I SA/Kr 1622/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym : Przewodniczący: Sędzia WSA Agnieszka Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku E.M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. postanawia oddalić wniosek o przywrócenie terminu. W dniu 30 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła za pośrednictwem organu skarga E. M. na decyzję Dyrektora Izby z dnia [..]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. z jednoczesnym wnioskiem o przywrócenie terminu do jej złożenia. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazano, że w toku postępowania przed organami skarżąca była reprezentowana przez pełnomocnika S. L., który jako księgowy wspomagał również wnioskodawczynię w prowadzeniu jej spraw rachunkowych. Z uwagi na tę znajomość spraw księgowych E. M., powierzyła mu ona zastępstwo w sprawie i zapewniana była w jej toku o tym, że powinna zakończyć się bez przeszkód i pomyślnie. Pełnomocnik poinformował skarżącą o wydaniu przez organ II instancji niekorzystnej decyzji w granicach upływu trzydziestodniowego terminu do wniesienia skargi i zapewnił jednocześnie, że ma sprawę pod kontrolą, a sama decyzja Dyrektora Izby Skarbowej będzie przedmiotem rozpoznania Sądu Administracyjnego. Po tym czasie skarżąca miała trudności ze skontaktowaniem się z S. L., jednocześnie była przez niego zapewniana, że sprawa ma dalszy bieg, a ewentualne pełnomocnictwa zostaną uzupełnione w dalszym toku postępowania. Ostatecznie w dniu 19 września 2014 r. mężowi skarżącej udało się spotkać z S.L., który nie był w stanie podać jakiegokolwiek rozsądnego wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, jedynie oświadczył na piśmie, że ponosi odpowiedzialność za brak skutecznego działania. Nie chciał przy tym wyjaśnić, co było przyczyną tego stanu rzeczy, czy były to przeszkody związane ze stanem zdrowia, kłopotami rodzinnymi, czy też inne. Do wniosku złożone zostało wskazane oświadczenie S. L. z dnia 19 września 2014 r. oraz zawnioskowano o przeprowadzenie rozprawy celem odebrania wyjaśnień od skarżącej i od jej pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270 z późn. zm.) przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym możliwe jest wówczas, gdy strona nie dokonała tej czynności bez swojej winy. Zgodnie zaś z art. 87 § 2 cytowanej ustawy w piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Zgodnie z ugruntowanymi poglądami doktryny i orzecznictwa, brak winy strony w dokonaniu czynności procesowej ma miejsce wtedy, gdy istnieje przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu i gdy strona nie może usunąć tej przeszkody przy użyciu największego w danych okolicznościach wysiłku. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się zatem z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu własnych spraw, w tym przy dokonywaniu czynności procesowych. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, przy przyjęciu obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od osoby należycie dbającej o swoje interesy. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nagłej, niezależnej od woli skarżącego i nie dającej się przezwyciężyć (np. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp.). Przy czym rozważania te dotyczą samej strony, jak i jej pełnomocnika. Dodatkowo wskazać należy na ugruntowane już w orzecznictwie sądowym stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika (m.in. postanowienia NSA: z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt I FZ 421/07; z dnia 11 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 198/09; z dnia 31 marca 2009 r., sygn. akt I FZ 69/09; z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 737/09; z dnia 23 czerwca 2010 r., sygn. akt I OZ 465/10; z dnia 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 133/10; z dnia 10 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 408/11; z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I FZ 160/11; z dnia 28 lipca 2011 r., sygn. akt I OZ 545/11; z dnia 9 września 2011 r., sygn. akt II FZ 425/11; z dnia 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OZ 894/11; z dnia 13 grudnia 2011 r., sygn. akt II FZ 736/11; z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II GZ 527/11; z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 231/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., sygn. akt II OZ 2/12; z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II FZ 689/12; z dnia 9 października 2013 r., sygn. akt II FZ 872/13; z dnia 18 lipca 2013 r., sygn. akt I OZ 584/13; z dnia 9 stycznia 2013 r., sygn. akt I OZ 958/13; czy z dnia 19 grudnia 2012 r., sygn. akt I FZ 566/12). Pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje więc także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności. Na gruncie niniejszej sprawy, to na skarżącej, jako mocodawczyni, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego ją pełnomocnika. Błędy i zaniedbania pełnomocnika skarżącej nie uprawdopodobniają więc braku winy w niedochowaniu terminu. Pełnomocnik, który zgodził się reprezentować stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się wybranego przez siebie pełnomocnika. Nie mają zatem znaczenia podnoszone przez skarżąca fakty, że ustanowiony przez nią pełnomocnik zapewniał ją o podejmowanych krokach celem zaskarżenia niekorzystnej decyzji do tut. Sądu, choć w konsekwencji tego nie uczynił. Wskazać także należy, że skarżąca miała wiedzę o terminie doręczenia decyzji pełnomocnikowi. Nie ma również znaczenia oświadczenie S. L. o tym, że ponosi on wyłączną winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Ewentualna odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań (postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2006 r., sygn. akt II OZ 1206/06), a oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 23 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 681/04). Jak to już bowiem wskazano, błędy i zaniedbania pełnomocnika (w dodatku niczym nie usprawiedliwione) obciążają stronę, która dokonała jego wyboru. Sąd nie dopatrzył się również konieczności kierowania sprawy na rozprawę celem odebrania wyjaśnień od skarżącej i S. L.. Zaniedbanie pełnomocnika jest bowiem ewidentne, podobnie jak kwestia odpowiedzialności za nie skarżącej. W związku z tym należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.