I SA/Kr 721/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku Z.O. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.04.2016r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym postanawia oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek Z.O.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 29.04.2016r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozłożenia na raty zaległości podatkowej w podatku dochodowym. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów Z.O. ur. w 1961r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem T.O.. Prowadzi ona działalność gospodarczą pod firmą : "F.H.U. O., Z.O." , która jak podaje wnioskodawczyni, przynosi same straty. W 2015r. strata ta wyniosła 39 241,47 zł, przy przychodzie na poziomie 2 014 245,63 zł. Strata bilansowa na dzień 31.07.2016r. wyniosła natomiast 2 225,06 zł, przy przychodzie w wysokości 1 269 297,65 zł. Podstawa opodatkowania dostawy towarów oraz świadczenia usług przez Z.O. w miesiącu lipcu 2016r. miała z kolei wartość 66 371 zł. Wnioskodawczyni otrzymuje zadeklarowaną pomoc finansową od syna R.O. w wysokości 1000 zł, miesięcznie. Dokonuje wpłat własnych na swoje konto osobiste, prowadzone przez PKO Bank Polski S.A. nawet w wysokości 3 800 zł (transakcja z dnia 19.08.2016r.) , przelewa i wpłaca środki na konto firmowe np. w wysokości 2 850 zł (transakcja z dnia 20.06.2016r.), w wysokości 2 928 zł (transakcja z dnia 25.07.2016r.), w wysokości 1039 zł (transakcja z dnia 08.08.2016r.). T.O. otrzymuje zasiłek przedemerytalny w wysokości 830 zł, miesięcznie, netto. Miesięczne wydatki rodziny obejmują : opłatę za energię elektryczną – 220 zł., opłatę za gaz – ok. 142,37 zł (284,74 zł. : 2 miesiące =142,37 zł), opłatę za telefon – 132,19 zł, opłatę za wodę – ok.178,77 zł (357,54 zł : 2 miesiące = 178,77 zł). Koszty ogrzewania wynoszą natomiast 3 500 zł, rocznie. Strona skarżąca wpłaca do Banku PKO S.A. kwotę 2 800 zł, miesięcznie a do Raiffeisen Polbank S.A. kwotę 3 400 zł, miesięcznie. Spłata pięciu kart kredytowych wynosi natomiast 2200 zł, miesięcznie. W oświadczeniu zawartym w formularzu PPF Z.O. stwierdziła, że małżonkowie są współwłaścicielami (małżeńska wspólność majątkowa) dwóch domów: - o pow. 170 m2, o wartości 450 000 zł, obciążonego hipoteką w wysokości 300 000 zł, - o pow. 170 m2, o wartości 220 000 zł, obciążonego hipoteką w wysokości 220 000 zł. W "piśmie skarżącej" z dnia 02.09.2016r. adwokat wnioskodawczyni zaznaczył natomiast, że : " z informacji uzyskanych od skarżącej wynika, iż aktualnie wraz z mężem T.O.nie jest już właścicielką nieruchomości wskazanych w wniosku o przyznanie prawa pomocy. " Strona skarżąca podniosła, że na podstawie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (sygn. akt [...]) z dnia 30 lipca 2015 r., zasądzającego od Z.O.kwotę 40.000 zł, tytułem ryczałtów na noclegi wraz ustawowymi odsetkami, w dniu 7 marca 2016 r. wszczęte zostało przeciwko niej postępowanie egzekucyjne o sygn. akt Km 269/16. Ponadto zaznaczyła, że jest zobowiązana zapłacić kwotę 25.768,58 zł względem wierzyciela "M" T. Sp. z o.o. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy ( por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy, a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 21.05.2014r., sygn. akt II FZ 654/14, postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). W świetle powyższych wywodów przedmiotowy wniosek nie zasługuje na uwzględnienie z dwóch zasadniczych powodów. Po pierwsze strona skarżąca nie nadesłała stosownych dokumentów, bardzo istotnych, z punktu widzenia oceny jej sytuacji finansowej, tj. : - wyciągów z kont bankowych T.O., obejmujących operację z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - dowodu przekazu , przelewu, jego zasiłku przedemerytalnego, za ostatni miesiąc , - zeznania podatkowego T.O., za 2015r., -odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością wnioskodawczyni. Dokumenty te natomiast pozwoliłyby ustalić rzeczywisty poziom dochodów i oszczędności męża wnioskodawczyni oraz status wymienionych nieruchomości. Zwrócić należy uwagę, iż orzekający aby każdorazowo, rzetelnie, ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej musi dysponować dokładnymi i wiarygodnymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej , rodzinnej i finansowej. Informacje te, na potrzeby konkretnej sprawy, powinien dostarczyć wnioskodawca, tak aby orzekający mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych oszczędności, przedmiotów wartościowych i nieruchomości. Stąd też, brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę . To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy. Brak zaspokojenia żądania Sądu w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych przez ten Sąd za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy prowadzi więc do niewykazania przez stronę istnienia przesłanek tej instytucji, co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z 14.01.2014 r., sygn. akt II FZ 1523/13). Niedopełnienie więc - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 09.07.2014r., sygn. akt I OZ 539/14, por. też postanowienie NSA z dnia 29.01.2015r., sygn. akt II OZ 58/15, postanowienie NSA z dnia 02.09.2016r., sygn. akt II GZ 822/16, postanowienie NSA z dnia 03.04.2014r., sygn. akt II GZ 151/14). Po drugie z kolei, przedstawione przez wnioskodawczynię informacje dotyczące podstawowych kwestii, z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne a wręcz sprzeczne z zasadami logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, którymi winien kierować się orzekający rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA z dnia 02.12.2014r., sygn. akt FZ 436/14,postanowienie NSA z dnia 19.11.2015r., sygn. akt II FZ 775/15). Z oświadczenia strony skarżącej i oświadczenia jej syna R.O. wynika bowiem, że na dochód rodziny składa się świadczenie przedemerytalne T.O. w wysokości 830 zł, miesięcznie oraz pomoc finansowa R.O. w wysokości 1000 zł, miesięcznie, a na samą spłatę kredytów małżonkowie wydają 8400 zł, miesięcznie (2 800 zł + 3400 zł +2200 zł = 8400 zł), nie licząc wymienionych wydatków na utrzymanie , niewymienionych wydatków na wyżywienie czy wpłat Z.O. dokonywanych na konto zarówno osobiste jak i firmowe w w/w wcześniej kwotach. Tak znaczne przekroczenie wydatków w stosunku do uzyskiwanych dochodów nie znajduje więc racjonalnego uzasadnienia w oświadczeniach strony skarżącej ani w przedłożonych dokumentach. W konsekwencji więc w/w okoliczności należy stwierdzić , że przedstawiony przez stronę skarżącą materiał jest niekompletny a więc niewystarczający do wydania pozytywnego dla niej rozstrzygnięcia. Postawa strony, która tak jak w tym wypadku, wybiórczo prezentuje informacje mające potwierdzać jej sytuację majątkową i rodzinną uniemożliwia uzyskanie pewności, co do jej rzeczywistej sytuacji finansowej (por. postanowienie NSA , z dnia 11.01.2008r. , sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA , z dnia 09.02.2005r. , sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA , z dnia 28.06.2012r. , sygn. akt I FZ 210/12 ). Orzekanie na podstawie niekompletnych danych nie jest natomiast dopuszczalne (por. postanowienie NSA , z dnia 24.01.2011r. , sygn. akt II FZ 733/10). Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji , na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt. 2 , w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz .718 z p. zm.)