skargę. W związku z powyższym skoro pełnomocnik skarżącego wniósł pismo, które zatytułował jako skarga, to powinien dochować wymaganej staranności i wraz ze skargą złożyć wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Wobec powyższego, Sąd działając na zasadzie art. 86 § 1 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.