I SA/Sz 893/17
WyrokWSA w Szczecinie2018-04-13
Skład orzekający: Kazimierz Maczewski, Jolanta Kwiecińska, Joanna Wojciechowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która otrzymała dofinansowanie na projekt o charakterze niestacjonarnym, mimo że we wniosku określiła go jako stacjonarny, a jej siedziba znajdowała się poza województwem, w którym realizowany był projekt, jest zobowiązana do zwrotu otrzymanych środków wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę spółki, uznając, że projekt miał charakter niestacjonarny, co wykluczało jego dofinansowanie w ramach konkursu, ponieważ siedziba spółki znajdowała się poza województwem. W związku z tym środki zostały pobrane nienależnie i podlegają zwrotowi wraz z odsetkami. Sąd uznał, że organ prawidłowo ocenił charakter projektu, a zarzuty dotyczące naruszeń proceduralnych i materialnoprawnych są niezasadne.Stan faktyczny
Spółka G. Sp. z o.o. otrzymała dofinansowanie na projekt "W. technologii M. S. P. do I. D. kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki G. P.". Organ uznał, że projekt miał charakter niestacjonarny, a spółka nie spełniała kryteriów kwalifikowalności, ponieważ jej siedziba znajdowała się poza województwem. W związku z tym organ wezwał spółkę do zwrotu środków. Spółka zaskarżyła decyzję organu, zarzucając m.in. naruszenie przepisów proceduralnych i materialnoprawnych, błąd w ustaleniach faktycznych oraz przedawnienie roszczenia. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Kwiecińska,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. sprawy ze skargi G. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 7 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu wraz z odsetkami oddala skargę.
G. P. S. z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. dalej "spółka", złożyła w dniu 30 czerwca 2010 r. w konkursie nr [...] wniosek o dofinansowanie projektu nr [...]pn. "W. technologii M. S. P. do I. D. kluczem do wzrostu konkurencyjności spółki G. P.
Głównym celem inwestycji miało być podniesienie konkurencyjności firmy poprzez zakup technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego do oceny nawierzchni drogi (pkt C.6 wniosku o dofinansowanie). W celu wdrożenia technologii Mobilnego Systemu Pomiarowego, zaplanowano m.in. wykonanie następujących prac (pkt D.1 wniosku o dofinansowanie):
- adaptację i zakup wyposażenia Centrum Obliczeniowego (zadanie nr [...] ),
- stworzenie systemu do archiwizacji danych (zadanie nr [...] ),
- zakup oprogramowania (zadanie nr [...] ),
- zakup Mobilnego Systemu Pomiarowego do oceny nawierzchni drogi (zadanie
nr [...] ),
- zakup Uzupełniającego Systemu Skanującego (zadanie nr [...] ).
Uchwałą Zarządu Województwa nr [...] z dnia
25 listopada 2010 r. spółce przyznano dofinansowanie na realizację projektu
w wysokości [...] zł ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
W dniu 21 grudnia 2010 r. spółka zawarła z Województwem umowę o dofinansowanie ww. projektu. W związku z realizacją projektu i w wykonaniu umowy spółka obowiązana była do przestrzegania właściwych przepisów pierwotnego i wtórnego prawa wspólnotowego, właściwych przepisów prawa polskiego, w tym wszelkich Wytycznych do nich, a także obowiązujących odpowiednich reguł, zasad i postanowień wynikających z RPO WZ, Uszczegółowienia RPO WZ, obowiązujących procedur, wytycznych, informacji (§ 9 ust. 5 umowy o dofinansowanie).
Na mocy zapisów art. 26 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r.
o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2017 r. poz. 1376), dalej "uzppr" oraz § 12 umowy o dofinansowanie, w związku z zakończeniem realizacji przedmiotowego projektu oraz złożeniem przez spółkę wniosku o płatność końcową,
w dniach 18-19 lutego 2013 r. organ przeprowadził kontrolę planową realizacji projektu. Dodatkowo w dniach 10-11 czerwca 2013 r. i 10 września 2013 r. przeprowadzono kontrole doraźne realizacji projektu z udziałem eksperta zewnętrznego powołanego przez organ, którego zadaniem było sporządzenie wyceny zakupionych w ramach projektu składników majątku. Podczas czynności kontrolnych dokonano analizy przedstawionych dokumentów związanych z realizowaną inwestycją oraz przeprowadzono wizytację pod wskazanym w dokumentacji aplikacyjnej (jako miejsce realizacji projektu) adresem, w wyniku czego ustalono, że pomimo, iż w dokumentacji aplikacyjnej jako miejsce jego realizacji wskazano K. a więc określono charakter projektu jako stacjonarny w rzeczywistości zrealizowany przez spółkę projekt posiadał charakter niestacjonarny. W związku z faktem, że siedziba spółki znajdowała się poza województwem, a mianowicie w K. ustalono,
iż przedmiotowy projekt nie kwalifikował się do objęcia wsparciem w ramach konkursu. Projekt nie wpisywał się w cel Poddziałania 1.1.3, którym było wsparcie projektów podnoszących konkurencyjność oraz innowacyjność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które bądź realizują projekty stacjonarne na terenie województwa bądź w przypadku realizacji projektów niestacjonarnych mających siedzibę na terenie tego województwa.
Spółka nie podzieliła wniosków kontroli. Zarząd Województwa w dniu 23 października 2014 r. podjął uchwałę nr [...]
o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie ze spółką.
Spółka zaskarżyła ww. uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. WSA w Szczecinie wydał w dniu 24 kwietnia 2015 r. postanowienie
o sygn. I SA/Sz 352/15 i odrzucił skargę spółki z uwagi na brak drogi sądowej.
Organ pismem z dnia 19 listopada 2014 r., na podstawie art. 207 ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 885 ze zm.), dalej "ufp", wezwała spółkę do zwrotu środków w łącznej kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych. Z uwagi na bezskuteczny upływ terminu wskazanego w wezwaniu do zwrotu, z dniem 10 grudnia 2014 r. wobec spółki wszczęte zostało z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków otrzymanych w ramach ww. umowy o dofinansowanie.
W toku postępowania spółka kilkakrotnie wnosiła o przeprowadzenie dowodów ze wskazanych świadków oraz o zawieszenie postępowania administracyjnego z uwagi na toczące się postępowania cywilne: o zapłatę z powództwa spółki przeciwko organowi (sprawa w Sądzie Okręgowym w S. o sygn. akt [...] oraz o zapłatę
z powództwa Z. G. D. Spółka z o.o. przeciwko spółce (sprawa w Sądzie Okręgowym w S. II Wydział Cywilny Odwoławczy sygn. akt [...] apelacja od wyroku Sądu Rejonowego S. -Centrum w S. Wydział XI Gospodarczy z dnia 17 maja 2016 r. sygn. akt [...]
Organ za każdym razem odmawiał przeprowadzenia wnioskowanych dowodów oraz zawieszenia postępowania.
W dniu 26 stycznia 2015 r. organ odmówił zawieszenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków.
W związku z wnioskiem spółki z dnia 9 lutego 2015 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy będącej przedmiotem postanowienia Zarządu Województwa z dnia 26 stycznia 2015 r., z uwagi na niedopuszczalność środka odwoławczego organ wydał w dniu 20 marca 2015 r. wydała stwierdzające o niedopuszczalności ww. wniosku. Spółka złożyła skargę do WSA w Szczecinie na ww. postanowienie. WSA w Szczecinie wydał w dniu 26 sierpnia 2015 r. postanowienie o sygn. akt I SA/Sz 646/15, w którym oddalił skargę spółki. Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 21 czerwca 2017 r. wyrok o sygn. akt II GSK 3466/15,
w którym oddalił skargę kasacyjną spółki.
Organ wydał w dniu 18 kwietnia 2016 r. decyzję nr [...] w której orzekł o zwrocie środków otrzymanych na podstawie przedmiotowej umowy w kwocie [...]zł wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych.
W ocenie organu, spółka w złożonym wniosku błędnie określiła projekt jako stacjonarny i w związku z tym nie powinna w ogóle otrzymać dofinansowania. Według organu, projekt spółki był niestacjonarny i jako taki też nie mógł otrzymać dofinansowania, gdyż spółka miała siedzibę poza województwem [...]. Wymogi w zakresie stacjonarności projektu zawierały założenia konkursowe.
Spółka wniosła o ponowne rozpoznanie sprawy i zarzuciła organowi:
1) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
a) naruszenie art. 31 ust. 4 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz. U. z 2016 r. poz. 486 ze zm.), dalej "usw", przez oparcie zaskarżonej decyzji na podstawie uchwały Zarządu Województwa nr [...]z dnia 18 kwietnia 2016 r. podpisanej jedynie przez Marszałka Województwa i bez wymienienia składu osobowego organu, podczas gdy uchwały Zarządu Województwa zapadają większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Zarządu w głosowaniu jawnym, a z treści wskazanej uchwały nie można stwierdzić czy Zarząd w chwili podejmowania uchwały posiadał zdolność do podejmowania wiążących oświadczeń, nadto uchwała została podpisana jedynie przez jednego członka organu kolegialnego,
b) naruszenie art. 31 ust. 4 usw, przez wszczęcie postępowania administracyjnego
i oparcie zaskarżonej decyzji na podstawie uchwały Zarządu Województwa nr [...]z dnia 23 października 2014 r. w przedmiocie rozwiązania umowy o dofinansowanie ze spółką z dnia 21 grudnia 2010 r., która to uchwała podpisana jest jedynie przez Wicemarszałka Województwa, bez przedstawienia stosownego upoważnienia i bez wymienienia składu osobowego organu, podczas gdy uchwały Zarządu Województwa zapadają większością głosów
w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Zarządu w głosowaniu jawnym,
a z treści uchwały nie można stwierdzić czy Zarząd w chwili jej podejmowania posiadał zdolność do podejmowania wiążących oświadczeń,
c) naruszenie art. 77 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257), dalej "Kpa",
w zw. z art. 67 ufp, przez oparcie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie na dowodach,
co do których organ nie wydał postanowienia o ich dopuszczeniu oraz na dowodach przeprowadzonych poza niniejszym postępowaniem administracyjnym,
co w konsekwencji spowodowało naruszenie art. 10 § 1 Kpa w zw. z at. 67 ufp, przez niezapewnienie spółce czynnego udziału w postępowaniu z powodu braku poinformowania jakie dowody stanowią dowód w sprawie (zostały dopuszczone przez organ) i podstawę decyzji administracyjnej oraz przeprowadzenie dowodów poza postępowaniem administracyjnym bez zapewnienia spółce gwarancji wynikających
z zasad przeprowadzania postępowania dowodowego przez organ administracji publicznej,
d) naruszenie art. 79 § 1 i 2 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez oparcie decyzji administracyjnej na dowodach przeprowadzonych poza postępowaniem administracyjnym w przedmiocie zwrotu środków (np. przeprowadzenie kontroli realizacji projektu wraz z oględzinami) i w konsekwencji naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym,
e) naruszenie art. 8 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez podejmowanie przez organ działań i prowadzenie postępowania administracyjnego w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej,
f) naruszenie art. 11 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez niewystarczające wyjaśnienie przez organ Beneficjentowi zasadności przesłanek jakimi kierował się organ przy załatwianiu niniejszej sprawy,
g) naruszenie art. 75 § 1 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa w zw, z art. 67 ufp, przez niezasadną odmowę przeprowadzenia przez organ dowodów wnioskowanych przez spółkę w toku postępowania administracyjnego, tj. przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji i kartografii, dowodu z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, oględzin miejsca lokalizacji i realizacji projektu, zeznań świadków: J. M. ,T. K. , T. S. , D. O. , B. K. , Ł. M. , D. F.-P. , A. B. , M. S. , J. P. , K. P. , A. R. , M. B. , A. D. , M. G. , A. S. , A. S. , przesłuchania w charakterze strony T. P. i R. D. , przeprowadzenie dowodu z pisma spółki z dnia 22 grudnia 2014 r. - pozwu o zapłatę wraz z dowodem nadania i załącznikami oraz nierozpoznanie wniosku dowodowego spółki z dnia 31 marca 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii A. S. z dnia 18 października 2013 r. jako dowodu z opinii biegłego, podczas gdy dowody te mogły przyczynić się do wyjaśnienia niniejszej sprawy i nie były niezgodne z prawem,
h) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia oraz poprzez niewystarczające zebranie i rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i nieprzeprowadzenie tych dowodów, o które wnioskowała spółka,
i) naruszenie art. 80 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez dowolną ocenę dowodów przez organ i nieprzeprowadzenie przez organ dowodów wnioskowanych przez spółkę z uwagi na ich brak przydatności dla sprawy, podczas gdy zamierzeniem strony było wykazanie okoliczności przeciwnych do ustaleń organu, tak więc organ winien je uwzględnić i przeprowadzić,
j) naruszenie art. 84 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez oddalenie wniosku dowodowego spółki o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji i kartografii, na okoliczność ustalenia charakteru przedmiotowego projektu, podczas gdy dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych koniecznym było posiadanie wiadomości specjalnych, a więc organ nie był władny do samodzielnego rozstrzygnięcia okoliczności spornych w niniejszej sprawie,
k) naruszenie art. 85 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez oddalenie wniosku dowodowego spółki o przeprowadzenie oględzin miejsca lokalizacji i realizacji projektu, podczas gdy dowód ten był istotny dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych
i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy,
l) naruszenie art. 86 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez oddalenie przez organ wniosku o przesłuchanie strony postępowania podczas, gdy po zakończeniu przez organ przeprowadzania postępowania dowodowego, w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy,
ł) naruszenie art. 89 § 2 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy administracyjnej mimo takiego obowiązku, w związku z faktem,
iż przeprowadzono (poza ramami czasowymi postępowania administracyjnego) dowód z opinii eksperta A. S. czy też oględzin miejsca realizacji projektu,
m) naruszenie art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez odmowę zawieszenia przez organ postępowania z uwagi na konieczność rozpoznania zagadnienia wstępnego (tj. zagadnienia zasadności i skuteczności rozwiązania umowy
o dofinansowanie) przez inny organ (Sąd Okręgowy w S. )podczas gdy okoliczność taka stanowi obligatoryjną przyczynę do zawieszenia postępowania administracyjnego,
n) naruszenie art. 107 § 1 i 3 Kpa w zw. z art. 67 ufp, przez brak zawarcia
w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej oraz brak wystarczającego uzasadnienia prawnego, podczas gdy decyzja administracyjna winna zawierać podanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji wraz
z przytoczeniem przepisów prawa,
2) naruszenie prawa materialnego, tj.:
a) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, przez błędne przyjęcie, że środki wypłacone spółce zostały przez niego pobrane nienależnie z uwagi na to, że jej projekt od samego początku nie kwalifikował się do udzielenia dofinansowania, podczas gdy projekt beneficjenta kwalifikował się do udzielenia dofinansowania, a środki zostały przez niego pobrane należnie, zgodnie z prawem i właściwie wykorzystane,
b) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 2.2.1 Wytycznych dla Wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach RPO WZ (zwanych dalej: "Wytycznymi"), przez pominięcie przez organ przy ocenie charakteru projektu jego specyfiki i oparcie się jedynie na specyfice zakupionych przez spółkę środków trwałych i w konsekwencji błędne przyjęcie przez organ, że projekt posiada charakter niestacjonarny,
c) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 2.3 Wytycznych, przez błędne określenie wydatków spółki ponoszonych w tracie realizacji umowy jako wydatków niekwalifikowalnych, podczas gdy wydatki spółki spełniają wszystkie warunki kwalifikowalności w rozumieniu założeń konkursu, a przez to błędne wyliczenie wysokości kwoty do zwrotu przez spółkę,
d) naruszenie art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 uzprr, przez stwierdzenie,
że środki zostały pobrane przez spółkę w sposób nienależny, w sytuacji, w której projekt został zrealizowany na podstawie umowy o dofinansowanie i zgodnie z tą umową, która określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki spółki z tym związane,
e) naruszenie § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie przez niezasadne rozwiązanie umowy ze spółką na podstawie przesłanki nieprzewidzianej w umowie
o dofinansowanie dla jej rozwiązania, tj. braku stacjonarności projektu,
f) naruszenie art. 2 i 7 Konstytucji w zw. z art. 8 kpa w zw. z art. 67 ufp, przez naruszenie przez organ zasady działania jednostki w zaufaniu do organów państwa,
g) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 4.2.3 Wytycznych przez przyjęcie, że projekt spółki nie nadawał się do udzielenia dofinansowania od samego początku, podczas gdy zgodnie z zapisami Wytycznych, Komisja Oceniająca Projekty już na etapie kontroli merytoryczno-technicznej wniosku o dofinansowanie miała możliwość uznać pewne wydatki spółki za niekwalifikowalne i usunąć je, mimo tego uznała wydatki zadeklarowane przez spółkę za kwalifikowalne i nadające się do udzielenia wsparcia,
h) naruszenia art. 26 ust. 2 uzprr, przez niezapewnienie przez organ zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz niezapewnienie przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów,
i) naruszenie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, przez stwierdzenie, że środki zostały przez spółkę pobrane nienależnie, wobec czego cała kwota dofinansowania winna ulec zwrotowi wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych, podczas gdy organ określając obowiązek zwrotu całości dofinansowania wraz z odsetkami już po zakończeniu realizacji projektu winien uwzględnić stopień realizacji celów projektu
i zasadę praw słusznie nabytych,
j) naruszenie art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006
z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31 lipca 2006 r. ze zm., zwanego dalej: rozporządzeniem nr 1083/2006), przez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy państwo członkowskie przy anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego winno wziąć pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze,
3) błąd w ustaleniach stanu faktycznego, tj.:
a) uznanie przez organ, że na etapie kwalifikowania projektów do udzielenia dofinansowania organ nie był zobowiązany do weryfikacji prawdziwości kwalifikacji przez spółkę charakteru projektu jako stacjonarnego, podczas gdy obowiązek ten wynika m.in. z dokumentu w postaci Wytycznych oraz z treści karty oceny merytoryczno-technicznej,
b) przyjęcie, że projekt spółki nie kwalifikował się do udzielenia dofinansowania
z uwagi na niestacjonarny charakter projektu, podczas gdy przez udzieleniem dofinansowania, na etapie weryfikacji wniosku o dofinansowanie, organ posiadał wszelkie informacje przydatne do weryfikacji charakteru projektu spółki, który finalnie został zakwalifikowany przez organ jako projekt o charakterze stacjonarnym,
c) przyjęcie przez organ błędnego rozumienia projektu o charakterze stacjonarnym, z uwagi na brak takiej definicji w przepisach prawa krajowego i unijnego, podczas gdy dla prawidłowego zdefiniowania tego pojęcia należy wziąć pod uwagę każdorazowo okoliczności dotyczące konkretnego beneficjenta i charakterystykę oraz specyfikę danego projektu.
Spółka wniosła o uchylenie ww. decyzji administracyjnej i umorzenie postępowania w sprawie. Ponadto spółka w piśmie z dnia 4 maja 2016 r. wniósł
o ponowne rozpoznanie przez organ wniosków dowodowych strony oraz dopuszczenie
i przeprowadzenie przez organ dowodu: z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji
i kartografii; z opinii biegłego z zakresu rachunkowości; oględzin miejsca lokalizacji
i realizacji projektu; przesłuchania wskazanych świadków, przesłuchania w charakterze strony T. P. i R. D. z pisma spółki z dnia 22 grudnia 2014 r. - pozwu o zapłatę wraz z dowodem nadania i załącznikami; ponowne rozpoznanie wniosku dowodowego spółki z dnia 31 marca 2016r. o przeprowadzenie dowodu
z opinii A. S. jako opinii biegłego, każde z powyższych na okoliczności podane w złożonych przez stronę wnioskach dowodowych. Poza tym spółka wniosła
o ponowne rozpoznanie przez organ wniosku o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania toczącego się obecnie przed Sądem Okręgowym w S. Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt [...]o zapłatę przeciwko Województwu Z. , z uwagi na konieczność rozpoznania przez wskazany Sąd zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie,
tj. skuteczności i zasadności rozwiązania ze spółką umowy o dofinansowanie.
Ponadto pismem z dnia 6 maja 2016 r. spółka wezwała organ do usunięcia naruszenia prawa przez uchylenie uchwały Zarządu Województwa nr [...] z dnia 18 kwietnia 2016 r. w przedmiocie podjęcia decyzji o zwrocie przez spółkę środków otrzymanych na podstawie ww. umowy
o dofinansowanie. Spółka złożyła skargę do WSA w Szczecinie na ww. uchwałę Zarządu Województwa , WSA w Szczecinie wydał w dniu
28 października 2016 r. postanowienie o sygn. akt I SA/Sz 812/16, w którym odrzucił skargę spółki, uznając iż uchwała ta nie podlegała zaskarżeniu do sądu administracyjnego.
Następnie spółka w dalszych pismach ponawiała składane wcześniej wnioski dowodowe o przesłuchanie wskazanych świadków, dopuszczenie biegłych
i zawieszenie postępowania administracyjnego. Organ odmówił przeprowadzenia wskazanych dowodów i zawieszenia postępowania.
Spółka złożyła pismo z dnia 1 lutego 2017 r., w którym wskazała, że obowiązek zwrotu przyznanych jej na podstawie ww. umowy o dofinansowanie środków - tj. kwoty [...] zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 17 marca 2011 r. oraz kwoty [...]zł wraz z odsetkami liczonymi od dnia 26 października 2011 r. - wraz
z końcem 2016 r. upłynął 5-letni termin przedawnienia zwrotu. Spółka wniosła
o uchylenie ww. decyzji oraz umorzenie postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy. Spółka powołała się na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia
1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2017 r. poz. 201), dalej "o.p.", zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Podała, że skoro w ocenie organu dofinansowanie zostało przyznane spółce nienależnie to termin zwrotu dwóch pierwszych transz dofinansowania powinien nastąpić jeszcze w 2011r., tak więc 5-letni termin ich przedawnienia upłynął wraz z końcem 2016 r. (w sprawie nie została zrealizowana przesłanka przerwania biegu przedawnienia). W ocenie spółki, termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków rozpoczął swój bieg już od dnia otrzymania przez nią środków, co zdaniem strony, znajdowało potwierdzenie
w stanowisku organu, który wskazał, że dzień przekazania środków stanowi równocześnie termin, od którego naliczane będą odsetki jak dla zaległości podatkowych. Co do zasady, odsetki jak dla zaległości podatkowych naliczane są od dnia, w którym uchybiono terminowi zapłaty podatku. W niniejszej sprawie terminem, od którego odsetki są przez organ naliczane jest dzień otrzymania przez spółkę wymienionych w piśmie kwot dofinansowania. Powyższe, według spółki, na jednoznaczne uznanie, że bieg 5-letniego terminu przedawnienia rozpoczął się
z końcem 2011 r.
Organ wydał w dniu 7 sierpnia 2017 r. decyzję nr [...]w której utrzymał własną decyzję z dnia 18 czerwca 2016 r.
Organ po przytoczeniu stanu faktycznego w sprawie odniósł się do stawianych zarzutów. Odnośnie naruszenia art. 31 ust. 4 usw poprzez oparcie zaskarżonej decyzji na podstawie uchwały Zarządu Województwa nr [...] z dnia 18.04.2016 r. podpisanej jedynie przez Marszałka Województwa i bez wymienienia składu osobowego organu, podczas gdy jak podał beneficjent uchwały Zarządu Województwa zapadają większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Zarządu w głosowaniu jawnym, a z treści wskazanej uchwały nie można stwierdzić czy Zarząd w chwili podejmowania uchwały posiadał zdolność do podejmowania wiążących oświadczeń, nadto uchwała została podpisana jedynie przez jednego członka organu kolegialnego, należy wskazać co następuje. Zaskarżona uchwała została podjęta na podstawie art. 25 pkt 1, art. 26 ust. 1 pkt 15 uzppr, art. 207 ust. 1 pkt 3, ust. 2a i ust. 9 pkt 1 ufp oraz art. 41 ust. 2 pkt 4 i art. 46 ust. 2a usw. Zarząd Województwa, jest organem kolegialnym, który liczy 5 osób, w skład którego wchodzi Marszałek Województwa jako jego przewodniczący, wicemarszałek lub 2 wicemarszałków i pozostali członkowie (art. 31 ust. 2 usw). Uchwały Zarządu Województwa zapadają zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu. uchwała w sposób prawidłowy została podpisana przez Marszałka, gdyż zgodnie z § 111 ust. 5 Statutu Województwa Z. uchwały Zarządu podpisuje Marszałek, a w razie jego nieobecności upoważniony członek Zarządu. Organ podał, że z żadnego przepisu powszechnie obowiązującego nie wynika nadto obowiązek podpisywania uchwał Zarządu przez wszystkie osoby, które brały udział w ich wydaniu. Wobec zarzutu niewymienienia w treści uchwały osób, które brały udział w jej wydaniu, organ podał, że to po pierwsze, obowiązku takiego nie przewiduje usw, a po drugie, informacja o tym którzy członkowie Zarządu uczestniczyli w podjęciu uchwały - wydaniu decyzji, wynika z treści decyzji administracyjnej z dnia 18 kwietnia 2016 r. Obowiązek zawarcia w decyzji takiej informacji wynika zaś z art. 46 ust. 2a usw.
Odnośnie naruszenie art. 31 ust. 4 usw przez wszczęcie postępowania administracyjnego i oparcie zaskarżonej decyzji na podstawie uchwały Zarządu Województwa nr [...] z dnia 23 października 2014 r.
w przedmiocie rozwiązania umowy o dofinansowanie ze spółką, która to uchwała podpisana jest jedynie przez Wicemarszałka Województwa, bez przedstawienia stosownego upoważnienia i bez wymienienia składu osobowego organu, podczas gdy uchwały Zarządu Województwa zapadają większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowego składu Zarządu w głosowaniu jawnym, a z treści uchwały nie można stwierdzić czy Zarząd w chwili jej podejmowania posiadał zdolność do podejmowania wiążących oświadczeń. Organ podał, że zgodnie z § 111 ust. 5 Statutu Województwa Z. uchwały Zarządu podpisuje Marszałek, a w razie jego nieobecności upoważniony członek Zarządu. Z żadnego przepisu powszechnie obowiązującego nie wynika obowiązek podpisywania uchwał Zarządu przez wszystkie osoby, które brały udział w ich wydaniu. Ponadto organ wskazał, że rozwiązanie ze spółką umowy o dofinansowanie nie było przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków, a następnie wydania decyzji administracyjnej. Zgodnie z § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie, organ może rozwiązać z beneficjentem umowę bez wypowiedzenia, w przypadku powzięcia informacji o tym, że beneficjent na dzień podpisania umowy nie spełniał kryteriów kwalifikujących do Poddziałania. Organ podał, że taka sytuacja miała miejsce
w przedmiotowej sprawie, w związku z czym Zarząd Województwa zdecydował ww. uchwałą o rozwiązaniu umowy
o dofinansowanie. Niemniej jednak to nie sam fakt rozwiązania umowy ze spółką był podstawą do wszczęcia postępowania administracyjnego czy wydania decyzji w oparciu o art. 207 ust. 1 ufp. Na poparcie swoich twierdzeń organ przywołał wyrok WSA w O.z dnia 29 maja 2014 r. o sygn. akt I SA/OI 748/13 oraz wyrok NSA z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1945/12.
Odnośnie zarzutów związanych z nieprawidłowym, zdaniem spółki, przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, w szczególności niezasadną odmową przeprowadzenia zgłoszonych przez nią dowodów oraz naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, organ wskazał, że całość materiału zebranego poza postępowaniem administracyjnym, tj. na etapach poprzedzających jego wszczęcie np. z etapu kontrolnego stanowiła akta sprawy administracyjnej. Strona była informowana o możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym o możliwości przeglądania akt, przedkładania nowych dowodów i wyjaśnień w sprawie, co wielokrotnie czyniła. Spółka w swoich pismach odnosiła się do ustaleń utrwalonych
w dokumentach powstałych przed zainicjowaniem przez organ postępowania administracyjnego, np. do wyników czynności kontrolnych, co świadczyło o jej znajomości akt sprawy prowadzonej przez organ. Zdaniem organu, nie można uznać, ażeby organ ograniczył w jakikolwiek sposób aktywność strony - strona mogła
i kwestionowała w ramach swoich uprawnień poczynione przez organ ustalenia.
W ocenie organu, nie doszło do naruszenia art. 10 Kpa, czyli zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, ale też nie doszło do naruszenia zasady wyrażonej w art. 8 Kpa w zw. z art. 67 ufp, tj. prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie obywateli do władzy publicznej.
W związku z zarzutem niezasadnej odmowy przeprowadzenia przez organ dowodów wnioskowanych przez stronę w toku postępowania, organ podał,
że w wydanych postanowieniach wyjaśnił przyczyny nieprzeprowadzenia
ww. dowodów.
Na skutek ponownej analizy sprawy organ uznał, że rozpatrując zgłoszone wnioski dowodowe podjął niezbędne działania do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy (art. 7 Kpa), a wszystkie czynności, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków, były zgodne z przepisami prawa, rozpatrzenie materiału dowodowego dokonane zostało w wyniku wyczerpująco zebranego materiału (art. 77 § 1 Kpa), z zachowaniem granic swobodnej (art. 80 Kpa) - nie zaś dowolnej - oceny dowodów. Dokonując ponownego rozpatrzenia sprawy organ podjął tożsame do tych poczynionych w postępowaniu w przedmiocie zwrotu środków ustalenia będące podstawą do wydania postanowień w sprawie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, jak i potem już w toku postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy dotyczącej wydanej przez Zarząd Województwa decyzji administracyjnej z dnia 18 kwietnia 2016 r. Zdaniem organu, zasadnie odmówiono spółce przeprowadzenia zgłoszonych dowodów. Organ podał, że nie ma obowiązku przeprowadzenia każdego dowodu zgłoszonego przez stronę.
Organ podał, że spółka pismem z dnia 4 lipca 2016 r. wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii A. S. z dnia 20 września 2013 r. sporządzonej w ramach realizacji przez beneficjenta S. W. , prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "G." P. U. G. S. na okoliczność: braku jasnych i spójnych kryteriów stosowanych przez organ podczas oceny wydatków czynionych przez beneficjentów w trakcie realizacji projektów; istnienia po stronie organu dowolności
w ocenie ponoszonych przez beneficjentów wydatków; istnienia zróżnicowanego traktowania beneficjentów w toku kontroli i wniosków tej kontroli po zakończeniu realizacji projektu. Podkreślić należy, że dowód ten powstał w związku z inną sprawą administracyjną innego beneficjenta. Co do wniosku dowodowego zgłoszonego przez spółkę pismem z dnia 31 marca 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii A. S. z dnia 18 października 2013 r. jako dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wartości sprzętu i oprogramowania zakupionego przez spółkę w wykonaniu umowy o dofinansowanie oraz ustalenia czy projekt spółki ma charakter stacjonarny, organ podał, że ww. pismo wpłynęło do Wydziału Wdrażania Regionalnego Programu Operacyjnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa w dniu 19 kwietnia 2016 r., a więc już po wydaniu przez organ decyzji administracyjnej z dnia 18 kwietnia 2016 r. Organ wskazał też, że pismem z dnia 11 lutego 2016 r. spółka wnosiła o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadka A. S. na okoliczności: czy organ kierował się wskazaniami dotyczącymi stacjonarności projektu zawartymi w opinii sporządzonej przez A. S. w ramach przeprowadzonych przez organ czynności kontrolnych; czy organ kwestionował wycenę części urządzeń zakupionych przez spółkę w ramach realizacji projektu; czy organ zlecał A. S. sporządzenie opinii w zakresie stacjonarności projektu; czy organ udzielił A. S. wytycznych co do sposobu rozumienia stacjonarności projektu pod kątem, których stacjonarność miała być oceniania. Organ podał, że projekt spółki został przez nią błędnie zakwalifikowany jako projekt stacjonarny i nie kwalifikował się do otrzymania dofinansowania. Powyższe zostało ustalone przez organ na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym: wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie wraz z aneksami, dokumentacji czynności kontrolnych jak i pism składanych przez spółkę w toku czynności kontrolnych oraz toku postępowania administracyjnego. W ocenie organu, niezasadne było przeprowadzenie dowodu na okoliczność czy organ wziął pod uwagę opinię A. S. albowiem organ dokonał własnych ustaleń w tym zakresie na podstawie całościowej analizy materiału dowodowego. Nie oparł się zatem tylko i wyłącznie na jednej opinii. Nawet gdyby przedmiotowa opinia nie została sporządzona to i tak wnioski wywiedzione przez organ na podstawie pozostałego materiału dowodowego byłyby tożsame z przedstawionymi w decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r. Organ uznał za niezasadne przeprowadzanie dowodu na okoliczność czy organ kwestionował wycenę części urządzeń zakupionych przez spółkę w ramach projektu, gdyż przedmiotem postępowania administracyjnego nie była kwestia prawidłowej realizacji projektu,
a kwestia jego nieprawidłowego zakwalifikowania przez spółkę na etapie składania wniosku o dofinansowanie, jako projektu stacjonarnego. Organ uznał za niezasadny wniosek spółki dotyczący przeprowadzenia dowodu na okoliczność tego czy organ zlecał A. S. sporządzenie opinii pod kątem stacjonarności projektu oraz czy udzielił A. S. wytycznych co do sposobu rozumienia stacjonarności. Organ wskazał, że z treści opinii z dnia 18 października 2013 r. sporządzonej na potrzeby organu przez A. S. wprost wynikało,
iż dotyczyła ona jedynie analizy wysokości i zasadności kosztów poniesionych na zakup urządzeń i oprogramowania, kosztów prowadzonych szkoleń oraz oceny działania
i realizacji założeń wskazanych w dokumentacji aplikacyjnej i użytkowania systemu wyłącznie przez spółkę. Co za tym idzie swoim zakresem nie obejmowała ona kwestii stacjonarności projektu. Organ podkreślił, że A. S. jest specjalistą z zakresu wyceny sprzętu komputerowego, oprogramowania i systemów informatyczno - telekomunikacyjnych, informatyki, techniki komputerowej i legalności oprogramowania, nie ustalono, żeby był on specjalistą za zakresu projektów realizowanych z udziałem środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiego. Tym samym organ nie uznał przydatności ww. opinii dla postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków, w zakresie określenia czy projekt realizowany przez beneficjenta miał charakter stacjonarny czy niestacjonarny. W związku z powyższym pomimo, iż wniosek strony z dnia 31 marca 2016 r. o przeprowadzenie dowodu z opinii A. S. oraz ustalenia czy projekt beneficjenta ma charakter stacjonarny, wpłynął po wydaniu decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r. to kwestie ta została powtórzona w piśmie strony
z dnia 11 lutego 2016 r. Ponadto spółka w piśmie z dnia 4 maja 2016 r., tj. na etapie postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania również wniósł
o przeprowadzenie dowodu z opinii A. S. z dnia 18 października 2013 r. jako biegłego. Po przeprowadzonej ponownie analizie sprawy organ dokonał tożsamych ustaleń jak w postępowaniu w przedmiocie zwrotu środków, co znalazło odzwierciedlenie w postanowieniu z dnia 17 października 2016r. o odmowie przeprowadzenia dowodu. Tym samym organ nie uznał zarzutu spółki odnośnie niezasadnej odmowy przeprowadzenia przez organ dowodu, o którym mowa powyżej, tj. naruszenia art. 75 § 1 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ufp. Organ nie podzielił zarzutu w sprawie odmowy przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego
z zakresu techniki, geodezji i kartografii powołanego na okoliczność ustalenia charakteru projektu. W ocenie organu, odmowa ta miała racji bytu w zestawieniu
z faktem, iż to organowi przypisane zostały kompetencje w zakresie całościowej,
tzn. nieograniczonej do wybranych obszarów, oceny prawidłowości działań beneficjentów. Organ jest samoistnym organem administracji publicznej odpowiedzialnym za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodną
z zasadą należytego zarządzania finansami. Organ nie jest związany ustaleniami innych instytucji czy osób co do oceny postępowania beneficjenta związanego
z projektem. Nawet w przypadku opinii wydanej przez eksperta w danej dziedzinie na zlecenie organu nie jest on związany jej treścią. Jest to jedynie materiał pomocniczy,
a organ dokonuje ustaleń w oparciu o całokształt zgromadzonej dokumentacji. Fakt,
że projekt spółki nie kwalifikował się do otrzymania dofinansowania mógł w niniejszej sprawie zostać ustalony przez organ na podstawie zebranego materiału dowodowego, w tym: wniosku o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie wraz z aneksami, dokumentacji czynności kontrolnych jak i pism składanych przez spółkę w toku czynności kontrolnych i postępowania administracyjnego. W związku z powyższym,
w ocenie organu, niezasadnym było przeprowadzenie wspomnianego dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji i kartografii. Podobnie jak dowodu z oględzin miejsca lokalizacji i realizacji projektu. Zdaniem organu, niezasadny był zarzut oddalenia ww. wniosku dowodowego istotnego dla poczynienia prawidłowych ustaleń faktycznych i prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy (tj. naruszenia art. 85 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ufp). Organ wskazał, że z uwagi na własne kompetencje w zakresie oceny prawidłowości działań beneficjentów, nie widział podstaw do uwzględnienia sugestii spółki wyrażonej w piśmie z dnia 14 kwietnia 2017 r. i dnia 13 czerwca 2017 r., iż organ powinien w ramach postępowania administracyjnego przeprowadzić dowód z opinii biegłego na okoliczność ustalenia charakteru projektu.
Organ podkreślił, że ocena projektu nie była przedmiotem zlecenia, udzielonego przez organ A. S. ,dotyczącego sporządzenia ekspertyzy. Zakres, jaki obejmować miała przedmiotowa ekspertyza, wynikał jednoznacznie z zawartej
z A. S. umowy z dnia 28 maja 2013 r. Ze wspomnianej umowy nie wynikał w żaden sposób, aby organ oczekiwał od A. S. zajęcia stanowiska co charakteru projektu realizowanego przez spółkę w zakresie jego stacjonarności bądź niestacjonarności. Celem zawarcia umowy z A. S. było przede wszystkim ustalenie czy koszty poniesione przez spółkę na zakup urządzeń i oprogramowania odpowiadały ich wartości rynkowej.
Organ wskazał, że nie doszło do naruszenia art. 86 Kpa w zw. z art. 67 ufp przez oddalenie wniosku o przesłuchanie strony postępowania. Organ podjął niezbędne działania do wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a rozpatrzenie materiału dowodowego dokonane zostało po jego uprzednim wyczerpującym zebraniu. Organ nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Zdaniem organu, nie zaistniała sytuacja, w której po wyczerpaniu środków dowodowych lub z powodu ich braku pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, zatem z uwagi na niewypełnienie przesłanek z art. 86 Kpa przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony nie było konieczne. Organ zwrócił uwagę na zakreśloną przez spółkę tezę dowodową - na okoliczność ustalenia: czy strona prawidłowo wywiązała się z umowy
o dofinansowanie; czy umowa o dofinansowanie była realizowana przez stronę postępowania zgodnie z wnioskiem aplikacyjnym i założeniami projektu; czy projekt strony postępowania został zrealizowany w całości; braku podstaw do rozwiązania umowy o dofinansowania przez organ oraz braku podstaw do zwrotu środków udzielonych w ramach dofinansowania. Dodatkowo w ocenie spółki, dowód winien być przeprowadzony na okoliczność czy organ w trakcie realizacji projektu akceptował ponoszone przez stronę postępowania wydatki i sposób realizacji projektu. Organ wskazał, że wnioski dowodowe zostały przeanalizowane pod kątem ich przydatności dla ustalenia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ uznał, że były one nieprzydatne z punktu widzenia prowadzonego postępowania administracyjnego
i odmówił ich przeprowadzenia. W postanowieniach o odmowie przeprowadzenia ww. dowodu, organ wskazał, że do jego zadań należy określanie i odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (art. 26 pkt 15 uzppr). Zgodnie z treścią art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, naruszeniem procedur albo pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz
z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9. To organowi przypisane zostały kompetencje w zakresie całościowej, tzn. nieograniczonej do wybranych obszarów, oceny prawidłowości działań beneficjentów, co potwierdza orzecznictwo sądowoadministracyjne. Organ nie jest związany ustaleniami innych osób co do oceny postępowania beneficjenta związanego z projektem. Strona zaś nie posiada stosownych kompetencji w zakresie oceny podstaw do zwrotu środków udzielonych w ramach dofinansowania czy zasadności żądania zwrotu środków i ewentualnej wysokości kwoty przypadającej do zwrotu. Organ podał, że to spółka dokonała błędnej kwalifikacji projektu i określenia jego charakteru jako stacjonarnego, co było podstawą do uznania, iż spółka nie kwalifikowała się do otrzymania dofinansowania. Wobec tego brak było podstaw do przeprowadzenia ww. dowodu na okoliczność ustalenia czy beneficjent wywiązał się z umowy
o dofinansowanie, czy projekt został zrealizowany w całości, z istotą prowadzonego postępowania administracyjnego. Stan faktyczny został należycie ustalony przez organ w oparciu o posiadane przez niego dokumenty. Organ podał, że okoliczność rozwiązania ze spółką umowy o dofinansowanie nie stanowiła podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zwrotu środków, a w konsekwencji do wydania decyzji administracyjnej. Ponadto w kontekście oceny prawidłowości ponoszonych przez beneficjentów wydatków w trakcie realizacji projektu organ zaznaczył, że zgodnie
z posiadanymi kompetencjami, każdorazowo na tle konkretnego stanu faktycznego, stwierdza czy przedstawione przez beneficjenta do dofinansowania wydatki kwalifikują się do współfinansowania. Przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisania
z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi do rozliczenia w trakcie realizacji projektu, będą kwalifikować się do współfinansowania. Kwalifikowalność poniesionych wydatków może być również oceniana po zakończeniu projektu. Ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami. Tym samym dowód powołany celem stwierdzenia czy organ w trakcie realizacji projektu akceptował ponoszenie przez stronę wydatków, był, zdaniem organu, zbędnym z punktu widzenia prowadzonego postępowania administracyjnego.
Odnosząc się do naruszenie art. 89 § 2 Kpa w zw. z art. 67 ufp przez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy administracyjnej, pomimo takiego obowiązku w związku z faktem, iż przeprowadzono (poza ramami czasowymi postępowania administracyjnego) dowód z opinii eksperta A. S. czy też oględzin miejsca realizacji projektu, organ podał, że czynności kontrolne, w trakcie których
w niniejszej sprawie dokonano oględzin miejsca realizacji projektu z udziałem eksperta, poprzedzają wszczęcie postępowania administracyjnego. Obowiązek przeprowadzenia rozprawy administracyjnej uregulowano w art. 89 Kpa, który to akt na mocy art. 67 ufp stosuje się odpowiednio do spraw dotyczących niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, do których należą należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności. Po zainicjowaniu postępowania administracyjnego organ obowiązany jest stosować się do norm określonych w Kpa, a zatem w niniejszej sprawie organ stosował regulacje kpa, w tym art. 89, dopiero od dnia 10 grudnia 2014 r. (data wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków). Organ podał, że brak jest przepisów, które określałyby zasady i tryb przeprowadzania oględzin na etapie poprzedzającym wszczęcie postępowania administracyjnego. Organ wskazał, że całość zgromadzonego przez organ materiału, w tym dokumenty wytworzone w rezultacie przeprowadzonych czynności kontrolnych czy oględzin, składają się na akta sprawy administracyjnej, z którymi spółka mogła się zapoznać w trakcie prowadzonego przez organ postępowania administracyjnego (ze zgromadzoną przez organ dokumentacją beneficjent mógł również zapoznać się na wcześniejszym etapie). Organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronie czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Organ podał, że po wszczęciu postępowania administracyjnego nie jest zobowiązany do powtórnego przeprowadzenia wszystkich czynności zmierzających do ustalenia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym oględzin, jeżeli strona mogła zapoznać się
z dokumentami stanowiącymi odzwierciedlenie przeprowadzonych czynności, a co więcej miała potencjalną możliwość uczestniczenia w nich. Należy podkreślić,
iż zgodnie z zapisami § 12 ust. 3 pkt 3 umowy o dofinansowanie, beneficjent zobowiązany jest zapewnić w związku z prowadzonymi czynnościami kontrolnymi obecność osób, które udzielą wyjaśnień dotyczących wydatków i innych zagadnień związanych z realizacją projektu. A zatem w gestii beneficjenta leżało zapewnienie
w trakcie czynności kontrolnych obecności osób, które w jego ocenie będą w stanie
z uwagi na posiadaną wiedzę w sposób najpełniejszy udzielić niezbędnych informacji związanych z realizowanym projektem. Beneficjent może również osobiście uczestniczyć w przeprowadzanych przez organ czynnościach kontrolnych. Ponadto należy dodać, iż w trakcie postępowania administracyjnego strona niejednokrotnie zapoznawała się z aktami prowadzonego przez organ postępowania oraz składała szereg wniosków dowodowych wskazujących na znajomość stanu sprawy. W związku
z powyższym, na skutek możliwości uczestnictwa beneficjenta w czynnościach kontrolnych oraz włączenia zgromadzonego na tym etapie materiału do akt postępowania administracyjnego (z którymi mógł się zapoznać), powtórzenie w toku wspomnianego postępowania przeprowadzonych uprzednio czynności, zdaniem organu, było zbędne i nieprzeprowadzenie rozprawy administracyjnej nie miało,
w związku z powyższymi okolicznościami, wpływu na wynik sprawy.
Odnośnie do naruszenia art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w zw. z art. 67 ufp przez niezasadną odmowę zawieszenia postępowania z uwagi na konieczność rozpoznania zagadnienia wstępnego (tj. zagadnienia zasadności i skuteczności rozwiązania umowy
o dofinansowanie) przez inny organ (Sąd Okręgowy w S. ) organ podał,
że przedmiotem prowadzonego postępowania była decyzja organu z dnia 18 kwietnia 2016 r. Wobec stwierdzenia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE)
nr 1260/1999 (Dz. Urz. UE L 210 z 31 lipca 2006, zwanego dalej: rozporządzeniem
nr 1083/2006) zostało wszczęte postępowanie o zwrot pobranych środków, o których mowa w art. 207 ust. 1 ufp. Podstawy do wszczęcia tego postępowania,
a w konsekwencji wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu środków
w oparciu o art. 207 ust. 1 ufp, nie stanowił fakt rozwiązania ze spółką umowy
o dofinansowanie. Okoliczności związane z rozwiązaniem umowy nie miały prawnego znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek uzasadniających wydanie decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu. Organ podał, że dla możliwości żądania zwrotu środków nie było konieczne uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie. Tym samym organ podał, że postępowanie przed Sądem Okręgowym w S. Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt [...] z powództwa spółki przeciwko organowi o zapłatę oraz toczące się przed organem postępowanie administracyjne stanowiły odrębne, niepowiązane bezpośrednio postępowania. W rezultacie rozstrzygnięcie przez sąd powszechny w zakresie powództwa o świadczenie oraz rozstrzygnięcie zagadnienia skuteczności i zasadności rozwiązania przez organ umowy o dofinansowanie nie mogło być, zdaniem organu, uznane za rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w związku ze stwierdzeniem zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 207 ust. 1 ufp. Brak było bezpośredniego związku przyczynowego pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, a rozstrzygnięciem sądu powszechnego. Organ wskazał, że istnieje związku pomiędzy tymi sprawami, jednak nie uzasadniał on zawieszenia postępowania administracyjnego. Organ podał, że wydanie decyzji, w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, może podlegać ewentualnej kontroli sądowej sądów administracyjnych, z kolei sąd powszechny rozstrzyga w zakresie powództwa o świadczenie.
Organ odniósł się do zarzutu strony, iż nie rozpatrzył, przed wydaniem decyzji
z dnia 18 kwietnia 2016 r. ponownego jej wniosku o zawieszenie postępowania administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2016 r. podczas, gdy postanowieniem z dnia
6 kwietnia 2016 r. przedłużono czas trwania postępowania administracyjnego. Organ podał, że spółka w dniu 1 kwietnia 2016 r. (data wpływu do Kancelarii Ogólnej Urzędu Marszałkowskiego Województwa w dniu 8 kwietnia 2016 r.) wniosła o zawieszenie postępowania administracyjnego do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego toczącego się przed Sądem Okręgowym
w S. Wydział I Cywilny (sygn. akt [...] ) zaś w przypadku odmowy zawieszenia postępowania wniosła alternatywnie o przedłużenie postępowania administracyjnego w związku z wyznaczoną na dzień 25 kwietnia 2016 r. rozprawą przed Sądem Okręgowym w S. w ww. sprawie.
W związku ze złożonym wnioskiem, organ w uzasadnieniu decyzji z dnia
18 kwietnia 2016 r. wskazał, że postępowanie administracyjne zostało przedłużone postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2016 r. z uwagi na inne przesłanki, w związku z czym rozpatrywanie wniosku w tym zakresie uznano za bezprzedmiotowe. Ponadto w decyzji wskazano, że zgodnie z treścią pisma Sądu Okręgowego w S. z dnia
6 kwietnia 2016 r. na rozprawie, której termin wyznaczono na dzień 25 kwietnia 2016 r. zostanie dopuszczony jedynie dowód z zeznań świadka A. S. w drodze odezwy. Organ wskazał, że na ww. rozprawie nie zostaną przeprowadzone żadne czynności procesowe, na które powoływała się spółka w złożonym wniosku. Organ przypomniał, że we wniosku spółka wskazywała, iż w toku rozprawy w dniu 25 kwietnia 2016 r. Sąd będzie przesłuchiwał w charakterze strony T. P. które to zeznania, w ocenie beneficjenta, miały mieć kluczowe znaczenie dla wyjaśnienia najistotniejszych okoliczności spornych sprawy. Ponadto na rozprawie Sąd miał również rozstrzygać o zasadności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego na okoliczność określenia wartości urządzeń i oprogramowania zakupionego przez spółkę w wykonaniu wiążącej ją umowy o dofinansowanie oraz na okoliczność ustalenia charakteru projektu beneficjenta.
Organ podał, że kwestia zawieszenia postępowania oprócz wniosku spółki z dnia 1 kwietnia 2016 r., była już przedmiotem wniosków strony z dnia 23 grudnia 2014 r.
i z dnia 25 maja 2015 r. Organ każdorazowo odmawiał zawieszenia postępowania,
tj. postanowieniem z dnia 26 stycznia 2015 r. i postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 r. W powyższych postanowieniach wskazał, że postępowanie administracyjne
w przedmiocie zwrotu środków zostało wszczęte w związku ze stwierdzeniem zaistnienia okoliczności, o których mowa w art. 207 ust. 1 ufp i kwestia rozwiązania umowy o dofinansowanie ze spółką jest sprawa odrębną.
Odnośnie naruszenia art. 107 § 1 i 3 Kpa, przez brak w decyzji podstawy prawnej oraz wystarczającego uzasadnienia prawnego, organ uznał zarzut ten za niezasadny. Podał, że decyzję z dnia 18 kwietnia 2016 r. wydano w związku z naruszeniem przez beneficjenta art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, co zostało wyartykułowane nie tylko w sentencji wspomnianej decyzji, ale i w samym jej uzasadnieniu. Organ wskazał,
że w analizowanej sprawie doszło do nienależnego pobrania środków (a zatem naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp) na realizację projektu spółki. Organ wyjaśnił,
że co prawda ustawodawca nie zdefiniował wprost nienależnego pobrania środków, jednakże w doktrynie wskazuje się, że pobranie bez podstawy prawnej oznacza pobranie środków bez umocowania w jakimkolwiek przepisie prawa, gdy nie ma przepisu upoważniającego do pobrania środków. Beneficjent był zobowiązany do realizowania projektu zgodnie z umową o dofinansowanie, Wytycznymi oraz przepisami prawa. Przystąpienie beneficjenta do ubiegania się o dofinansowanie oznaczało
m.in. akceptację obowiązujących Wytycznych oraz innych norm wynikających
z dokumentacji konkursowej, a także przepisów prawa. Jednocześnie obowiązkiem każdego wnioskodawcy aplikującego o środki w ramach programu RPO WZ było zaznajomienie się z dokumentacją właściwą dla danego konkursu. Zapisy Wytycznych określają precyzyjnie, że dla projektów w ramach których nabywane są środki trwałe, które ze względu na swoją specyfikę nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane), a zatem nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, należy przyjąć, że decydująca jest siedziba wnioskodawcy - wówczas musi się ona znajdować na terenie województwa (pkt 2.2 Wytycznych). Powyższą kwestię opisano również w pkt 2.2.1 Wytycznych wskazując, że "prawa do dysponowania nieruchomością w celach realizacji projektu nie muszą posiadać projekty, które ze względu na swoją specyfikę mają niestacjonarny charakter (np. projekt polega na podniesieniu konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup specjalistycznych maszyn budowlanych, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi na terenie całego kraju). W przypadku takich projektów siedziba wnioskodawcy musi się znajdować na terenie województwa". Zgodnie
z odpisem z rejestru przedsiębiorców, siedzibą spółki jest miejscowość K.
w województwie m. . W Rejestrze Przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego nie wskazano, aby przedsiębiorstwo posiadało oddział na obszarze województwa z. W ramach realizowanego projektu beneficjent zakupił wartości niematerialne i prawne (oprogramowanie – [...] zł netto) oraz środki trwałe niezbędne do wprowadzenia nowych usług, tj.: mobilny system pomiarowy do oceny nawierzchni drogi ([...]zł netto), skaner stacjonarny wraz z akcesoriami ([...]zł netto), [...] zł netto), odbiorniki [...] ([...] zł netto), aparat fotograficzny wraz z 5 obiektywami ([...] zł netto). Łączna kwota w/w wydatków wyniosła [...] zł , co w przybliżeniu stanowi [...] wartości wszystkich wydatków kwalifikowalnych projektu. Pozostałe wydatki dotyczące zakupu usług szkoleniowych (ok. [...]wyposażenia biura i serwerowni (ok. [...] stanowiły zatem znikomą część projektu w sensie zadaniowym i finansowym. Opisane powyżej wydatki, które stanowią [...]kosztów kwalifikowalnych projektu dotyczą zakupu urządzeń mobilnych i oprogramowania, które z uwagi na swój charakter nie wymagały instalacji w konkretnym miejscu, a tym samym mogą być wykorzystywane na terenie całego kraju. Świadczył o tym również sam charakter usług, które beneficjent zadeklarował we wniosku aplikacyjnym jako bezpośrednio związane z realizowanym projektem, tj. wizualizacje gruntów i budynków, inwentaryzacja pasa drogowego, tworzenie map pęknięć dróg i płyt lotnisk, ocena stanu środowiska przyrodniczego, inwentaryzacja przestrzenna obiektów zabytkowych oraz ich elewacji, inwentaryzacja linii energetycznych, słupów energetycznych, zwisów linii energetycznych oraz przygotowanie modeli sieci energetycznych, inwentaryzacja przestrzenna systemów rurociągowych w zakładach przemysłowych, prowadzenie prac archeologicznych, tworzenie map akustycznych i map zagrożeń. Fakt przechowywania mobilnego systemu do oceny nawierzchni dróg, skanera, tachimetra czy odbiorników GPS na terenie województwa nie stanowił, w ocenie organu, argumentu za stacjonarnością projektu. Okoliczność, że specyfika wdrożonej technologii zakłada stacjonarny sposób obróbki danych, nie miała żadnego wpływu na charakter całego projektu, którego głównym elementem jest zakup mobilnych środków trwałych oraz oprogramowania i świadczenie usług w dowolnej, nieokreślonej na stałe lokalizacji.
W ocenie organu, dane mogą być obrabiane w każdym miejscu na świecie, w tym również w siedzibie spółki znajdującej się w K. Ze względu na charakter zakupionych środków trwałych oraz fakt, iż obróbka danych może być dokonywana
w każdym miejscu na świecie, a lokalizacja serwera w żaden sposób nie determinuje lokalizacji projektu jako całości, organ uznał, że projekt realizowany przez spółkę posiadał charakter niestacjonarny, które to argumenty zostały przedstawione beneficjentowi w decyzji z dnia 18 kwietnia 2016r. Organ wskazał, że również ramach postępowania w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy potwierdzono dokonane ustalenia na etapie postępowania w przedmiocie zwrotu środków, a także ponownie przeanalizowano zapisy Wytycznych i uznano, że sam fakt lokalizacji serwera (K. ) i prowadzenia obróbki danych w konkretnej lokalizacji, nie przesądza
o stacjonarnym charakterze całego projektu. Ustalenie prawidłowego charakteru projektu wiązało się z uprawnieniem do uzyskania dofinansowania w ramach programu RPO WZ. Organ wskazał, że spółka już w biznes planie w pkt [...]podała,
że "konieczność wyjazdów poza siedzibę firmy w celu zebrania danych sprawia,
że projekt ma tylko częściowo charakter niestacjonarny - zakupiony sprzęt geodezyjny będzie wykorzystywany też poza siedzibą firmy. Samochód z zainstalowanym na nim Mobilnym Systemem Pomiarowym będzie wyjeżdżał na obszary pomiarów (...) w teren zabierane będą również laptop, sprzęt fotograficzny oraz geodezyjny (...). Po realizacji pomiarów pracownicy firmy będą wracać ze sprzętem do siedziby, gdzie urządzenia będą bezpiecznie przechowywane". Jednakże w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie spółka wskazała, że projekt ma charakter stacjonarny i zlokalizowany będzie
w województwie z. , tj. w K. . Podkreślić należy,
że o powiązaniu projektu z województwem świadczyć miała wyłącznie lokalizacja wynajętego biura wyposażonego w sprzęt komputerowy oraz meble, przy czym uwagi wymaga, iż obróbka danych mogłaby być faktycznie dokonywana w każdym miejscu na świecie, nie wyłączając siedziby spółki znajdującej się w K. . Ze względu na fakt, iż lokalizacja serwera w żaden sposób, w ocenie organu, nie determinuje lokalizacji przedmiotowego projektu jako całości, a charakter czynności wykonywanych z użyciem zakupionego sprzętu wpisuje się w przedstawiony w Wytycznych przykład projektu o charakterze niestacjonarnym, co dodatkowo znajduje poparcie w strukturze wydatków projektu, organ uznał zarówno na skutek przeprowadzonego postępowania w przedmiocie zwrotu środków, jak i w przedmiocie ponownego rozpoznania sprawy, że projekt wnioskodawcy posiadał charakter niestacjonarny. Organ podał, że na etapie weryfikowania wniosków aplikacyjnych bada się jedynie czy wnioskodawca słusznie zaznaczył w pkt C.1 wniosku o dofinansowanie, że jego projekt jest niestacjonarny. Na tym etapie nie podlegało weryfikacji, czy wnioskodawca słusznie określił lokalizację projektu, zaznaczając, że jego projekt jest stacjonarny. Kwestia stacjonarności lub niestacjonarności sprawdzana byłaby wyłącznie wtedy, gdyby wnioskodawca określił, że projekt ma charakter niestacjonarny (co nie miało miejsca w niniejszej sprawie). Organ podał, że zgodnie z zapisami pkt 2.3.1 Wytycznych "przyjęcie danego projektu do realizacji i podpisanie z beneficjentem umowy o dofinansowanie nie oznacza, że wszystkie wydatki, które beneficjent przedstawi do rozliczenia w trakcie realizacji projektu, będą kwalifikować się do współfinansowania. Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również
w trakcie realizacji, kiedy beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność oraz po zakończeniu projektu". Organ wskazał, że ocena kwalifikowalności wydatku polega na analizie zgodności jego poniesienia z obowiązującymi przepisami. Wobec ustalenia,
że projekt spółki nie kwalifikował się do uzyskania dofinansowania w ramach Poddziałania 1.1.3 RPO WZ, organ miał obowiązek zakwestionować prawidłowość wykorzystania dofinansowania. Celem Poddziałania 1.1.3 jest wsparcie projektów podnoszących konkurencyjność oraz innowacyjność tych mikro, małych i średnich przedsiębiorstw, które bądź realizują projekty stacjonarne na terenie województwa [...] bądź też w przypadku realizacji projektów niestacjonarnych mają siedzibę na terenie tego województwa. Organ podał, że w decyzji z dnia
18 kwietnia 2016 r. przytoczył odpowiednie zapisy Wytycznych oraz brzmienie art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp (stanowiącego główną podstawę prawną wydanej decyzji), wskazując
iż w sprawie doszło do nienależnego pobrania środków oraz wyjaśniając to pojęcie. Odnosząc się do zarzutu spółki, że "nie wyjaśniono stronie (...) który zapis umowy
o dofinansowanie pozwala na jej wypowiedzenie z powodu braku stacjonarności", organ podał, że rozwiązanie ze spółką umowy o dofinansowanie nie było przyczyną wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków. Z tego powodu trudno również uznać, ażeby przy wydawaniu decyzji z dnia 18 kwietnia 2016 r. doszło do naruszenia przez organ prawa materialnego w postaci naruszenia § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie przez niezasadne rozwiązanie tejże umowy. W ww. decyzji wyjaśniono, że zgodnie z § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie, organ może rozwiązać z beneficjentem umowę bez wypowiedzenia, w przypadku powzięcia informacji o tym,
iż beneficjent na dzień podpisania umowy nie spełniał kryteriów kwalifikujących do Poddziałania. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. W związku
z powyższym Zarząd Województwa uchwałą nr [...]z dnia 23 października 2014 r. zdecydował o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie ze spółką.
Organ wskazał, że w sprawie nie naruszono art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp. Zdaniem, organu, przy ocenie charakteru projektu prawidłowo zostały również zinterpretowane przywołane w niniejszej decyzji zapisy pkt 2.2.1 Wytycznych. Prawidłowość zastosowanej przez organ interpretacji pojęcia stacjonarność/niestacjonarność projektu potwierdziła również analiza uzasadnienia wyroku NSA z dnia 5 lutego 2014r. (sygn. akt II GSK 2393/13) oddalającego skargę kasacyjną spółki na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa w zakresie błędnego uznania przez beneficjenta o stacjonarności podobnego projektu pn. "Wdrożenie technologii systemu oceny stanu linii brzegowej i dna w sferach przybrzeżnych mórz, jezior i rzek" (wniosek o dofinansowanie nr [...]o którego wsparcie aplikowała strona w ramach konkursu nr [...] . Jak wskazano w ww. wyroku określenia stacjonarny i niestacjonarny użyte są w rozumieniu powszechnym
i ilustrowane są w Wytycznych i innych aktach konkursowych przykładami. Określenie stacjonarny rozumiane jest w Wytycznych zgodnie z regułami języka polskiego
i oznacza charakteryzujący się stałym miejscem pobytu, niezmieniający położenia. Projekty stacjonarne to projekty posiadające lokalizację. Konkludując swój wywód NSA podkreślił, iż "umieszczenie definicji określenia użytego w akcie prawnym jest niezbędne tylko wtedy, gdy dane pojęcie jest wieloznaczne, nieostre, niezrozumiałe lub użyte w nowym znaczeniu. Gdy żadna z tych sytuacji nie występuje, a w szczególności określenie jest używane w znaczeniu potocznym, podstawowym, powszechnie przyjętym, tworzenie definicji nie jest niezbędne". W dalszej części wyroku wskazano, że z Wytycznych wynika, że projekt jest niestacjonarny, kiedy nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, a nabywane środki trwałe lub wartości niematerialne
i prawne nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi w całym kraju). Niestacjonarny charakter projektu musi wynikać ze specyfiki projektu, a nie ze specyfiki nabywanych środków trwałych, czy wartości niematerialnych i prawnych. Jednocześnie NSA podniósł,
iż "w świetle uregulowań i informacji wynikających z aktów konkursu, nie ma wątpliwości, że "projekty zlokalizowane na terenie województwa mogą być zlokalizowane przez siedzibę wnioskodawcy lub przez miejsce realizacji projektu. Jeżeli wnioskodawca ma siedzibę na terenie województwa może realizować każdy projekt, zarówno umiejscowiony na terenie województwa (stacjonarny), jak i taki, który będzie realizowany poza województwem (niestacjonarny). Natomiast wnioskodawcy spoza województwa (mający siedzibę gdzie indziej) mogą ubiegać się o wsparcie projektów zlokalizowanych - umiejscowionych na terenie województwa, tj. projektów stacjonarnych. Takie uregulowanie jest całkowicie zrozumiałe zważywszy, że mamy do czynienia z programem RPO WZ, którego celem głównym jest rozwój województwa zmierzający do zwiększenia konkurencyjności gospodarki, spójności przestrzennej, społecznej oraz wzrostu poziomu życia mieszkańców. Środki z tego programu są więc przeznaczone dla wnioskodawców miejscowych lub takich wnioskodawców z zewnątrz, którzy zrealizują projekt umiejscowiony (zlokalizowany) w województwie. W ocenie NSA, uregulowania powyższe są zupełnie przejrzyste i nie naruszają zasad równego dostępu do pomocy tych podmiotów, dla których ta pomoc jest przeznaczona w ramach RPO WZ. Uznanie przez organ, iż projekt spółki posiadał charakter niestacjonarny,
a przez to doszło do nienależnego pobrania środków przez beneficjenta skutkowało uznaniem wydatków poniesionych przez stronę w trakcie realizacji umowy
o dofinansowanie jako wydatków niekwalifikowalnych. Organ podał, że nie można uznać, iż wydatki beneficjenta spełniają wszystkie warunki kwalifikowalności
w rozumieniu założeń konkursu nr [...]
Zgodnie z Wytycznymi, wydatkiem kwalifikującym się do współfinansowania jest wydatek spełniający łącznie następujące warunki:
a) został poniesiony w okresie kwalifikowalności wydatków,
b) jest zgodny z obowiązującymi przepisami prawa wspólnotowego oraz prawa krajowego,
c) jest zgodny z postanowieniami RPO WZ,
d) jest zgodny z postanowieniami umowy o dofinansowanie projektu,
e) jest niezbędny do realizacji projektu i został poniesiony w związku z realizacją projektu,
f) został dokonany w sposób oszczędny, tzn. w oparciu o zasadę dążenia do uzyskania założonych efektów przy jak najniższej kwocie wydatku,
g) został należycie udokumentowany,
h) jest zgodny z katalogiem wydatków kwalifikowalnych określonym w Wytycznych.
Powyższy zapis zawiera enumeratywnie wymienione przesłanki, które każdy
z wydatków musi spełniać, aby został przez organ za kwalifikowalny. A contrario niespełnienie któregokolwiek z nich powoduje, iż dany wydatek nie może skorzystać
z przymiotu kwalifikowalności. Organ wskazał, że Wytyczne nie zawierają odstępstw od ww. zasad. W analizowanej sprawie spółka dopuściła się naruszenia przepisów prawa powszechnie obowiązującego w postaci art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp oraz zasad obowiązujących w ramach programu RPO WZ, uzyskując dofinansowanie którego nie powinna była otrzymać, gdyż nie kwalifikowała się do jego udzielenia. Organ podał,
że w § 7 ust. 3 umowy o dofinansowanie zawarto zapis odpowiadający treści art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, tj. zobowiązujący beneficjenta, który pobrał środki w sposób nienależny do ich zwrotu wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych na rzecz organu. Organ wskazał, że beneficjent pomocy finansowanej ze środków europejskich, z racji jej przyznania i zatwierdzenia, nie nabywa żadnych ostatecznych praw do wypłaconej kwoty pomocy, jeżeli nie przestrzega warunków, którymi to wsparcie finansowe zostało obwarowane, i które może być przyznane tylko wówczas, gdy spełnia on określone warunki. Organ podał, że kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji, kiedy beneficjent przedkłada kolejne wnioski o płatność oraz po zakończeniu projektu.
Organ odniósł się do zarzutu naruszenia art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 uzprr przez nieuprawnione stwierdzenie, że środki zostały pobrane przez beneficjenta
w sposób nienależny, w sytuacji, w której projekt został zrealizowany na podstawie umowy o dofinansowanie i zgodnie z tą umową, która określała warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, wskazuje się co następuje. Organ wskazał, że w art. 30 ust. 1 uzppr ustawodawca wyjaśnił jedynie,
iż umowa o dofinansowanie stanowi podstawę prawną przekazania środków na projekt zakwalifikowany w konkursie do dofinansowania. Taką też formę prawną udzielenia dofinansowania zastosowano w niniejszej sprawie. Zgodnie zaś z art. 30 ust. 2 uzppr umowa o dofinansowanie określa warunki dofinansowania oraz prawa i obowiązki beneficjenta związane z otrzymaniem środków na realizację wybranego projektu. Określenie tych elementów należy do instytucji zarządzającej. Organ podał, że art. 30 ust. 2 uzppr wymienia tylko ogólne warunki umowy o dofinansowanie projektu, zaś ich uszczegółowienie zawiera art. 206 ust. 1 i 2 ufp.
I tak ustawodawca w art. 206 ust. 2 pkt 7 ufp określił, że umowa powinna zawierać
w szczególności warunki jej rozwiązania ze względu na nieprawidłowości występujące w trakcie realizacji projektu. Takie też warunki określono w § 17 ust. 1 umowy
o dofinansowanie. Zgodnie z § 17 ust. 1 pkt 5 umowy o dofinansowanie, organ może rozwiązać z beneficjentem umowę bez wypowiedzenia, w przypadku powzięcia informacji o tym, iż beneficjent na dzień podpisania umowy nie spełniał kryteriów kwalifikujących do Poddziałania. Taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie, w rezultacie czego Zarząd Województwa uchwałą nr [...]
z dnia 23 października 2014 r., zdecydował o rozwiązaniu umowy o dofinansowanie ze spółką. Organ podał, że nie jest władny samodzielnie, arbitralnie rozszerzać czy ustawowego czy umownego katalogu przesłanek umożliwiających wypowiedzenie umowy o dofinansowanie. Jednakże taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie. Poza tym, sam fakt rozwiązania umowy z beneficjentem nie jest podstawą do wydania decyzji
w oparciu o art. 207 ust. 1 ufp. Jednakże uzyskanie wsparcia pomimo braku uprawnienia niewątpliwie wypełnia już przesłanki z art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp,
tj. nienależnego pobrania środków. Zdaniem organu, bez znaczenia pozostaje etap na jakim organ ustalił, że projekt posiada charakter niestacjonarny, a siedziba beneficjenta nie znajdowała się na terenie województwa w konsekwencji czego spółka nie kwalifikowała się do uzyskania dofinansowana. Konsekwencją
ww. ustaleń zawsze jest konieczność stwierdzenia, że środki nienależnie pobrane powinny podlegać zwrotowi wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych. Zatem nawet jeśli beneficjent uzyskał dofinansowanie na projekt, a następnie w wyniku przeprowadzonej kontroli doszło do ujawnienia nieprawidłowości, możliwym jest stwierdzenie wystąpienia przesłanek zwrotu środków określonych w art. 207 ust. 1 ufp.
Organ nie podzielił zarzutu strony, iż decyzja z dnia 18 kwietnia 2016 r. została wydana z naruszeniem art. 2 i 7 Konstytucji w zw. z art. 8 Kpa w zw. z art. 67 ufp przez naruszenie przez organ zasady działania jednostki w zaufaniu do organów państwa. Jak podał beneficjent, organ na podstawie tego samego stanu faktycznego w dniu dokonywania oceny wniosku o dofinansowanie oraz kontroli realizacji projektu, dokona) dwóch sprzecznych ze sobą ocen, tj. udzielił spółce dofinansowania, po czym w trakcie kontroli uznał (mimo braku nowych okoliczności w sprawie), iż projekt od początku miał charakter niestacjonarny, co wykluczało ją z możliwości udzielenia dofinansowania. Beneficjent podkreślił, iż po przyznaniu dofinansowania przez organ, realizował projekt w dobrej wierze, angażując zasoby osobowe i kapitałowe. Podmiot udzielający dofinansowania winien działać niczym specjalista w stosunku do którego stosuje się kryteria podwyższonej staranności i od którego można oczekiwać lojalności kontraktowej. Dodał, iż organ podejmując decyzje o zwrocie środków nie wziął pod uwagę stopnia realizacji projektu przez beneficjenta, zaś w orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że projekt, który uzyskał pozytywną ocenę merytoryczną i został rekomendowany do dofinansowania został tym samym uznany za istotny z punktu widzenia strategicznych celów programu operacyjnym, a więc jeśli organ uniemożliwia jego realizację to naraża też na uszczerbek same fundusze, bo uniemożliwia pełne osiągnięcie ich celów. Spółka zaakcentowała również konieczność stosowania zasady proporcjonalności osiągnięcia celów projektu.
Organ wskazał, że postępowanie dotyczące uzyskanego przez beneficjenta dofinansowania ma charakter mieszany administracyjno-cywilny. Procedura złożenia wniosku i jego ocena podlega przepisom prawa administracyjnego. Przyznanie dofinansowania i jego wypłata następuje w drodze umowy cywilnej. Wszystkie kwestie związane z jej zawarciem, wykonaniem czy rozwiązaniem umowy rozstrzygane są na drodze cywilnej. Kwestia zaś zwrotu pobranego dofinansowania następuje w drodze decyzji administracyjnej. Każde stwierdzenie nieprawidłowości przez organ obliguje go do przeprowadzenia postępowania w sprawie zwrotu wypłaconego dofinansowania.
W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ufp do zwrotu środków, organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary czy też udziału innych podmiotów w powstaniu sytuacji prowadzącej do zwrotu środków. Beneficjent, podpisując umowę o dofinansowanie projektu otrzymał bezzwrotną pomoc, pod warunkiem zrealizowania określonych w niej warunków. Zgodnie z art. 207 ufp "sankcją" za ich niezachowanie jest zwrot środków pobranych nienależnie wraz
z odsetkami (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 17 grudnia 2015 r. sygn. akt
I SA/OI 723/15). W myśl art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w przypadku, gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są pobrane nienależnie podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy. Jeżeli zwrotu powyższych środków podmiot zobowiązany nie dokona dobrowolnie w zakreślonym w wezwaniu terminie, wówczas organ wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków (art. 207 ust. 8 i 9 ufp). Zawarcie umowy
o dofinansowanie z organem nie świadczy o tym, że pobrane przez beneficjenta środki europejskie były pobrane należnie. Organ podał, że mimo pozytywnego ocenienia wniosku o dofinansowanie, na dalszym etapie realizacji projektu w przypadku ustalenia, iż doszło jednak do nienależnego pobrania dofinansowania, pierwotna ocena projektu nie jest dla beneficjenta argumentem przemawiającym za prawidłowym ich pobraniem. Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji projektu oraz po jego zakończeniu. W związku z faktem, iż beneficjent odniósł się
w uzasadnieniu swego zarzutu, o którym mowa do zasady proporcjonalności osiągnięcia celów projektu, organ wskazał, że w analizowanym przypadku nie może mieć ona zastosowania. Przytoczony przez stronę wyrok Sądu Apelacyjnego w Ł.
z dnia 05.11.2012 r. (sygn. akt I ACa 375/13) nie miał żadnego odniesienia do niniejszej sprawy. Organ podał, że w postępowaniu administracyjnym nie mają zastosowania przepisy ustawy Kodeks cywilny, a zatem organ administracyjny nie kieruje się zasadami w nim wyrażonymi (w szczególności art. 5). Ponadto wyrok zapadł na tle zupełnie innego stanu faktycznego. Organ wskazał, że w sprawi, wbrew stanowisku spółki, nie było dopuszczalne "łagodzenie sankcji" z uwagi na stopień realizacji projektu w sytuacji, gdy projekt w ogóle nie powinien był otrzymać dofinansowania w ramach programu RPO WZ w związku z jego nieprawidłowym zakwalifikowaniem przez beneficjenta na etapie aplikowania. Taka sytuacja prowadziła do wystąpienia szkody w budżecie unijnym, która przejawiła się w tym, że środki
w wysokości nienależnie pobranego przez spółkę dofinansowania organ mógłby rozdysponować na dofinansowanie projektów innych wnioskodawców spełniających podstawowe warunki niezbędne do uzyskania dofinansowania, jak również czyniących zadość przepisom prawa. W ramach Poddziałania 1.1.3 winny być wspierane zlokalizowane na terenie województwa innowacyjne projekty inwestycyjne, zakładające wdrożenie nowej technologii, która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług i nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat. Realizowany przez beneficjenta projekt nie wpisywał się w cel Poddziałania. Siedziba beneficjenta znajdowała się poza województwem [...] tj. w K. , w związku z czym ustalono, że projekt spółki nie kwalifikował się do objęcia wsparciem w ramach konkursu nr [...] . Podjęcie przez organ czynności zmierzających do odzyskania środków było zatem uzasadnione. W ocenie organu, ziściły się wszystkie elementy definicji nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, przez którą rozumie się jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. A określając względem beneficjenta obowiązek zwrotu całości dofinansowania wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych organ wziął pod uwagę także charakter i wagę nieprawidłowości raz fakt poniesienia strat finansowych przez fundusze, a więc wbrew twierdzeniu strony, poza brzmieniem art. 2 pkt 7 również treść art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006.
Odnośnie zarzutu naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 4.2.3 Wytycznych, przez przyjęcie, że projekt beneficjenta nie nadawał się do udzielenia dofinansowania od samego początku, podczas gdy zgodnie z zapisami Wytycznych, Komisja Oceniająca Projekty (zwana dalej: KOP) już na etapie kontroli merytoryczno-technicznej wniosku o dofinansowanie miała możliwość uznania pewnych wydatków beneficjenta za niekwalifikowalne i usunięcia ich, mimo tego zatwierdziła wydatki zadeklarowane przez beneficjenta jako kwalifikowalne i nadające się do udzielenia wsparcia, organ podał, że podpisując umowę o dofinansowanie spółka zobowiązała się do stosowania obowiązujących i aktualnych wzorów dokumentów oraz informacji zamieszczonych w szczególności na stronie internetowej organu, w tym Wytycznych dla wnioskodawców, a także innych dokumentów w ramach Programu. Zgodnie ze stanowiskiem prezentowanym w judykaturze (wyrok WSA we Wrocławiu] z dnia
29 stycznia 2013 r., sygn. akt III SA/Wr 336/12; wyrok WSA w Warszawie] z dnia
10 stycznia 2013 r., sygn. akt V SA/Wa 1758/12) zapisy umów o dofinansowanie czy Wytyczne w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych stanowią szczególną regulację normującą, jak otrzymane środki mają być wydatkowane. Zapisy te są zatem rodzajem swoistej procedury wiążącej strony umowy dotyczącej wykorzystania tych środków. Stanowiące element dokumentacji konkursowej Wytyczne dla wnioskodawców Poddziałania 1.1.3 oraz Podręcznik dokładnie opisują ścieżkę wyboru projektów, która przebiega w następujący sposób:
1) ocena formalna,
2) ocena dokonywana przez Komisję Oceniająca Projekty, która kończy się rekomendacją projektu do dofinansowania,
3) przyznanie dofinansowania w drodze decyzji Zarządu Województwa o wyborze projektów,
4) podpisanie umowy o dofinansowanie poprzedzone weryfikacją formalno-prawną.
Ocena formalna jako pierwszy z etapów, polega na weryfikacji złożonych wniosków
o dofinansowanie pod względem ich kompletności, jak też ich zgodności
z dokumentacją konkursową. Etap ten kończy się przekazaniem Wnioskodawcom informacji o wynikach oceny oraz przekazaniem wniosków pod obrady KOP, o ile spełniły wszystkie kryteria oceny formalnej. KOP dokonuje analizy wniosków pod względem środowiskowym, możliwości wystąpienia pomocy publicznej, ekonomiczno-finansowym oraz merytoryczno-technicznym. Eksperci, pracujący w ramach KOP, dokonują oceny na podstawie kryteriów przyjętych przez [...]Komitet Monitorujący oraz odzwierciedlonych w Kartach Ocen. Kryteria oceny podzielone są na kryteria dopuszczające oraz kryteria punktowe. Pierwsze z kryteriów oceniane są
w systemie [...] , kryteria punktowe natomiast oceniane są przez przyznanie określonej puli punktów w wyznaczonej skali, a więc eksperci dokonują ich stopniowania w oparciu o zawarte we wniosku oraz załącznikach informacje, a także posiadaną wiedzę. Końcową ocenę projektu stanowi średnia arytmetyczna punktów przyznanych za spełnienie kryteriów punktowych przez wszystkich ekspertów oceniających dany projekt. Omawiając kryteria wyboru projektów z punktu widzenia charakteru projektu, należy w pierwszej kolejności zwrócić uwagę na Instrukcję wypełniania wniosku
o dofinansowanie Poddziałanie 1.1.3 Inwestycje MSP w nowe technologie (dokument stanowiący część dokumentacji konkursowej). Wedle wspomnianej Instrukcji, wypełniając wniosek o dofinansowanie w zakresie odnoszącym się do opisu projektu,
w rubryce C.1 wnioskodawcy powinni "określić obszar, na którym realizowany będzie projekt podając dane umożliwiające przestrzenną lokalizację projektu (województwo, powiat, gmina, miejscowość, kod pocztowy). W przypadku, kiedy projekt będzie realizowany na terenie kilku miejscowości, gmin, powiatów należy je wszystkie wymienić (poprzez dodawanie kolejnych wierszy). Ze względu na kryteria demarkacji
z Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich bardzo istotne jest wymienienie wszystkich miejscowości na terenie, których będzie realizowany projekt. Dla projektów, które ze względu na swoją specyfikę mają niestacjonarny charakter (np. projekt polega na podniesieniu konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup specjalistycznych maszyn budowlanych, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi na terenie całego kraju), a zatem nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, należy przyjąć, że decydująca jest siedziba wnioskodawcy - wówczas musi się ona znajdować na terenie województwa [...]. W przypadku tego typu projektów
w punkcie C.1 należy zaznaczyć "nie dotyczy". Organ podał, że niestacjonarny charakter projektu musi wynikać ze specyfiki projektu, a nie ze specyfiki zakupywanych środków trwałych czy wartości niematerialnych i prawnych. Przykładowo jeśli w ramach projektu zostanie zakupiony wózek widłowy, który będzie wykorzystywany
w przedsiębiorstwie podczas poszczególnych etapów produkcji, to projekt ma stacjonarny charakter, pomimo, iż wiąże się z zakupem środka transportu. Podczas oceny merytoryczno-technicznej projektu zweryfikowane zostanie, czy opis projektu (specyfika projektu) przedstawiony w dokumentacji aplikacyjnej potwierdza,
że wnioskodawca słusznie zaznaczył, iż projekt jest niestacjonarny - nie posiada lokalizacji. Jeżeli wnioskodawca zaznaczył, że projekt jest niestacjonarny, a specyfika projektu wskazywać będzie jednak na jego stacjonarny charakter - projekt zostanie odrzucony". Analogiczne regulacje zostały zawarte również w pkt 2.2.1 Wytycznych, gdzie wskazano, że "podczas oceny merytoryczno-technicznej projektu zweryfikowane zostanie, czy opis projektu (specyfika projektu) przedstawiony w dokumentacji aplikacyjnej potwierdza, że wnioskodawca słusznie zaznaczył, iż projekt jest niestacjonarny (...). Z przytoczonymi zapisami Instrukcji i Wytycznych koresponduje też treść Karty oceny formalnej oraz Karty oceny merytoryczno-technicznej wniosku
o dofinansowanie (będących również elementem dokumentacji konkursowej). W pkt 10 Karty oceny formalnej przewidziano możliwość zweryfikowania kryterium kwalifikowalności wnioskodawcy pod kątem jego statusu (mikro, małego lub średniego przedsiębiorcy) oraz tego czy wnioskodawca chcący realizować projekt o charakterze niestacjonarnym posiada siedzibę na terytorium województwa [...]. Podobnie w pkt 3.1 Karty oceny merytoryczno-technicznej przewidziano możliwość zweryfikowania wniosku o dofinansowanie pod względem kryterium spójności wewnętrznej projektu i dokumentacji aplikacyjnej. Weryfikując wniosek pod względem tego kryterium organ zobowiązany był sprawdzić "Czy opis projektu (specyfika projektu przedstawiony w dokumentacji aplikacyjnej potwierdza, że wnioskodawca słusznie zaznaczył, że projekt jest niestacjonarny - nie posiada lokalizacji (jeśli dotyczy)". Organ podał, że sposób weryfikacji przez niego wniosków o dofinansowanie, polegający na bardziej wnikliwym badaniu wniosków dotyczących projektów oznaczonych przez samych wnioskodawców jako niestacjonarne (tych, w których wnioskodawcy w rubryce C.1 zaznaczyli "nie dotyczy"), wynikał głównie stąd, że beneficjenci realizujący takie niestacjonarne projekty zwolnieni byli z szeregu obowiązków, które ciążyły na beneficjentach realizujących projekty o charakterze stacjonarnym. Przykładowo nie byli oni obowiązani wykazywać się prawem do dysponowania nieruchomością, ani też przedkładać dokumentów związanych z wpływem projektów na środowisko naturalne. Zatem w przypadku wnioskodawców, którzy sami zakwalifikowali swoje projekty jako stacjonarne i w rubryce C.1 wniosku o dofinansowanie określili konkretną lokalizację projektu - jak to uczyniła to spółka - organ nie analizował kwestii stacjonarności tych projektów. Powyższy wynikający z dokumentacji konkursowej sposób działania organu ilustruje dokument w postaci Karty oceny formalnej wniosku o dofinansowanie, w której w pkt 10 udzielając odpowiedzi na pytanie "Czy siedziba wnioskodawcy znajduje się na terytorium województwa [...] (dotyczy projektów o niestacjonarnym charakterze)" dwoje, działających niezależnie od siebie pracowników organu zaznaczyło "nie dotyczy". Innymi słowy, jak to zostało wskazane w dokumentacji konkursowej, organ na etapie weryfikowania wniosków o dofinansowanie badał jedynie czy dany wnioskodawca słusznie zaznaczył w rubryce C.1, że jego projekt jest niestacjonarny. Na tym etapie nie jest sprawdzano czy wnioskodawca słusznie określił lokalizację projektu, wskazując tym samym, że jego projekt jest stacjonarny. Ponieważ spółka w rubryce C.[...] zł złożonego wniosku o dofinansowanie wyraźnie wskazała,
że miejsce lokalizacji projektu to K. to niezasadnym, w ocenie organu, jest twierdzenie, iż organ na etapie weryfikacji wniosku o dofinansowanie pozytywnie zweryfikował projekt pod względem stacjonarności. Poza tym jeśli dany projekt
z jakichkolwiek względów nie spełnia kryteriów zgodności z prawem organ ma nie tylko uprawnienie, ale i obowiązek zakwestionować prawidłowość przyznania dofinansowania.
Na organie spoczywał obowiązek prawidłowego ukształtowania dokumentacji konkursowej, tak aby warunki konkursu były jednakowe dla wszystkich wnioskodawców ubiegających się o pomoc, którzy mieszczą się w obrębie danej kategorii (łączy ich wspólna cecha relewantna). Zgodnie z brzmieniem art. 26 ust. 2 uzppr Instytucja Zarządzająca, wykonując zadania, o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. Natomiast na wnioskodawcy zgłaszającym do konkursu własny projekt ciążył obowiązek uważnego zapoznania się z priorytetami konkretnego programu operacyjnego, z przyjętym przez Instytucję Zarządzającą systemem realizacji,
a następnie z dokumentacją konkursową. Ponadto wnioskodawca powinien starannie
i zgodnie z założeniami danego programu operacyjnego przygotować wniosek
o dofinansowanie projektu. Organ wskazał, że według jednolitego orzecznictwa NSA przyjmuje się, że naruszenie wskazanych w art. 26 ust. 2 uzppr zasad mogłoby znaleźć uzasadnienie, gdyby nazwa ustalonego kryterium, budzące językowe trudności, czy to przez posłużenie się niejednoznacznymi, skrótowymi lub obcojęzycznymi, czy sprzecznymi znaczeniowo terminami, utrudniała odczytanie istoty tego kryterium, co skutkowałoby niebezpieczeństwem, że oceniane byłyby dane przedmiotowo różne (wyroki NSA z dnia 21 czerwca 2011 r., sygn. akt
II GSK 1034/11; 30 marca 2010 r., sygn. akt II GSK 309/10). Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Powyższe potwierdził NSA w wyroku z dnia 5 lutego 2014 r. oddalającym skargę kasacyjną spółki na rozstrzygnięcie Zarządu Województwa (sygn. akt II GSK 2393/13) w zakresie innego podobnego projektu. Organ podał, że jak wskazano w wyroku NSA określenia stacjonarny
i niestacjonarny użyte są w rozumieniu powszechnym i ilustrowane są w Wytycznych
i innych aktach konkursowych przykładami. Określenie stacjonarny rozumiane jest
w Wytycznych zgodnie z regułami języka polskiego i oznacza charakteryzujący się stałym miejscem pobytu, niezmieniający położenia. Projekty stacjonarne to projekty posiadające lokalizację. Uregulowania organu dotyczące charakteru projektu uznano za w pełni przejrzyste i nienaruszające zasad równego dostępu do pomocy tych podmiotów, dla których ta pomoc jest przeznaczona w ramach programu RPO WZ. Tym samym zarzut dotyczący naruszenia art. 26 ust. 2 uzprr, organ uznał za niezasadny.
Organ uznał również za niezasadny zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot środków w postaci dwóch transz dofinansowania przekazanych beneficjentowi
w ramach programu RPO WZ na podstawie umowy o dofinansowanie oparty o zapis art. 70 § 1 o.p., z którego wnika, iż zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Organ wskazał, że przepisy działu III Ordynacji podatkowej, w tym art. 70 § 1, na który powołuje się spółka znajduje w sprawie zastosowanie, w związku z nieuregulowaniem kwestii przedawnienia w ufp. Organ nie zgodził się ze stanowiskiem spółki, że termin płatności należy liczyć od dnia otrzymania przez spółkę dofinansowania, gdyż dopiero decyzja wydana w oparciu o art. 207 ufp określa kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, a zatem określa zobowiązanie i termin jego płatności. Z uwagi na zapis art. 70 § 1 o.p., dopiero po upływie terminu na zwrot wskazanego w ostatecznej decyzji o zwrocie środków, nastąpi z końcem roku rozpoczęcie 5 letniego biegu terminu przedawnienia roszczenia.
Organ podał, że rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, jest zobowiązany do przeprowadzenia powtórnego postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, gdyż do tego wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Z uwagi na fakt, że przepisy ufp nie wskazują trybu postępowania dotyczącego ponownego rozpatrzenia sprawy, na podstawie odesłania zawartego
w art. 67 ufp, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych w ufp stosuje się przepisy Kpa i odpowiednio przepisy działu
III Ordynacji podatkowej. Zgodnie zatem z art. 138 § 1 Kpa organ odwoławczy po przeprowadzeniu ponownego rozpoznania sprawy wydaje decyzję, w której: utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części
i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, bądź też umarza postępowanie odwoławcze. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego,
o której stanowi powyższy przepis, oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej, co do istoty (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2104/10). Umorzenie jako środek ostateczny, niweczący dotychczasowe wyniki postępowania stosować należy, gdy osiągnięcie celu postępowania administracyjnego staje się bezzasadne z uwagi na okoliczności stanowiące trwałą i nieusuwalną przeszkodę do jego kontynuowania.
Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy, organ wskazał, że przedmiotem postępowania zakończonego decyzją z dnia 18 kwietnia 2016 r. było określenie kwoty wymaganej do zwrotu z uwagi na stwierdzone wobec beneficjenta nieprawidłowości. Wspomniane postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków zostało wszczęte dnia 10 grudnia 2014 r. w związku z wynikami kontroli planowej projektu przeprowadzonej przez organ w dniach 18-19 lutego 2013 r. oraz kontroli doraźnej dokonanej w dniach 10-11 czerwca 2013 r. i 10 września 2013 r. W trakcie trwania kontroli, po szczegółowej analizie dokumentacji oraz stanu faktycznego i prawnego
w sprawie organ ustalił, że spółka nie kwalifikowała się do uzyskania dofinansowania w ramach Poddziałania 1.1.3 z uwagi na niespełnienie kryterium dostępowego, uzyskując wsparcie do którego nie był uprawniony (art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp). Wszczęte przez organ postępowanie administracyjne zakończono wydaniem decyzji z dnia
18 kwietnia 2016 r., określającej kwotę wymaganą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków. Od ww. decyzji wydanej na podstawie art. 207 ust. 1 ufp stronie nie służyło odwołanie, lecz wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, z czego spółka w przedmiotowej sprawie skorzystała. Organ, rozpatrujący wniosek, zobowiązany był do przeprowadzenia powtórnego postępowania w celu rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, gdyż do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, co uczynił. Organ ponownie przeanalizował cały dotychczas zgromadzony materiał dowodowy,
co doprowadziło do ustalenia, iż przedmiot postępowania nadal istnieje, a beneficjent był zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych środków. Z uwagi na powyższe,
w ocenie organu, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku spółki o umorzenie postępowania administracyjnego. Zdaniem organu, prawidłowo przeprowadził on wykładnię przepisów i je właściwie zastosował. W wydanej dnia 18 kwietnia 2016 r. decyzji dokonano też wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego oraz przy jej wydawaniu wzięto pod uwagę wyjaśnienia strony. W decyzji organ wyjaśnił szczegółowo i wyczerpująco każdy aspekt sprawy istotny dla rozstrzygnięcia, przytaczając właściwe przepisy kompetencyjne oraz podstawę orzeczenia o zwrocie środków (sentencja decyzji zawierała wszystkie elementy wymagane przepisem
art. 207 ufp). W postępowaniu w przedmiocie zwrotu środków umożliwiono stronie wypowiedzenie się w każdej poruszonej kwestii, z czego ta niewątpliwie skorzystała, składając pisemne wyjaśnienia, a następnie wnosząc o ponowne rozpoznanie sprawy. Strona miała nieskrępowaną możliwość składania wniosków dowodowych w toku całego postępowania administracyjnego, do których organ ustosunkował się albo
w drodze wydawanych w toku postępowania postanowień albo w samej decyzji administracyjnej. Odmienne stanowisko spółki od stanowiska organu, w przedmiocie konieczności przeprowadzenia zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych nie stanowiło o naruszeniu zasad postępowania.
Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu z dnia 18 kwietnia 2016 r., a także o zasądzenie kosztów postępowania.
Spółka wniosła także o zawieszenie wykonania zaskarżonej decyzji.
Zarzuciła organowi naruszenie:
1. art. 70 § 1 o.p. w zw. z art. 105 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez wydanie przez organ decyzji nakazującej zwrot udzielonego dofinansowania w całości, podczas gdy zobowiązanie w części, to jest w kwocie
[...] zł (tj. w ponad [...] uległo przedawnieniu wraz z odsetkami liczonymi jak od zaległości podatkowych, a zatem postępowanie w tym zakresie winno być umorzone jako bezprzedmiotowe;
2. art. 24 § 1 pkt 5 Kpa w zw. z art. 27 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia przez te same osoby, które uczestniczyły w wydaniu rozstrzygnięcia w ramach postępowania
I instancyjnego;
3. art. 79 § 1 i 2 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez oparcie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na dowodach, które zostały przeprowadzone przed wszczęciem postępowania administracyjnego
i bez ich ponownego przeprowadzenia w toku postępowania z udziałem strony, poprzez co został naruszony również art. 10 § 1 Kpa, przez niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu - brak poinformowania jakie dowody stanowią dowód w sprawie (zostały dopuszczone przez organ) i podstawę decyzji administracyjnej oraz przeprowadzenie dowodów poza postępowaniem administracyjnym, bez zapewnienia stronie gwarancji wynikających z zasad przeprowadzania postępowania dowodowego przez organ administracji publicznej;
4. art. 75 § 1 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez nieuzasadnioną odmowę przeprowadzenia przez organ dowodów wnioskowanych przez stronę w toku postępowania, tj.: przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji i kartografii, dowodu
z opinii biegłego z zakresu rachunkowości, oględzin miejsca lokalizacji
i realizacji projektu, zeznań świadków: J. M. , T. K. , T. S. , D. O. , B. K. , Ł. M. , D. F. - P. , A. B. , M. S. , J. P. , K. P. , A. R. , M. B. , A. D. , M. G. , A. S. , A. S. , przesłuchania w charakterze strony T. P. i R. D. , przeprowadzenia dowodu z pisma beneficjenta z dnia 22 grudnia 2014 r. - pozwu o zapłatę wraz z dowodem nadania i załącznikami, przeprowadzenia dowodu z opinii A. S. z dnia 20 września 2013 r. oraz z dnia
18 października 2013 r., podczas gdy dowody te mogły przyczynić się do wyjaśnienia niniejszej sprawy i nie były niezgodne z prawem;
5. art. 84 § 1 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ufp ust. 1, przez oddalenie wniosku dowodowego strony o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu techniki, geodezji i kartografii, na okoliczność ustalenia charakteru projektu skarżącej, podczas gdy dla określenia tego charakteru potrzebne było uzyskanie wiadomości specjalnych, a organ nie był władny do samodzielnego rozstrzygnięcia o tych okolicznościach spornych w niniejszej sprawie;
6. art. 86 Kpa w zw. z art. 78 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez oddalenie przez organ wniosku o przesłuchanie strony postępowania (przedstawiciela beneficjenta), podczas gdy po wyczerpaniu przez organ środków dowodowych, w sprawie pozostały niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy;
7. art. 89 § 2 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez nieprzeprowadzenie przez organ rozprawy administracyjnej w sytuacji, kiedy organ ustalał istotne dla sprawy okoliczności faktyczne na podstawie oględzin miejsca realizacji projektu oraz na podstawie opinii eksperta A. S. (co miało de facto miejsce przed wszczęciem postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie);
8. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 80 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez dowolną ocenę materiału dowodowego przez organ, bez rozważenia całokształtu materiału dowodowego i dowodów wnioskowanych przez stronę w toku postępowania;
9. art. 7 i 77 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do jej załatwienia oraz poprzez nie wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie przez organ materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego
i nieprzeprowadzenie tych dowodów, o które wnioskowała strona;
10. art. 97 § 1 pkt 4 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez odmowę zawieszenia przez organ niniejszego postępowania z uwagi na konieczność rozpoznania zagadnienia wstępnego przez sąd - Sąd Okręgowy w S. Wydział I Cywilny, sygn. akt [...] gdzie przesłanką jest zagadnienie zasadności i skuteczności rozwiązania umowy o dofinansowanie oraz charakteru projektu, podczas gdy okoliczność taka stanowi oczywistą przesłankę do zawieszenia postępowania administracyjnego;
11. art. 107 § 1 i 3 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez brak zawarcia
w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej oraz brak wystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, podczas gdy decyzja administracyjna winna zawierać podanie podstawy prawnej oraz uzasadnienie faktyczne
i prawne, czyli wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji wraz z przytoczeniem przepisów prawa;
12. art. 107 § 1 i § 3 Kpa w brzmieniu właściwym na dzień wydania decyzji w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez brak poprawnego wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia i wskazanie publikatora ustawy Kodeks postępowania administracyjnego właściwego dla spraw wszczętych po 1 czerwca 2017 r., co uniemożliwiło stronie zweryfikowanie prawidłowości zastosowania przepisów prawa oraz brak przytoczenia przepisów;
13. art. 8 § 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez podejmowanie przez organ działań i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania obywateli do władzy publicznej;
14. art. 11 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez niewystarczające wyjaśnienie przez organ skarżącej zasadności przesłanek, jakimi organ kierował się przy załatwieniu mniejszej sprawy;
15. art. 15 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez brak w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji odniesienia do własnych ustaleń stanu faktycznego oraz ich oceny przez organ II instancji;
16. art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez utrzymanie przez organ decyzji administracyjnej z dnia 18 kwietnia 2016 r. w mocy, podczas gdy decyzja pierwszej instancji winna zostać uchylona, a postępowanie winno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe;
17. art. 15 Kpa i art. 138 § 2 Kpa w zw. z art. 98 ust. 2 i art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, przez naruszenie zasady dwuinstancyjności i utrzymanie przez organ decyzji administracyjnej w mocy, podczas gdy organ winien uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji celem rozpoznania przesłania umożliwiającej domaganie się zwrotu dofinansowania;
18. art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, przez błędne przyjęcie, że środki wypłacone skarżącej zostały przez nią pobrane nienależnie z uwagi na to, że projekt skarżącej od samego początku nie kwalifikował się do udzielenia dofinansowania, podczas gdy projekt skarżącej spełniał wszelkie kryteria kwalifikujące go do udzielenia dofinansowania, a środki zostały przez nią pobrane należnie, zgodnie z prawem i właściwie wykorzystane;
19. art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 2.2.1 Wytycznych dla wnioskodawców ubiegających się dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Z.na lata 2007 - 2013 (zwanej dalej: Wytyczne dla wnioskodawców), przez pominięcie przez organ przy ocenie charakteru projektu jego specyfiki i oparcie się jedynie ta specyfice zakupionych przez skarżącą środków trwałych i w konsekwencji błędne przyjęcie )rzez organ, że projekt posiada charakter niestacjonarny;
20. art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 2.3.1. Wytycznych dla wnioskodawców, przez błędne określenie wydatków skarżącej poniesionych w trakcie realizacji umowy o dofinansowanie jako wydatków niekwalifikowanych, podczas gdy wydatki skarżącej spełniają wszystkie warunki kwalifikowalności w rozumieniu założeń konkursu, a poprzez to błędne wyliczenie przez organ wysokości kwoty mającej przypaść do zwrotu przez skarżącą;
21. art. 30 ust. 1 w zw. z art. 30 ust. 2 uzppr, przez stwierdzenie, że środki zostały pobrane przez skarżącą w sposób nienależny, w sytuacji, w której projekt został zrealizowany na podstawie umowy o dofinansowanie i zgodnie z tą umową, stanowiącą podstawę udzielenia dofinansowania, która określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta
z tym związane;
22. § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie z dnia 21 grudnia 2010 r. nr [...] przez nieuzasadnione rozwiązanie umowy ze skarżącą na podstawie przesłanki nie przewidzianej w umowie
o dofinansowanie, tj. z powodu braku stacjonarności projektu;
23. art. 2 i 7 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zw. z art. 8 § 1 Kpa
w zw. ż art. 67 ust. 1 ufp, przez naruszenie przez organ zasady działania jednostki w zaufaniu do organów Państwa;
24. art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp w zw. z pkt 4.1.1. i pkt 4.2.3. Wytycznych dla wnioskodawców, przez przyjęcie że projekt skarżącej nie nadawał się do udzielenia dofinansowania od samego początku, podczas ody zgodnie
z zapisami Wytycznych dla wnioskodawców, Komisja Oceniająca Projekty już na etapie kontroli formalnej i merytoryczno-technicznej wniosku
o dofinansowanie miała możliwość odrzucić projekt z powodu braku niestacjonarności projektu i niekwalifikowalności wydatków;
25. art. 26 ust. 2 uzppr, przez niezapewnienie przez organ zasady równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach Programu oraz niezapewnienie przejrzystości reguł stosowanych przy ocenie projektów;
26. art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, przez stwierdzenie, że środki zostały przez skarżącą pobrane nienależnie, wobec czego cała kwota dofinansowania winna ulec zwrotowi wraz z odsetkami, podczas gdy organ określając obowiązek zwrotu całości dofinansowania wraz z odsetkami już po zakończeniu realizacji projektu winien uwzględnić stopień realizacji celów projektu i zasadę praw słusznie nabytych;
27. art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, przez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy państwo członkowskie przy anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego powinno wziąć pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze;
28. art. 26 ust. 1 pkt 15a uzppr w zw. z art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, przez wydanie przez organ decyzji o zwrocie środków, podczas gdy organ nie sporządził uprzednio korekty finansowej, która warunkuje możliwość wydania decyzji
w przedmiocie zwrotu środków.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Organ ustosunkował się do zarzutów skarżącej. Odnośnie zarzutu przedawnienia organ stwierdził, że przepisy o.p. nie mają zastosowania wobec pierwszeństwa przepisów wspólnotowych,
tj. rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312
z 23.12.1995, s. 1), dalej "rozporządzenie Rady nr 2988/95".
Na poparcie swojego stanowiska organ przywołał orzeczenia sądów administracyjnych oraz zmianę przepisów ufp z 2017 r., polegającą na wprowadzeniu art. 66a. Organ wskazał, że w sprawie nie doszło do przedawnienia możliwości dochodzonej należności. Odnośnie sposobu naliczenia odsetek, organ podał, że zgodnie z art. 54 § 2 o.p., nie stosuje się art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p., jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu., co zdaniem organu, miało miejsce w sprawie.
W piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. spółka podała, że jej zdaniem, w sprawie doszło do przedawnienia. Wskazała, że z orzeczeń sądów administracyjnych wynikało,
że decyzja o zwrocie środków ma charakter określający, a co za tym idzie przedawnienie dotyczy każdej z transz płatności wypłaconych spółce. W ocenie spółki, przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95 nie miały zastosowania w sprawie, gdyż nie wystąpiła w niej nieprawidłowość w rozumieniu tego rozporządzenia. Zdaniem spółki, organ nie powinien powoływać się na art. 66a ufp, gdyż przepis ten wszedł w życie po wydaniu zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała, że w toku postępowania działała zgodnie z prawem i korzystała z przysługujących jej środków w celu ochrony swoich praw. Brak było więc podstaw do zastosowania art. 54 § 2 o.p. przy obliczeniu odsetek od dochodzonych należności. Spółka podtrzymała swoje stanowisko co stacjonarności swojego projektu.
W piśmie 29 listopada 2017 r. organ podał, że w sprawie nie nastąpiło przedawnienie i przywołał zmianę przepisów ufp, która weszła w życie 2 września
2017 r. przez wprowadzenie art. 66a. Organ powołał się na uzasadnienie projektu zmian do ustawy ufp. Zdaniem organu, przepisy rozporządzenia Rady nr 2988/95 należy ocenić przez brzmienie art. 66a ufp. Organ stwierdził, że datę zakończenia Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013 należy utożsamiać z dniem wypłaty salda końcowego, o którym mowa
w art. 89 ust. 1 rozporządzenia Rady nr 1083/2006, w związku z czym do dnia dzisiejszego, wypłata salda końcowego jeszcze nie nastąpiła. Tym samym program operacyjny w ramach którego został przeprowadzony konkurs nr [...]a następnie została zawarta ze skarżącą umowa o dofinansowanie z dnia 21 grudnia 2010 r., jeszcze się nie zakończył.
Sąd wystąpił do Prokuratury Okręgowej w S. o podanie na jakim etapie jest sprawa o sygn. akt [...] .
Z pisma z dnia 8 grudnia 2017 r. Prokuratora Regionalnego w P. wynikało, że postępowanie zostało przekazane do prowadzenia Prokuraturze Regionalnej w P. i jest nadal w biegu pod sygn. akt RP II [...]
WSA wydał w dniu 25 października 2017 r. postanowienie, w którym odmówił zawieszenia wykonania zaskarżonej decyzji. W dniu 20 grudnia 2017 r. NSA wydał postanowienie o sygn. akt II GZ 909/17, w którym oddalił zażalenie spółki na
ww. postanowienie WSA w Szczecinie.
Na rozprawie w dniu 27 marca 2018 r. pełnomocnik spółki wniósł o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania cywilnego
w sprawie sygn. akt [...] zaś pełnomocnik organu wniósł o przeprowadzenie dowodu z wydruku ze strony [...] na okoliczność charakteru działalności spółki.
Sąd oddalił oba ww. wnioski.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w s k a z a ł, co następuje:
Spór w sprawie dotyczy zasadności zwrotu pobranych środków unijnych przez spółkę.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 ufp, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są:
1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184,
3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości
- podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Wykorzystanie środków niezgodnie z przeznaczeniem następuje przez zapłatę za zrealizowane zadania, inne niż te, na które środki były przyznane. Chodzi o sfinansowane zadania będące poza zakresem rzeczowym projektu, na który środki zostały przekazane, wydatki niezwiązane bezpośrednio z realizacją projektu, nieprzyczyniające się do osiągnięcia celu określonego w umowie o dofinansowanie, które nie mogą zostać uznane za kwalifikowalne. Przeznaczenie oznacza określenie
z góry celu, któremu ma służyć dana rzecz, przekazanie dla kogoś, na czyjś użytek, zastosowanie.
Naruszenie procedur przy wykorzystaniu środków dotyczy przede wszystkim procedur wskazanych w umowie o dofinansowanie projektu, w szczególności
w zakresie zamówień publicznych.
Środkami pobranymi w nadmiernej wysokości są środki otrzymane w wysokości wyższej niż określona w odrębnych przepisach, umowie lub wyższej niż niezbędna na dofinansowanie lub finansowanie dotowanego zadania, w szczególności zaliczki niewykorzystanej w całości przez beneficjenta.
Środkami nienależnymi są środki udzielone bez podstawy prawnej (przyznane na podstawie dokumentu potwierdzającego nieprawdę, przyznane beneficjentowi podlegającemu wykluczeniu z możliwości otrzymania środków, refundujące wydatki poniesione przed datą kwalifikowalności lub uprzednio zrefundowane ze środków publicznych (por. Ustawa o finansach publicznych. Komentarz, L. Lipiec-Warzecha, ABC 2011, do art. 207).
W pierwszej kolejności należy odnieść się do kwestii przedawnienia.
Wskazać należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 207 § 9 u.f.p. jest decyzja określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2 Jest ona poprzedzona wezwaniem do dobrowolnego zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które m. in. wykorzystane zostały z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 (art. 207 ust. 8). Zgodnie
z art. 207 ust. 10 ufp, decyzji o której mowa w ust. 9 nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem. Powyższe zapisy wskazują więc na deklaratoryjny charakter tej decyzji. Pogląd ten był już wielokrotnie prezentowany przez sądy administracyjne, choćby w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16, w którego uzasadnieniu stwierdzono: "Z treści przepisu wynika jednoznacznie, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki. Decyzja taka ma więc charakter deklaratoryjny, gdyż obowiązek zwrotu dofinansowania powstaje z chwilą zaistnienia przesłanek przewidzianych przepisami prawa".
Stosownie do art. 67 ust. 1 ufp, do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r. poz. 23, 868, 996 i 1579) i odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa.
Podkreślić należy, że ustawa o finansach publicznych do dnia 2 września 2017 r. nie zawierała regulacji związanych z przedawnieniem prawa zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
Zgodnie z przepisem art. 60 ust. 1 ufp środkami publicznymi stanowiącymi nieopodatkowane należności budżetowe o charakterze publicznoprawnym
są w szczególności należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności.
Wskazać należy, że odpowiednie stosowanie przepisów prawa polega na uwzględnianiu indywidualnych odmienności, specyfiki i charakterystyki rozwiązań prawnych, do których, albo wespół z którymi, przepisy te z woli prawodawcy mają być stosowane. Prawo nie stanowi wówczas w regulacjach określonych instytucji pewnych przepisów, ale odsyła do innych, już obowiązujących zapisów prawnych, uznając,
że te drugie, w obszarze pierwszych, mogą być odpowiednio stosowane. Inaczej rzecz ujmując – odpowiednie stosowanie przepisów oznacza, że unormowań stosowanych odpowiednio nie można przenosić w sposób "mechaniczny", bez uwzględnienia specyfiki i charakteru określonego obszaru prawnego, w jakim działa organ stosujący prawo (por. wyrok NSA z dnia 16 października 2013 r. o sygn. akt II FSK 2877/11). Odpowiednie stosowanie przepisów może oznaczać zatem stosowanie ich wprost, bądź z modyfikacjami, a w pewnych okolicznościach może w ogóle wykluczać ich stosowanie. Ponadto, podkreślić należy, że zwrot środków unijnych musi pozostawać
w zgodzie z regulacjami prawa unijnego, w stosunku do których istnieje pierwszeństwo w ich stosowaniu.
W prawodawstwie unijnym definicja nieprawidłowości obejmuje jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, powodujące lub mogące spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE przez finansowanie nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Przypomnieć należy, że środki z funduszy europejskich przyznawane były, w okresie zawierania i realizacji przedmiotowej umowy o dofinasowanie projektu,
w oparciu o przepisy uzppr. Ustawa ta uwzględnia zasady określone w wówczas obowiązującym rozporządzeniu Rady nr 1083/2006.
Zgodnie zaś z art. 60 rozporządzenia nr 1083/2006 organ odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami. Stosownie do art. 70 ww. rozporządzenia, państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w tym są odpowiedzialne za odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco
o przebiegu postępowań administracyjnych i prawnych.
Do najistotniejszych aktów ukierunkowanych na ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej należy rozporządzenie Rady nr 2988/95.
Zgodnie z motywem 3 tego rozporządzenia: "szczegółowe zasady regulujące zdecentralizowane zarządzanie oraz monitorowanie wykorzystywania środków podlegają szczegółowym przepisom, które są zróżnicowane w zależności od dziedziny polityki Wspólnoty; we wszystkich dziedzinach należy przeciwstawiać się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii." W motywie 5 tego rozporządzenia wskazano, że: "nieprawidłowe postępowanie oraz środki administracyjne i kary odnoszące się do tego postępowania są przewidziane w zasadach sektorowych".
Na gruncie polskiego prawa regulacja procedur, o których mowa w art. 2 ust. 4 rozporządzenia nr 2988/95, a w konsekwencji tego wynikający z art. 70 rozporządzenia nr 1083/2006 obowiązek odzyskiwania kwot wypłaconych w związku
z nieprawidłowościami zdefiniowanymi w art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95 i art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 - realizowany jest na podstawie przepisów ufp.
Wskazać należy, że art. 207 ust. 1 ufp, nie używa terminu "nieprawidłowości", lecz terminów – "wykorzystanie niegodnie z przeznaczeniem", "wykorzystanie z naruszeniem procedur", "pobranie nienależnie lub w nadmiernej wysokości." W ocenie Sądu, zastosowane nazewnictwo nie zmienia jednak faktu, że zdarzenia określone
w art. 207 ust. 1 ufp są działaniami podejmowanymi na rachunek budżetu Unii, w celu usuwania nieprawidłowości w rozumieniu art. 1 rozporządzenia nr 2988/95, skutkiem czego są to działania podejmowane w zakresie tego rozporządzenia. Są zatem częścią tej samej dyspozycji gwarantującej dobre zarządzanie funduszami Unii i ochronę jej interesów finansowych, a konsekwentnie do tego, terminy użyte w art. 207 ust. 1 pkt 1-3 ufp powinny być interpretowane w sposób jednolity z pojęciem "nieprawidłowości"
w rozumieniu art. 1 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, jak też art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata.
W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu.
Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo.
Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1.
Stosownie do art. 3 ust. 2 rozporządzenia nr 2988/95, okres wykonania decyzji nakładającej karę administracyjną wynosi trzy lata. Okres ten biegnie od dnia uprawomocnienia się decyzji. Przypadki przerwania i zawieszenia okresu przedawnienia zostaną uregulowane we właściwych przepisach prawa krajowego.
Na mocy art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95, państwa członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.
Z treści wymienionego przepisu wynika, że początek biegu terminu przedawnienia związany jest z samym zdarzeniem, zaistnienia nieprawidłowości.
Nie ma on związku z okolicznością kiedy organ się o tym dowiedział. Organ jest zobligowany do starannego działania i prowadzenia czynności kontrolnych mających za zadanie niedopuszczenia do zaistnienia takiej sytuacji. Mimo regulacji zawartej w ust. 3 wymienionego przepisu, polski ustawodawca dopiero w dniu 2 września 2017r. uregulował kwestię przedawnienia.
Zdaniem Sądu, w sprawie należało zastosować art. 3 rozporządzenia
nr 2988/95, bowiem początek biegu terminu przedawnienia jest tam wprost określony. Przemawia za tym okoliczność dotycząca pewności prawa i zaufania do organów państwa. Ustanowienie instytucji przedawnienia wynika z zasady demokratycznego państwa prawnego, o której mowa w art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i jest przejawem zasady bezpieczeństwa prawnego. Jednym z przejawów bezpieczeństwa prawnego jest stabilizacja sytuacji prawnej jednostki, przekładająca się w efekcie na stabilizację sytuacji stosunków społecznych. Z art. 2 Konstytucji RP, wynika tym samym obowiązek ustawodawcy ukształtowania regulacji prawnych, które będą sprzyjały wygaszaniu – wraz z upływem czasu – stanu niepewności (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2012 r., sygn. akt P 41/10 pkt 3.3, LEX nr 1166849).
Z taką funkcją instytucji przedawnienia nie koreluje jednak wariant interpretacyjny, uzależniający rozpoczęcie biegu terminu przedawnienia wyłącznie od zdarzenia przyszłego i niepewnego, jakim jest stwierdzenie przez organ faktu nienależnego pobrania płatności i wydania decyzji. Doprowadziłoby to bowiem do sytuacji, w której mająca w założeniu działać na korzyść dłużnika instytucja przedawnienia znajdowałaby zastosowanie w terminie, którego bieg rozpoczyna określone działanie wierzyciela (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 11 stycznia 2017r., sygn. akt I SA/Po 893/16).
Z art. 207 ufp wynika, że środki wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem,
z naruszeniem procedur, bądź pobrane nienależnie lub w nienależnej wysokości,
są środkami nienależnymi już z chwilą ich przekazania beneficjentowi, nie zaś
z upływem 14 dni od wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu
i termin, od którego nalicza się odsetki. W tym zakresie Sąd podzielił stanowisko wyrażone w wyroku NSA z 18 maja 2017 r., sygn. akt II GSK 4503/16.
Wskazać należy, że przyjęcie jako początkowej daty biegu przedawnienia daty poszczególnych płatności w projekcie oraz stosowanie terminu przedawnienia z art. 70 § 1 o.p. wyłączyłoby skuteczność szeregu kompetencji oraz instrumentów prawnych, którymi dysponuje organ w zakresie kontroli realizacji projektów (także w okresie ich trwałości), odzyskiwania kwot podlegających zwrotowi i nakładania korekt finansowych (art. 25 ust. 1 pkt 14-15a uzppr). Trudno zatem przyjąć aby po upływie 5 lat od daty płatności w projekcie kontrole takie miały wyłącznie charakter stwierdzający bez możliwości wywołania określonych skutków oraz zastosowania określonych środków prawnych oraz zastosowania przewidzianych prawem środków administracyjnych, nawet w przypadku ujawnienia w toku kontroli nowych okoliczności lub dowodów. Wskazać należy, że zgodnie z art. 35e ust. 2 uzppr, obowiązek beneficjenta w zakresie poddania się kontroli trwa od dnia otrzymania informacji o wyłonieniu projektu do dofinansowania do dnia upływu 3 lat od zamknięcia programu operacyjnego lub do dnia upływu 3 lat następujących po roku, w którym dokonano częściowego zamknięcia programu operacyjnego. Zakładając, iż projekt beneficjenta zostanie zrealizowany, rozliczony i zakończony w początkowym etapie okresu programowania, wszczynanie kontroli jeszcze w okresie przewidzianym w art. 35e uzppr, lecz już po terminie 5 lat od daty płatności, byłoby bezcelowe z uwagi na przedawnienie roszczeń i brak możliwości skutecznego orzeczenia zwrotu środków.
Podkreślić należy, że dla wielu projektów, w szczególności projektów inwestycyjnych o strategicznym znaczeniu, okres realizacji trwa kilka lat, przy czym są to projekty rozliczane w istotnym procencie w systemie zaliczkowym lub w formie płatności pośrednich. Przyjęcie koncepcji przedawniania związanej z datą poszczególnych płatności przyznanego dofinansowania, prowadziłoby do takiego stanu rzeczy, w którym stwierdzenie w projekcie na etapie kontroli końcowej nieprawidłowości lub innych naruszeń prawa mogłoby powodować dochodzenie jedynie części środków, wypłaconych w ostatnich latach realizacji. Takie założenie stwarzałoby dogodne warunki dla uniknięcia w znacznym zakresie odpowiedzialności z tytułu zwrotu środków przez beneficjentów dopuszczających się nawet najpoważniejszych naruszeń lub nadużyć finansowych, tylko z tego względu, że projekt miał dłuższy czas realizacji. Wskazać należy, że każdy projekt podlega ocenie i kontroli jako całość. Rozdrobnienie kwestii przedawnienia na poszczególne płatności w projekcie prowadzi do sytuacji,
w której w jednym projekcie z tytułu tych samych naruszeń prawa lub nieprawidłowości, niektóre sumy mogą stanowić podstawę zwrotu, zaś inne powinny być uznane za wygasłe wskutek przedawnienia, przez wzgląd na przyjęty przez strony harmonogram płatności.
W ocenie Sądu, zawarte w przepisach ufp odesłanie do przepisów Działu III o.p., nie może i nie pozwala, w świetle powyższych rozważań, na stosowanie niejako mechaniczne, lecz wymaga uwzględnienia szczególnej regulacji jaka została zawarta
w przepisach art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95.
Wskazać zatem należy, że w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95 postanowiono, iż "w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu".
Wykładnię powyższego przepisu przeprowadził ostatnio Europejski Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 15 czerwca 2017 r. o sygn. akt C-436/15 (polskie tłumaczenie wyroku dostępne w Systemie LEX). Trybunał zauważył, że wobec braku definicji pojęcia "programu wieloletniego" w rozporządzeniu Rady nr 2988/95, należy określić zakres tego pojęcia przy uwzględnieniu znaczenia każdego z terminów wchodzących w jego skład, kontekstu w jakim pojęcie to jest użyte, a także celów uregulowania odnoszącego się do tego pojęcia (punkt 45). W tym względzie, jeśli chodzi przede wszystkim o użyte terminy, należy zaznaczyć, że termin "program"
ma szeroki zakres i że terminy "program" i "projekt" mogą być używane zamiennie
w rozumieniu art. 3 ust. 1 tego rozporządzenia (punkt 46). Tak więc, pojęcie "programu wieloletniego" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia
nr 2988/95, stanowi pojęcie przekrojowe, mogące występować we wszystkich dziedzinach objętych politykami Unii, o ile ma miejsce wykorzystania środków budżetowych Unii (punkt 47). W związku z tym nie ma potrzeby ustalania ścisłego związku terminologicznego między tym pojęciem a pojęciami stosowanymi w różnych instrumentach ustanawiających różne fundusze przyznające pomoc finansową (punkt 48). Co się tyczy następnie kontekstu, w jaki wpisuje się to pojęcie oraz celów rozpatrywanego unormowania, po pierwsze [...] celem rozporządzenia nr 2988/95 jest przeciwstawianie się działaniom przynoszącym szkodę interesom finansowym Unii (punkt 49). Po drugie art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie owego rozporządzenia jest częścią całości przepisów wskazanych w art. 3 ust. 1 mających na celu, jak wynika
z pierwszego akapitu tego ustępu, określenie zasad przedawnienia postępowań mających zastosowanie do nieprawidłowości określonych w art. 1 ust. 1 owego rozporządzenia, które odnoszą się do naruszenia przepisu prawa Unii wynikającego
z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego powodującego lub mogącego spowodować szkodę w ogólnym budżecie Unii lub w budżetach przez nią zarządzanych (punkt 50).
Ponadto, odnosząc się do pojęcia "ostatecznego zakończenia programu", Trybunał podniósł, że rozporządzenie nr 2988/95 nie przewiduje konkretnego wiążącego momentu w odniesieniu do "ostatecznego zakończenia programu", ponieważ [...] moment ten różni się nieuchronnie w zależności od poszczególnych etapów i procesów przewidzianych w celu zakończenia każdego wdrożonego programu wieloletniego (punkt 60). Ustalenie momentu "ostatecznego zakończenie programu" w celu stosowania zasady przedawnienia właściwej dla "programów wieloletnich", przewidzianej w art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, zależy zatem od przepisów, które normują każdy program wieloletni (punkt 61). W celu ustalenia momentu "ostatecznego zakończenie programu" w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić cel terminu przedawnienia, o którym mowa w owym przepisie. Przedawnienie przewidziane bowiem w owym przepisie pozwala po pierwsze zagwarantować, że dopóki program nie jest ostatecznie zakończony, dopóty właściwy organ może nadal podejmować czynności
w sprawie nieprawidłowości, których dopuszczono się w ramach wykonywania tego programu, w celu ułatwienia ochrony interesów finansowych Unii. Po drugie celem tego przepisu jest zapewnienie pewności prawa dla podmiotów gospodarczych. Podmioty te powinny być bowiem w stanie określić, które z dokonywanych przez nie czynności można uznać za ostateczne, a które mogą być jeszcze przedmiotem dochodzenia (punkt 62). Ze względu na ten podwójny cel, aby określić datę "ostatecznego zakończenia programu", do której biegnie okres przedawnienia w rozumieniu art. 3
ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, należy uwzględnić dzień zakończenia danego "programu wieloletniego" (punkt 63). Po upływie nieprzekraczalnego terminu określonego przez Komisję dla zakończenia prac
i dokonania płatności z tytułu związanych z tymi pracami wydatków kwalifikowalnych, projekt taki należy uznać za ostatecznie zakończony w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, bez uszczerbku dla ewentualnego przedłużenia na mocy nowej decyzji Komisji w tym zakresie (punkt 66).
W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o dofinansowanie w ramach wieloletniego programu jakim był Regionalny Program Operacyjny Województwa na lata 2007-2013.
W ocenie Sądu, skoro projekt skarżącej był realizowany w ramach programu wieloletniego w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit drugi zdanie drugie rozporządzenia nr 2988/95, to okres przedawnienia zwrotu środków udzielonych skarżącej na ten projekt, biegnie do ostatecznego zakończenia programu.
Jeżeli chodzi o zakończenie Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013, to wskazać należy na decyzję Komisji Europejskiej z dnia 30 kwietnia 2015 r. o numerze C (2015) 2771 final zmieniającej decyzję C (2013) 1573 w sprawie zatwierdzenia wytycznych dotyczących zamknięcia programów operacyjnych przyjętych do celów pomocy z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego i Funduszu Spójności (2007–2013). Zgodnie z Wytycznymi w sprawie zamknięcia programów 2007-2013, stanowiącymi Załącznik do tej decyzji, wszystkie dokumenty zamknięcia należy złożyć do dnia 31 marca 2017 r., jak określono w art. 89 ust.1 rozporządzenia
nr 1083/2006 (punkt 4.2 Załącznika).
Nie można jednak uznać, że to 31 marca 2017 r. jest ostatecznym momentem,
do którego biegnie termin przedawnienia jeżeli chodzi o program wieloletni na lata 2007-2013, jak przyjął to WSA w Warszawie w wyroku z 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt
V SA/Wa 2190/16. Należy bowiem mieć na uwadze, że złożone dokumenty będą przez Komisję przed zamknięciem programu weryfikowane, w związku z tym nie można stwierdzić, by wydanie decyzji po 31 marca 2017 r., czyli jak w niniejszej sprawie
– 7 sierpnia 2017 r., nastąpiło po upływie terminu przedawnienia (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 4 lutego 2016 r. I SA/Rz 572/15, wyrok WSA w Szczecinie z dnia
7 grudnia 2017 r., sygn. akt I SA/Sz 749/17).
Zważyć w tym miejscu należy, że dla ustalenia, czy skutek decyzji deklaratoryjnych nastąpił przed upływem terminu przedawnienia, istotna jest data doręczenia decyzji organu odwoławczego, a nie data jej wydania (por. m.in. wyroki NSA: z dnia 22 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2466/14, z dnia 6 maja 2015 r.,
sygn. akt II FSK 333/14, z dnia 15 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 1214/14, z dnia
9 czerwca 2016 r., sygn. akt II FSK 1683/14).
Należy nadto wskazać, że zgodnie z treścią art. 89 ust. 5 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 zamknięcie programu operacyjnego następuje w dacie wcześniejszego spośród następujących trzech wydarzeń: płatności salda końcowego określonego przez Komisję na podstawie dokumentów, o których mowa w ust. 1, przesłania noty debetowej na kwoty nienależnie wypłacone państwu członkowskiemu przez Komisję
w odniesieniu do danego programu operacyjnego, anulowania salda końcowego zobowiązania budżetowego. Komisja informuje państwo członkowskie o dacie zamknięcia programu operacyjnego w nieprzekraczalnym terminie dwóch miesięcy.
Wskazać należy, że w życie 2 września 2017 r. weszła w życie zmiana do przepisów ufp, m.in. dodany został art. 66a.
W uzasadnieniu projektu zmian do przepisów ufp (Sejm RP VIII kadencji nr druku 1636), wskazano, że regulacja zawarta w art. 66a stanowi uwzględnienie uwag zgłaszanych przez instytucje systemu wdrażania programów operacyjnych w zakresie konieczności jednoznacznego ustalenia okresu przedawnienia oraz terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia w stosunku do niepodatkowych należności budżetowych z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz innych należności związanych
z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetek od tych środków i od tych należności, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp. Ustawodawca uznał, że precyzyjne określenie rozpoczęcia biegu okres przedawnienia jest niezbędne
z uwagi na specyfikę stwierdzenia nieprawidłowości w projektach oraz konieczność stosowania w tym zakresie art. 189 ust. 3 i art. 207 ufp. Ustawodawca przywołał także brzmienie art. 3 ust. 3 rozporządzenia nr 2988/95 i wskazał, że termin przedawnienia zobowiązania do zwrotu środków, o których mowa w art. 60 pkt 6 ufp będzie wynosił
5 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o zapłacie odsetek albo decyzja określająca kwotę do zwrotu środków stała się ostateczna albo od dnia wypłaty salda końcowego,
o którym mowa odpowiednio w art. 89 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006,
w zależności który z tych terminów nastąpi później.
W ocenie Sądu, w art. 66a ufp ustawodawca przeniósł i doprecyzował na gruncie prawa krajowego regulację dotyczącą okresu przedawnienia i terminu rozpoczęcia biegu przedawnienia, która dotychczas obowiązywała jedynie w prawie unijnym w art. 3 rozporządzenia 2988/1995.
Z pisma organu z dnia 29 listopada 2017 r. wynikało, że nie doszło do zakończenia Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007-2013, gdyż nie nastąpiła wypłata salda końcowego, o którym mowa w art. 89 ust. 1 rozporządzenia nr 1083/2006, co oznaczało, że niedoszło do przedawnienia w niniejszej sprawie. Wobec powyższych rozważań Sąd uznał, że w sprawie miał zastosowanie wprost art. 3 rozporządzenia 2988/1995 i zarzut przedawnienia był niezasadny.
Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał, że pomimo częściowo błędnego uzasadnienia w zakresie wskazania podstawy przedawnienia rozstrzygnięcie organu odwoławczego odpowiada prawu. Uchybienie procesowe nie jest samoistną przyczyną uchylenia wyroku musi ono mieć jeszcze wpływ na zapadłe rozstrzygnięcie. W niniejszej sprawie Sąd uznał, że uchybienie w postaci częściowo błędnego uzasadnienia nie miało wpływu na prawidłowość zaskarżonej decyzji.
Wskazać należy, że termin liczenia odsetek od środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem, wykorzystanych z naruszeniem procedur oraz pobranych nienależnie lub w nadmiernej wysokości wynika wprosi z art. 207 ufp. Zgodnie z tym przepisem ww. środki podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji.
W ocenie Sądu, niezasadny był zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 3 oraz pkt 7 o.p. w zw. z art. 67 ust. 1 ufp, przez naliczenie odsetek za okres od dnia wszczęcia postępowania do dnia doręczenia decyzji pierwszej instancji oraz za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3 o.p. do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. Wskazać należy, że zgodnie z art. 54 § 2 o.p., przepisów art. 54 § 1 pkt 3 i 7 o.p. nie stosuje się, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu.
Zdaniem Sądu, wydanie przez organ obu decyzji z naruszeniem terminów określonych w przepisach o.p. nastąpiło z przyczyn niezależnych od organu.
Jak wynikało z akt w toku postępowania skarżąca składała liczne wnioski dowodowe oraz wnioski o zawieszenia postępowania, powtarzając je wobec negatywnego stanowiska organu w ich zakresie. W toku postępowania organ kieruje się zasadą oficjalności, nie może pominąć rozpoznania zgłoszonych wniosków zgodnie
z przepisami. Ponadto w kwestiach pobocznych akta sprawy były trzykrotnie przekazywane WSA w Szczecinie z uwagi na składane przez spółkę skargi na uchwały i postanowienie organu.
Odnośnie zarzutów związanych z naruszeniem przepisów procesowych, Sąd uznał je za niezasadne.
Wskazać należy, że w dniu 5 grudnia 2016 r. NSA wydał uchwałę o sygn. akt
II GPS 2/16 o treści: "Przepis art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 27 § 1 ustawy z dnia
14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r.,
poz. 267 z późn. zm.) nie ma zastosowania do członka zarządu województwa, który to organ pełni funkcję instytucji zarządzającej w rozumieniu art. 5 pkt 2 ustawy z dnia
6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009 r. Nr 84, poz. 712 z późn. zm.), biorącego udział w postępowaniu prowadzonym w następstwie złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o którym mowa w art. 207 ust. 12 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885
z późn. zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 12 września 2014 r., w sytuacji, gdy uczestniczył on w wydaniu zaskarżonej decyzji."
Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego mają na celu ujednolicenie orzecznictwa sądów administracyjnych. Celowi temu służy ich pośrednia moc wiążąca, która przejawia się tym, że zgodnie z art. 269 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia
2001 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2017 r.
poz. 1369 ze zm.), dalej "p.p.s.a." - jeżeli jakikolwiek skład sądu administracyjnego rozpoznający sprawę nie podziela stanowiska zajętego w uchwale składu siedmiu sędziów, całej Izby albo w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawia powstałe zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia odpowiedniemu składowi. W takich przypadkach skład siedmiu sędziów, skład Izby lub pełny skład Naczelnego Sądu Administracyjnego podejmuje ponowną uchwałę.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podzielił stanowisko NSA wyrażone
w ww. uchwale i nie dostrzegł powodu, by zwracać się o ponowne wydanie uchwały przez NSA.
W ocenie Sądu, organ prowadził postępowanie w sposób prawidłowy. Wskazać należy, że całość materiału zebranego poza postępowaniem administracyjnym, tj. na etapach poprzedzających jego wszczęcie np. z etapu kontrolnego stanowiła akta sprawy administracyjnej. Jak wynikało z akt, strona była informowana o możliwości czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, w tym o możliwości przeglądania akt, przedkładania nowych dowodów i wyjaśnień w sprawie, co wielokrotnie czyniła. Spółka w swoich pismach odnosiła się do ustaleń utrwalonych w dokumentach powstałych przed zainicjowaniem przez organ postępowania administracyjnego, np. do wyników czynności kontrolnych, co świadczyło o jej znajomości akt sprawy prowadzonej przez organ. Spółka aktywnie działała przez całe postępowanie i brak było podstaw do przyjęcia, że organ ograniczał stronie dostęp do akt. Zdaniem Sądu, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 10 Kpa, art. 8 kpa w zw. z art. 67 ufp.
Odnośnie zarzutów związanych z zarzutem niezasadnej odmowy przeprowadzenia przez organ dowodów, wskazać należy, że w wydanych postanowieniach organ szczegółowo wyjaśnił przyczyny ich nieprzeprowadzenia.
W ocenie Sądu, organ w prawidłowy sposób zebrał materiał dowodowy i dokonał jego oceny. Należy podkreślić, że samo zgłoszenie wniosków dowodowych nie powoduje automatycznie konieczności ich uwzględnienia i przeprowadzenia. Nakaz taki nie wynika z treści art. 78 Kpa, zgodnie z którym, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu są okoliczności mające znaczenie dla sprawy, chyba że okoliczności te stwierdzone są wystarczająco innym dowodem. Organy administracyjne nie mają obowiązku dopuszczenia każdego dowodu proponowanego przez stronę, jeżeli dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego adekwatne i wystarczające są inne dowody. Gromadzenie materiału dowodowego nie może polegać na zbieraniu wszelkich informacji dotyczących zjawisk i zdarzeń. Organ jest zobowiązany bowiem do zgromadzenia dowodów w takim zakresie, w jakim jest to niezbędne do ustalenia stanu faktycznego. Oznacza to, że jeżeli organ, na podstawie zebranych w toku postępowania dowodów, może dokonać niebudzącego wątpliwości ustalenia stanu faktycznego, wówczas dalsze prowadzenie postępowania dowodowego nie jest zasadne. Tym samym organ na podstawie art. 78 Kpa nie jest zobowiązany do uwzględniania wszystkich wniosków dowodowych strony postępowania, jeżeli okoliczności mające znaczenie dla sprawy stwierdzone są wystarczająco innym dowodem.
Z akt niniejszej sprawy wynikało, że organ szczegółowo uzasadnił odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów.
Zgodnie z art. 15 Kpa, postępowanie administracyjne jest postępowaniem dwuinstancyjnym. Zarówno doktryna i orzecznictwo przyjmują, że dwuinstancyjność
w postępowaniu administracyjnym polega na wydaniu rozstrzygnięć o charakterze merytorycznym przez organy dwóch różnych instancji. Właściwe wypełnienie zasady dwuinstancyjności wymaga nie tylko podjęcia dwóch kolejnych rozstrzygnięć różnych organów, lecz zakłada jej podjęcie w wyniku przeprowadzenia przez każdy z tych organów postępowania umożliwiającego osiągnięcie celów, dla których postępowanie to jest prowadzone. Rolą organu odwoławczego, wynikającą wprost z określonej w art. 15 Kpa zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, jest bowiem ponowne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi więc na ten organ kompetencję do przeprowadzenia samodzielnych ustaleń faktycznych
i dokonania na ich podstawie ponownej oceny. Obowiązkiem organu odwoławczego jest ponowne rozpatrzenie sprawy tak, jak gdyby nie było rozstrzygnięcia organu I instancji. Motywy oraz tok rozumowania organu, przedstawiające ocenę i proces konkretyzacji stosunku podatkowoprawnego w danej sprawie, powinny natomiast zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji w sposób spójny, logiczny i wyczerpujący, aby możliwe było ustalenie zajętego przez organ odwoławczy stanowiska, również
w kontekście zarzutów podniesionych w odwołaniu.
Z kolei uzasadnienie decyzji organu II instancji, w którym brak jest wnikliwego ustosunkowania się do zarzutów odwołania albo odniesienia się i oceny wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i dowodów, pozwalających na ocenę prawidłowości decyzji organu I instancji, uzasadnia nie tylko uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem podstawowych zasad postępowania odwoławczego, ale jednocześnie daje podstawę do stwierdzenia, że przy tego rodzaju postępowaniu pod znakiem zapytania pozostają gwarancje wynikające z wyrażonej w art. 15 Kpa zasady dwuinstancyjności postępowania. Zasada dwuinstancyjności wymusza na organie odwoławczym odniesienie się w uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji nawet do tych kwestii, które omówiono już raz w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie, ten sam organ był właściwy w I i II instancji. Zdaniem Sądu, organ działając w roli organu odwoławczego, spełnił powyższe wymagania. Nie tylko ponownie rozpoznał sprawę ale także dokonał ponownej analizy sprawy, za czym przemawia treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji, która spełnia wskazane wyżej wymagania dające skarżącemu podstawy do formułowania zarzutów wniesionej skargi.
Zgodnie z art. 89 § 1 Kpa, organ administracji publicznej przeprowadzi, z urzędu lub na wniosek strony, w toku postępowania rozprawę, w każdym przypadku gdy zapewni to przyspieszenie lub uproszczenie postępowania lub gdy wymaga tego przepis prawa.
Organ powinien przeprowadzić rozprawę, gdy zachodzi potrzeba uzgodnienia interesów stron oraz gdy jest to potrzebne dla wyjaśnienia sprawy przy udziale świadków lub biegłych albo w drodze oględzin (art. 89 § 2 Kpa).
Wskazać należy, że prowadzącym postępowanie administracyjne jest organ administracyjny, który mając na uwadze art. 7 Kpa i art. 12 Kpa decyduje o sposobie przeprowadzenia dowodowego. Postępowanie dowodowe może toczyć się w dwojaki sposób: bądź w formie tzw. postępowania gabinetowego, bądź w formie rozprawy administracyjnej. Stylistyka komentowanego przepisu wskazuje, że zasadą jest prowadzenie tzw. postępowania gabinetowego. Nie należy sprowadzać rozprawy do czynności procesowej służącej wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, w ramach której mają być przeprowadzane dowody oraz omawiane wyniki postępowania dowodowego. Funkcją rozprawy może być również uzgadnianie interesów stron, przez co rozprawa może przyczyniać się do realizacji zasady ogólnej polubownego załatwiania spraw (art. 13).
Rozprawa administracyjna jest instytucją postępowania dowodowego i wniosek strony o przeprowadzenie rozprawy nie jest wiążący dla organu (Komentarz .Kodeks postępowania administracyjnego. P.M. Przybysz, Lex/el. 2018 do art. 89 Kpa).
Podkreślić należy, że w niniejszej sprawy nie wystąpiły inne strony niż spółka, nie było potrzeby uzgadniania ich rozbieżnych interesów. Rozprawa nie przyczyniłaby się w okolicznościach sprawy do przyspieszenia lub uproszczenia toczącego się postępowania.
Zasadniczą kwestią sporną była stacjonarność projektu. Sąd podzielił stanowisko organu, że kwestia stacjonarności projektu nie mogła być ustalana na podstawie zeznań świadków, opinii biegłego, oględzin miejsca lokalizacji inwestycji, gdyż stacjonarność projektu to kategoria obiektywna wynikająca z zapisów konkursowych. To organowi przypisane zostały kompetencje w zakresie oceny prawidłowości działań beneficjentów w stosunku do konkretnego konkursu. Organ jest odpowiedzialny za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodną z zasadą należytego zarządzania finansami. Organ nie jest związany ustaleniami innych instytucji czy osób co do oceny postępowania beneficjenta związanego z projektem.
Sąd zgodził się z organem, że projekt spółki nie kwalifikował się do otrzymania dofinansowania, co wynikało z analizy zebranego materiału, w tym: wniosku
o dofinansowanie, umowy o dofinansowanie wraz z aneksami, dokumentacji czynności kontrolnych jak i pism składanych przez spółkę w toku czynności kontrolnych
i postępowania administracyjnego.
Podkreślić należy, że we wniosku o dofinansowanie spółka zaznaczyła, że projekt ma charakter stacjonarny.
Dla przedmiotowego konkursu organ przygotował "Wytyczne dla Wnioskodawców ubiegających się o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 – 2013, Oś priorytetowa 1 Gospodarka – Innowacje – Technologie Działanie 1.1 Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje, Poddziałanie 1.1.3 Inwestycje MSP w nowe technologie- S. , kwiecień 2010 r."
(dostępne na [...] dalej "wytyczne".
W wytycznych dotyczących ww. konkursu podano, że w ramach poddziałania 1.1.3 wspierane będą innowacyjne projekty inwestycyjne zlokalizowane na terenie województwa podnoszące konkurencyjność oraz innowacyjność mikro, małych i średnich przedsiębiorstw poprzez wdrażanie
w przedsiębiorstwie nowych technologii, które umożliwią wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych produktów, procesów lub usług i nie są stosowane na świecie nie dłużej niż 5 lat. Dla projektów, w ramach których nabywane są środki trwałe, które ze względu na swoją specyfikę nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane), a zatem nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, należy przyjąć, że decydująca jest siedziba wnioskodawcy – wówczas musi się ona znajdować na terenie województwa (2.2. TYPY PROJEKTÓW str.9).
Co do zasady dofinansowaniu podlegają przedsięwzięcia realizowane na terenie, bądź w obiekcie należącym do wnioskodawcy, lub użytkowanym przez niego na podstawie wieloletniej umowy dzierżawy/najmu, itp. Wnioskodawca, aplikując o dofinansowanie zobowiązany będzie do złożenia oświadczenia, że posiada prawo do dysponowania nieruchomością w celach realizacji projektu na okres realizacji oraz minimum 3 lat od daty zakończenia projektu. Prawa do dysponowania nieruchomością w celach realizacji projektu nie muszą posiadać projekty, które ze względu na swoją specyfikę mają niestacjonarny charakter (np. projekt polega na podniesieniu konkurencyjności przedsiębiorstwa poprzez zakup specjalistycznych maszyn budowlanych, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi na terenie całego kraju). W przypadku takich projektów siedziba wnioskodawcy musi się znajdować na terenie województwa . Należy jednak pamiętać, że niestacjonarny charakter projektu musi wynikać ze specyfiki projektu, a nie ze specyfiki zakupywanych środków trwałych, czy wartości niematerialnych i prawnych. Przykładowo, jeśli w ramach projektu zostanie zakupiony wózek widłowy, który będzie wykorzystywany w przedsiębiorstwie podczas poszczególnych etapów produkcji, to projekt ma stacjonarny charakter, pomimo,
że wiąże się z zakupem środka transportu. Podczas oceny merytoryczno-technicznej projektu zweryfikowane zostanie, czy opis projektu (specyfika projektu) przedstawiony w dokumentacji aplikacyjnej potwierdza, że wnioskodawca słusznie zaznaczył,
że projekt jest niestacjonarny - nie posiada lokalizacji. Jeżeli wnioskodawca zaznaczył, że projekt jest niestacjonarny, a specyfika projektu wskazywać będzie jednak na jego stacjonarny charakter – projekt zostanie odrzucony (2.2.1- str. 12).
Z powyższego wynikało, że dofinansowaniu podlegać miał projekt realizowany na terenie województwa [...] , który miał przyczynić się, w intencji organu, do rozwoju województwa. Jego stacjonarność, tj. ulokowanie na terenie województwa [...] wynikać miało ze specyfiki samego projektu- działania, które uzyskałoby dofinansowanie. Wówczas miejsce siedziby beneficjenta było bez znaczenia. Jeżeli projekt miał mieć charakter niestacjonarny, tj. działalność, która otrzymałaby dofinansowanie wykonywana byłaby również poza województwem [...] , to wówczas siedziba beneficjenta musiała mieć siedzibę na terenie województwa.
Jak wynikało z akt, w K. , który spółka wskazała jako miejsce realizacji projektu (stacjonarności projektu), w trakcie kontroli dokonanej przez organ ustalono,
że w wynajętym przez nią lokalu zainstalowała ona zakupiony w ramach projektu serwer. Skarżąca wstawiła też do tego lokalu zakupione w ramach projektu meble
i urządzenia biurowe. Zakupiony przez skarżącą w związku z realizacją projektu Mobilny System Pomiarowy (MOP), a także pozostały związany z nim sprzęt służący do dokonywania pomiarów - zgodnie z opisem zawartym w dokumentacji aplikacyjnej - został przez nią zainstalowany na samochodzie i na tymże samochodzie został okazany w czasie kontroli organowi. Skarżąca oświadczyła, że zakupiony sprzęt był wykorzystywany w terenie. Jak wynikało z przedłożonej podczas czynności kontrolnych dokumentacji oraz wyjaśnień skarżącej, po zrealizowaniu projektu wzbogaciła ona swoją ofertę o następujące usługi: wizualizacje gruntów i budynków; inwentaryzacja pasa drogowego; tworzenie map pęknięć dróg i płyt lotnisk; ocena stanu środowiska przyrodniczego; inwentaryzacja przestrzenna obiektów zabytkowych oraz ich elewacji; inwentaryzacja linii energetycznych, słupów energetycznych, zwisów linii energetycznych oraz przygotowanie modeli sieci energetycznych; inwentaryzacja przestrzenna systemów rurociągowych w zakładach przemysłowych; prowadzenie prac archeologicznych; tworzenie map akustycznych i map zagrożeń. Zarówno w chwili składania wniosku, jak i w chwili zawierania umowy o dofinansowanie, siedziba skarżącej znajdowała się w K. .
Sąd podzielił stanowisko organu, że projekt skarżącej miał charakter niestacjonarny, gdyż sam fakt ulokowania serwera i mebli w wynajętym biurze
w K. oraz prowadzenie tam obróbki danych, nie przesądzał o stacjonarnym charakterze całego projektu. Zakup MOP otwierał skarżącej możliwość świadczenia usług pomiarowych na terenie całego kraju, a nie wyłącznie w miejscu wskazanym przez skarżącą jako lokalizacja projektu w K. . O stacjonarności projektu nie przesądza umiejscowienie w K. serwerów, wykorzystywanych do obróbki danych uzyskanych z MOP. Podkreślić należy, że obróbka danych mogłaby być faktycznie dokonywana w każdym miejscu na świecie, nie wyłączając siedziby skarżącej znajdującej się w K. . W takim zaś wypadku, o powiązaniu projektu skarżącej z województwem [...] świadczyła jedynie lokalizacja wynajętego przez nią biura.
Organ powołał się na wyrok NSA z dnia 5 lutego 2014 r. o sygn. akt
II GSK 2939/13, w którym odniósł się do pojęć stacjonarności i niestacjonarności projektu. NSA stwierdził, że "(...) określenia "stacjonarny" i "niestacjonarny" użyte są
w rozumieniu powszechnym i ilustrowane są w Wytycznych i innych aktach konkursowych przykładami. Określenie "stacjonarny" rozumiane jest w Wytycznych zgodnie z regułami języka polskiego i oznacza "charakteryzujący się stałym miejscem pobytu, nie zmieniający położenia". Projekty "stacjonarne" to projekty posiadające lokalizację". NSA podał, że z "Wytycznych wynika, że projekt jest "niestacjonarny", kiedy nie jest możliwe określenie lokalizacji inwestycji, a nabywane środki trwałe lub wartości niematerialne i prawne nie są instalowane na stałe (np. specjalistyczne maszyny budowlane, dzięki którym wnioskodawca będzie świadczył usługi w całym kraju)".
Powyższy wyrok zapadł w innej sprawie skarżącej w wyniku jej skargi na negatywny wynik procedury odwoławczej złożonego przez nią projektu w ramach konkursu [...]ogłoszonego przez organ. Spółka wówczas złożyła wniosek o dofinansowanie projektu "Wdrożenie technologii systemu oceny stanu linii brzegowej i dna w sferach przybrzeżnych mórz, jezior i rzek". Projekt skarżącej został odrzucony z dofinansowania na etapie kontroli merytoryczno-technicznej z uwagi,
że nie spełnił przesłanki stacjonarności. Projekt skarżącej jako projekt o charakterze niestacjonarnym nie mógł także uzyskać dofinansowania, gdyż spółka
nie miała siedziby w województwie [...] . Podkreślić należy, że zapisy wytycznych tego konkursu (Wytyczne dla Wnioskodawców ubiegających się
o dofinansowanie projektu w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa na lata 2007 – 2013 Oś priorytetowa 1 Gospodarka – Innowacje – Technologie Działanie 1.1 Wzrost konkurencyjności przedsiębiorstw poprzez innowacyjne inwestycje Poddziałanie 1.1.3 Inwestycje
MSP w nowe technologie Konkurs nr [...] S. [...]
- 2.2. TYPY PROJEKTÓW str.8, 2.2.1.- str.12, dostępne
na [...] były zbieżne z wytycznymi dla konkursu w niniejszej sprawie. Sprawa ta dotyczyła projektu, który także polegał na realizacji inwestycji umożliwiającej prowadzenie badań i pomiarów (świadczenie usług) w terenie. Jedynie przetwarzanie, obróbka danych, czyli pewna, niewielka część projektu miała być realizowana w wynajętym w tym celu lokalu (także w K. ). Dokonując oceny ww. projektu NSA uznał, iż ponieważ przeważająca cześć tego projektu niewątpliwie ma charakter niestacjonarny, to przesądza to o niestacjonarnym charakterze całego projektu. Jak stwierdził NSA w ww. wyroku: "Przekonuje do takiego stanowiska także, jak słusznie zauważyła Instytucja Zarządzająca, suma wydatków projektu dotycząca wyposażenia komputerowego do przetwarzania i archiwizacji danych, która wynosi [...] zł , zaś suma wydatków projektu dotyczących zakupu lotniczego systemu pomiarowego i mobilnego centrum zarządzania stanowi kwotę [...] zł. Ze wskazanych danych liczbowych wynika, że wartość wydatków dotycząca wyposażenia komputerowego stanowi około 2 % wartości wydatków na elementy projektu o charakterze niestacjonarnym. Obróbka i archiwizacja danych, stanowiąca znikoma cześć projektu w sensie zadaniowym i finansowym nie może przesadzić o stacjonarnym charakterze projektu."
W niniejszej sprawie po zweryfikowaniu wydatków poniesionych przez skarżącą w ramach realizacji projektu okazało się, że sprzęt, który przy uwzględnieniu celów projektów miał być wykorzystywany w sposób stacjonarny (wyposażenie biura
i serwerowni) stanowił jedynie ok. 2,5 % wartości ogółu wszystkich wydatków kwalifikowalnych w projekcie. Ze złożonych przez skarżącą wniosków o płatność wynikało natomiast, że na sprzęt, który miał być używany w terenie i umożliwiał świadczenie nowych usług na terenie całego kraju, skarżąca wydała [...] zł co w przybliżeniu stanowiło 92,8 % wartości wszystkich kosztów kwalifikowalnych projektu. Ze środków tych skarżąca zakupiła: MOP do oceny nawierzchni drogi (wydatek kwalifikowalny w kwocie [...] zł); skaner wraz z akcesoriami (wydatek kwalifikowalny w kwocie [...] zł); [...] (wydatek kwalifikowalny
w kwocie [...] zł); odbiorniki [...] (wydatek kwalifikowalny w kwocie [...] ]zł); aparat fotograficzny wraz z 5 obiektywami (wydatek kwalifikowalny
w kwocie [...] zł).
W kontekście ww. wydatków i argumentacji zawartej w ww. wyroku NSA, zdaniem Sądu, organ prawidłowo przyjął, że przedmiotowy projekt spółki miał charakter niestacjonarny. Dla dokonania oceny, czy projekt skarżącej ma charakter stacjonarny czy niestacjonarny nie były wymagane w wiadomości specjalistyczne. Podkreślić jednak należy, że mimo, przywołania powyżej kwot wydatkowanych przez spółkę na zakup sprzętu mobilnego to nie ich specyfika zadecydowała o przyjęciu, że projekt miał charakter niestacjonarny.
Słusznie organ zauważył, że opinia A. S. nie dotyczyła kwestii stacjonarności projektu, lecz wysokości kosztów poniesionych przez skarżącą na zakup urządzeń i oprogramowania.
Konsekwencją ustalenia, że projekt miał charakter niestacjonarny i nie powinien w ogóle otrzymać dofinansowania było wydanie decyzji orzekającej o zwrocie przekazanych jej środków. Przekazane przez organ środki finansowe spółki były środkami nienależnie pobranymi w rozumieniu przepisów ufp.
Podkreślić należy, że w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie decyzji o zwrocie środków nie bada się rozwiązania umowy z beneficjentem. Organ nie miał więc możliwości naruszenia w toku prowadzonego postępowania § 17 ust. 5 umowy o dofinansowanie przez nieuzasadnione rozwiązanie tej umowy. Możliwość wydania decyzji o zwrocie środków nie zależy od rozwiązania umowy z beneficjentem, choć może się zdarzyć, że podstawę obu działań będą stanowiły te same okoliczności.
Powyższe potwierdził WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 29 maja 2014 r. o sygn. akt
I SA/OI 748/13 wskazując, iż przepisy ufp nie uzależniają ani wszczęcia, ani też wydania decyzji w przedmiocie zwrotu środków od rozwiązania umowy
o dofinansowanie. NSA w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r. o sygn. akt II GSK 1945/12 wskazał, że z regulacji ufp wynika, iż warunkiem wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu, nie jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie, jakkolwiek nie można wykluczyć sytuacji, w której zaistnienie przestanek uzasadniających wydanie decyzji na podstawie art. 207 ufp będzie jednocześnie stanowiło podstawę do rozwiązania umowy.
Wskazać należy, że taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Nie można podzielić poglądu skarżącej, że dla możliwości żądania zwrotu środków koniecznym jest uprzednie rozwiązanie umowy o dofinansowanie.
Sąd uznał, że organ nie naruszył przepisów postępowania, odmawiając zawieszenia postępowania z uwagi na toczące się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w S. Wydział I Cywilny w sprawie o sygn. akt I [...]
z powództwa spółki przeciwko organowi o zapłatę.
Zdaniem Sądu, zaskarżona decyzja zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, z powołaniem się na odpowiednie przepisy i wyjaśnieniem ich treści oraz wskazanie na jakich dowodach organ się oparł, a których nie przeprowadził i dlaczego.
Wskazać należy, że w zaskarżonej decyzji organ przywołał publikatory ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (podano tekst jednolity) i ustawy o finansach publicznych, okoliczność, że w dniu wydania tej decyzji został ogłoszony tekst jednolity ufp, nie miało znaczenia w sprawie, gdyż zarówno art. 107 Kpa i art. 67 ufp nie zmieniły swojego brzmienia pomiędzy wszczęciem postępowania a wydaniem zaskarżonej decyzji. Brak właściwego publikatora nie powinien sprawiać trudności zawodowemu pełnomocnikowi. Ponadto poza tym skarżąca poza wskazaniem, że utrudniło jej to zweryfikowanie stanowiska organu, nie podała jaki miałoby to wpływ na naruszenie jej praw. W ocenie Sądu, zachowanie spółki w trakcie postępowania przeczyło jej powyższym twierdzeniom, gdyż skarżąca bardzo aktywnie uczestniczyła
w postępowaniu.
Odrębną kwestią była możliwość wykrycia nieprawidłowego oznaczenia charakteru projektu w przedmiotowym wniosku przez organ. Skarżąca uważała, że było to możliwe i organ, akceptując oznaczenie charakteru projektu jako stacjonarnego i podpisując z nią umowę o dofinansowanie, naraził ją na szkodę. W ocenie spółki, wobec przyczynienia się organu do wypłacenia jej dofinansowania, które teraz organ uważa za niezasadne, organ nie powinien żądać od niej zwrotu pobranych środków, gdyż działała ona w dobrej wierze w zaufaniu do organu.
Zdaniem organu, to spółka popełniła błąd wadliwie określając projekt jako stacjonarny, zaś organ na etapie kontroli wniosku miał za zadanie jedynie sprawdzić, czy taki wpis rzeczywiście odpowiada specyfice projektu, a w dalszej kolejności, czy siedziba tego wnioskodawcy znajduje się na terenie województwa [...]. W konsekwencji organ nie może ponosić odpowiedzialności za niezaznajomienie się przez skarżącą, bądź też niezrozumienie przez nią zapisów dokumentacji konkursowej. Ponadto, ewentualne pretensje związane z niewłaściwym wypełnieniem dokumentacji aplikacyjnej skarżąca winna kierować do wyspecjalizowanej firmy doradczej, z której pomocy korzystała przy sporządzaniu wniosku o płatność. Organ wskazał, że było to przedmiotem postępowania przed Sądem Rejonowym S. –Centrum o sygn. akt [...]
Należy wskazać, że w wytycznych (str. 35-40) podano, że ocena wniosku podzielona była na etapy. Na początku wniosek podlegał ocenie formalnej przeprowadzanej przez organ-Wydział Wdrażania RPO, który weryfikuje wnioski o dofinansowanie wraz załącznikami pod względem ich kompletności i zgodności wniosku aplikacyjnego z dokumentacją konkursową. Następnie wniosek był oceniany przez Komisję Oceniającą Projekty (KOP), tj. Zespół ds. oceny środowiskowej, Zespół ds. oceny ekonomiczno-finansowej oraz Zespół ds. oceny merytoryczno-technicznej.
W skład poszczególnych Zespołów wchodzili niezależni eksperci. Zespół ds. oceny środowiskowej weryfikował tzw. załączniki środowiskowe (Załącznik nr [...] oraz Załączniki nr [...] do Wniosku o dofinansowanie). Zespół ds. oceny środowiskowej sprawdzał jedynie wnioski spełniające kryteria formalne, w których wnioskodawca wskazał, że projekt ma stacjonarny charakter, gdyż w przypadku projektów
o niestacjonarnym charakterze, tzn. dla których – ze względu na ich specyfikę – nie było możliwe określenie lokalizacji, załączniki środowiskowe nie są wymagane.
Ocena ekonomiczno-finansowa była dokonywana na podstawie kryteriów zawartych
w Karcie Oceny Ekonomiczno-Finansowej: poprawności metodologii przeprowadzenia analizy finansowej; zasadności nakładów inwestycyjnych na realizację projektu; poprawności merytoryczna analizy finansowej, zyskowności projektu; poprawności określenia źródeł finansowania projektu; poprawności obliczeń związanych z pomocą publiczną; kondycji finansowej wnioskodawcy; wartości dofinansowania z RPO WZ przypadająca na liczbę utworzonych miejsc pracy w ramach projektu; efektywności ekonomicznej inwestycji.
Zespół ds. oceny merytoryczno-technicznej weryfikował projekty na podstawie kryteriów merytoryczno-technicznych zawartych w Karcie Oceny Merytoryczno-Technicznej: spójności wewnętrznej projektu i dokumentacji aplikacyjnej; zgodności
z celami/zakresem merytorycznym poddziałania; ustalenia czy projekt dotyczy wyłącznie nowej inwestycji w rozumieniu art. 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego z dnia 11 października 2007 r. w sprawie udzielania regionalnej pomocy inwestycyjnej w ramach regionalnych programów operacyjnych (Dz.U. 2007 nr 193 poz. 1399); optymalnego wariantu realizacji projektu; poprawności sposobu realizacji projektu; zgodności projektu z wymogami prawa; poprawy konkurencyjności przedsiębiorstwa; zgodności projektu ze zidentyfikowanymi potrzebami wnioskodawcy; innowacyjnego charakteru projektu; realizacji polityk horyzontalnych; wykonalności projektu; trwałość rezultatów projektu; doświadczenia w realizacji tego typu przedsięwzięć; posiadania certyfikatów zarządzania jakością oraz zarządzania środowiskowego.
Zdaniem Sądu, błędne oznaczenie przedmiotowego projektu jako stacjonarny nie było przedmiotem badania na etapie oceny formalnej wniosku zgodnie z Wytycznymi, lecz powinno zostać wychwycone przez organ na etapie kontroli merytoryczno-technicznej, gdzie badana jest spójność projektu z dokumentacją aplikacyjną i celami działania. Dowodem na to była sprawa, która była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego, zakończonego wyrokiem NSA z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II GSK 2303/13 (skarga na wyrok WSA w Szczecinie z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt I SA/Sz 1091/13), o którym mowa była wcześniej w uzasadnieniu. Przy założeniach oceny wniosku w wytycznych tego konkursu z 2012 r. (str. 35-40), identycznych jak w przedmiotowej sprawie, organ właśnie na etapie kontroli merytoryczno-technicznej w zakresie kryteriów: spójności wewnętrznej projektu
i dokumentacji aplikacyjnej; zgodności z celami projektu/zakresem merytorycznym poddziałania; poprawności sposobu realizacji projektu, zakwestionował oznaczenie projektu spółki jako projektu stacjonarnego i ocenił projekt negatywnie jako niespełniający kryteriów dopuszczalności, odrzucając go z procedury ubiegania się o dofinansowanie.
W ocenie Sądu, błąd organu nie miał jednak wpływu na możliwość żądania od spółki zwrotu pobranych środków. Ustalenie, że środki zostały pobrane przez beneficjenta nienależnie rodziło po stronie organu obowiązek wszczęcia i prowadzenia postępowania o zwrot wypłaconych kwot. W razie stwierdzenia wystąpienia przesłanek z art. 207 ufp do zwrotu środków, organ nie bada winy czy też zamiaru beneficjenta, jego dobrej bądź złej wiary czy też udziału innych podmiotów w powstaniu sytuacji prowadzącej do zwrotu środków (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 8 listopada 2017 r., sygn. akt II SA/Go 365/17). W postępowaniu administracyjnym o zwrot pobranych świadczeń, organ nie może kierować się zasadami współżycia społecznego, gdyż przepisy w tym zakresie nie występują w ufp. Brak było też podstaw do stosowania zasady praw nabytych, skoro dopuszczalne jest postępowanie mające na celu zbadanie prawidłowości przyznanych oraz wydatkowanych kwot po zakończeniu projektu. W ocenie Sądu, nie doszło również do naruszenia przez organ art. 2 i 7 Konstytucji RP. W niniejszej sprawie organy działały na podstawie obowiązujących przepisów prawa.
Sąd podzielił stanowisko NSA zawarte w wyroku z dni 5 października 2017 r., sygn. akt II GSK 2108/17, że w świetle art. 207 ust. 1 pkt 2 i 3 ufp niedostrzeżenie przez organ w ramach zawierania i realizacji umowy o dofinansowanie projektu,
że dofinansowanie w ogóle nie powinno być przyznane, nie ma wpływu na konieczność zwrotu przeznaczonych z naruszeniem stosownych procedur środków na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich.
Wobec powyższych rozważań, Sąd uznał również zarzuty związane
z naruszeniem przepisów prawa materialnego na niezasadne.
Podkreślić, że zawarcie umowy o dofinansowanie z organem nie świadczy o tym, że pobrane przez beneficjenta środki europejskie były pobrane należnie. Nawet
w przypadku pozytywnego ocenienia wniosku o dofinansowanie przez organ to na dalszym etapie realizacji projektu w przypadku ustalenia, że doszło jednak do nienależnego pobrania dofinansowania, pierwotna ocena projektu nie jest dla beneficjenta argumentem przemawiającym za prawidłowym ich pobraniem. Kwalifikowalność poniesionych wydatków oceniana jest również w trakcie realizacji projektu oraz po jego zakończeniu. Tak samo nie miała znaczenia okoliczność,
że skarżąca zrealizowała projekt, gdyż nawet po zakończeniu inwestycji organ upoważniony jest do jej kontroli, w tym również prawidłowości przyznania środków.
Wskazać należy, że zasada proporcjonalności osiągnięcia celów projektu, w niniejszej sprawie nie miała zastosowania. Przytoczony przez skarżącą wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 listopada 2012 r. (sygn. akt I ACa 375/13) nie odnosił się do sprawy administracyjnej. Należy zauważyć, że w postępowaniu administracyjnym nie mają zastosowania przepisy ustawy Kodeks cywilny, a zatem organ administracyjny nie kieruje się zasadami w nim wyrażonymi (w szczególności art. 5). Ponadto wyrok ów zapadł na tle zupełnie innego stanu faktycznego.
W niniejszej sprawie nie mogło być mowy o "łagodzenie sankcji" z uwagi na stopień realizacji projektu w sytuacji, gdy projekt w ogóle nie powinien był otrzymać dofinansowania w ramach RPO WZ w związku z jego nieprawidłowym zakwalifikowaniem przez skarżącą na etapie aplikowania. Taka sytuacja spowodowała wystąpienie szkody w budżecie unijnym, która polegała na tym, że środki w wysokości nienależnie pobranego przez spółkę dofinansowania organ mógł rozdysponować na dofinansowanie projektów innych wnioskodawców spełniających podstawowe warunki niezbędne do uzyskania dofinansowania, jak również czyniących zadość przepisom prawa.
Sąd podzielił pogląd organu, że w ramach Poddziałania 1.1.3 winny być wspierane zlokalizowane na terenie województwa innowacyjne projekty inwestycyjne, zakładające wdrożenie nowej technologii, która umożliwia wytwarzanie nowych lub znacząco ulepszonych towarów, procesów lub usług i nie jest stosowana na świecie dłużej niż 5 lat. Realizowany przez skarżącą projekt w ogóle nie wpisywał się w cel tego Poddziałania. Siedziba skarżącej znajdowała się poza województwem tj. w K. , w związku z czym ustalono, że jej projekt nie kwalifikował się do objęcia wsparciem. Podjęcie przez organ czynności zmierzających do odzyskania środków było uzasadnione. W związku z powyższym, uznać należało, że ziściły się wszystkie elementy definicji nieprawidłowości
w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, przez którą rozumie się jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Określając względem skarżącej obowiązek zwrotu całości dofinansowania wraz z odsetkami jak dla zaległości podatkowych organ wziął pod uwagę także charakter i wagę nieprawidłowości raz fakt poniesienia strat finansowych przez fundusze, a więc wbrew twierdzeniu strony, poza brzmieniem art. 2 pkt 7 również treść art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006.
Skarżąca wskazała, że organ nie poprzedził zaskarżonej decyzji korektą. Wskazać należy, że zgodnie z art. 98 ust. 2 rozporządzenia nr 1083/2006, dotyczącym korekt dokonywanych w odniesieniu do pomocy udzielnej ze środków przewidzianych do realizacji w latach 2007-2013, państwo członkowskie było upoważnione do ich dokonywania w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych.
Podkreślić należy, że ustalenie i nałożenie korekty finansowej, o których mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15a uzppr nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Do takich wniosków doszedł NSA w uchwale z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt II GPS 2/14. NSA stwierdził, że ustalanie i nakładanie korekt finansowych przewidziano
w rozporządzeniu nr 1083/2006. Przepisy prawa unijnego nie określają jednak sposobów ustalania i egzekwowania tych korekt, pozostawiając to prawodawcy krajowemu. W zakresie dotyczącym korekt czynionych w odniesieniu do indywidualnych beneficjentów – stron umowy o dofinansowanie konkretnego projektu kwestia ta została uregulowana w art. 26 ust. 1 pkt 15a uzppr. Przepis ten przewiduje jedynie nakładanie takich korekt, pomijając formę działania podmiotu ustalającego i nakładającego korektę. Korektę finansową można określić jako wyliczenie kwoty pomniejszenia przyznanego umownie dofinansowania, stanowiącego konsekwencję dopuszczenia się przez beneficjenta nieprawidłowości w związku z realizacją projektu objętego umową
o dofinansowanie. W ocenie NSA, porównanie przesłanek korekty, określonych ogólnie w art. 98 ust. 2 w związku z art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 z przesłankami zwrotu środków przyznanych umową o dofinansowanie projektu, wskazanymi w art. 207 ust. 1 u.f.p. pozwoliło stwierdzić, że korekta i zwrot dotyczą tego samego stanu faktycznego – tych samych nieprawidłowości popełnionych przez określonego beneficjenta w związku z realizacją przez niego projektu objętego dofinansowaniem.
W związku z tymi naruszeniami podmiot przyznający dofinansowanie dokonuje korekty (wylicza kwotę podlegającą "potrąceniu" z przyznanego dofinansowania) i domaga się jej zwrotu. Inaczej mówiąc – korekta ma ścisły związek z instytucją zwrotu środków przeznaczonych na dofinansowanie projektów. Ustalenie i nałożenie korekty finansowej przez instytucję zarządzającą jest jedynie etapem dochodzenia zwrotu kwoty ustalonej korektą, poprzedzającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte na podstawie art. 207 ust. 9 ufp.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, okoliczność, że w niniejszej sprawie nie poprzedzono decyzji o zwrocie należnych środków korektą finansową, nie miała znaczenia w sprawie. Korekta i tak obejmowałaby całość wypłaconych środków finansowych spółce z uwagi, że nieprawidłowość w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006 dotyczyła wypłaty przez organ tych środków w sytuacji gdy były one nienależne. Doszło więc do powstania realnej szkody w budżecie UE.
Zarzut naruszenia art. 26 ust. 2 uzppr w niniejszej sprawie był całkowicie niezasadny. Zgodnie z tym przepisem Instytucja zarządzająca, wykonując zadania,
o których mowa w ust. 1, powinna uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów. W niniejszej sprawie wszystkie osoby startujące w przedmiotowym konkursie podlegały tym samym regulacjom konkursowym. Ocena złożonych projektów odbywała się na podstawie Wytycznych ustalonych przez organ. Każdy ze startujących w konkursie osób mógł złożyć protest w przypadku negatywnej oceny jego projektu, a po jego rozpatrzeniu przez organ, ewentualnie skargę do sądu administracyjnego na podstawie art. 30c uzppr. W niniejszym postępowaniu było podstaw do badania prawidłowości postępowań prowadzonych przez organ w stosunku do innych uczestników konkursu.
Kwestia przejrzystości reguł, którą skarżąca wiąże z określeniem stacjonarności projektu, została wyjaśniona we wcześniejszej części uzasadnienia.
Odnośnie wniosku o zawieszenie postępowania sądowego, Sąd wskazał,
że zawieszenie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. jest fakultatywne, zaś wobec uznania, że postępowanie sądowoadministracyjne i postępowanie cywilne są wobec siebie niezależne, brak było podstaw do uwzględnienia wniosku spółki.
Odnośnie wniosku dowodowego, Sąd wskazał, że na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., przeprowadza się dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Wobec ustalenia, że wydruk ze strony internetowej nie dotyczył okresu, objętego niniejszym postępowaniem, Sąd uznał, że brak było podstaw do jego uwzględnienia.
Wymienione w uzasadnieniu wyroku orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło