III SA/Łd 945/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł z dnia[...] r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach o niskich wygranych poza kasynem gry postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia z dnia [...] r. Dyrektor Izby Celnej w Ł utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł z dnia [...] r. o wymierzeniu A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie do gry APEX MULTI MAGIC o nr [...] poza kasynem gry. W skardze na powyższą decyzję skarżąca spółka wniosła o wstrzymanie jej wykonania. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że jest on uzasadniony okolicznościami wskazanymi w treści skargi, brakiem jednolitego stanowiska Służby Celnej, co do charakteru gier na urządzeniu, różną praktyką organu I instancji w zakresie uzależnienia wydania decyzji od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego, istotnymi wątpliwościami, co do waloru dowodowego opinii biegłego, brakiem jego kompetencji do rozstrzygania w sprawie w miejsce specjalisty z jednostki badającej. Wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Na dzień 13 kwietnia 2015 r. spółka zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 5 079 683,76 zł. Wobec spółki toczy się szereg postępowań w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem. Wskazano także na niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej i groźbę upadłości ze względu na sumę kar już uiszczonych, duże straty z powodu nieosiągania planowanych zysków i straty finansowe, postanowienia Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu, Gorzowie Wielkopolskim, Białymstoku i Lublinie wydane w tożsamych przedmiotowo sprawach. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. – Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. zawiera zamknięty katalog przesłanek pozytywnych warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podstawową przesłanką zastosowania instytucji ochrony tymczasowej jest zatem istniejące realnie niebezpieczeństwo zaistnienia takiej szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego z uwagi na utratę przedmiotu świadczenia, który w skutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego lub poniesie on straty na życiu lub zdrowiu (por. postanowienia NSA: z 25 października 2005 r., I OZ 1074/05; z 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04). Nieodwracalny skutek z kolei to takie następstwo, konsekwencja, efekt, rezultat jakichś działań, których nie będzie można cofnąć lub których nie da się usunąć (zob. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Warszawa 2000, s. 365 i 644). Omawiana instytucja ma więc na celu ochronę strony przed wystąpieniem nieodwracalnych skutków lub znacznej szkody przed zbadaniem przez sąd administracyjny legalności zaskarżonego aktu lub czynności. W orzecznictwie i literaturze konsekwentnie podkreśla się, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie danego aktu, tak aby przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Brak uzasadnienia takiego wniosku nie jest brakiem, którego uzupełnienia winien żądać sąd. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Obowiązkiem strony jest więc poparcie wniosku twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (por. postanowienia NSA: z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338/07; z dnia 29 maja 2009 r., I FZ 148/09; z dnia 10 grudnia 2010 r., II FZ 536/10; z dnia 1 marca 2011 r., II FZ 17/11; z dnia 8 października 2013 r., II OZ 839/13; z dnia 13 sierpnia 2009 r., I OZ 779/09; z dnia 3 grudnia 2009 r., I OZ 1101/09; z dnia 6 maja 2014 r., I OZ 341/14; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wydanie 4, Wolters Kluwer 2011, s. 229). Zdaniem sądu wniosek skarżącej spółki warunków tych nie spełnia. W jego uzasadnieniu w sposób ogólnikowy powołano się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, szereg postępowań toczących się wobec spółki w przedmiocie wymierzenia kar pieniężnych za urządzanie gier poza kasynem, niebezpieczeństwo utraty płynności finansowej i groźbę upadłości ze względu na sumę kar już uiszczonych, duże straty z powodu nieosiągania planowanych zysków i straty finansowe. Stwierdzenie, że na dzień 13 kwietnia 2015 r. spółka zapłaciła kary pieniężne w łącznej wysokości 5 079 683,76 zł (według oświadczenia prezesa zarządu spółki M W z dnia 1 września 2015 r. k. 27), stanowi jedyną konkretną informację odnoszącą się do jej sytuacji. Tego rodzaju informacja, chociaż znajduje potwierdzenie w listach księgowań na kontach syntetycznych za okres 11– 31 grudnia 2014 r. i 1 stycznia – 13 kwietnia 2015 r. oraz liście zapisów kasowych/bankowych za okres od 20 stycznia 2012 r. do 9 grudnia 2014 r. (k. 150 – 168), nie oznacza jeszcze, że zapłata kary pieniężnej nałożonej w niniejszej sprawie (12 000 zł) przed rozpoznaniem sprawy przez sąd może wyrządzić skarżącej spółce znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki tym bardziej, że nie wiadomo nawet, jaka jest jej aktualna sytuacja. Nie przedstawiono bowiem żadnych, konkretnych informacji ani dokumentów odnoszących się do aktualnej sytuacji skarżącej spółki. Nie wiadomo, jakie skarżąca spółka osiąga dochody, jakim majątkiem dysponuje, jaki poniosła uszczerbek wskutek orzeczenia kar pieniężnych, jakiej wielkości jest strata, którą miała ponieść na skutek nieosiągnięcia planowanych dochodów, jakie jeszcze postępowania są wobec niej prowadzone i jaka jest wysokość kar, do uiszczenia których jest zobowiązana. Wśród dokumentów stanowiących załączniki do skargi znalazł się wprawdzie rachunek zysków i strat (k. 149), lecz dotyczy on okresu od 1 stycznia do 31 grudnia 2013 r. Dokument ten nie może być zatem uznany za miarodajny dla oceny kondycji finansowej spółki w dacie złożenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (2 września 2015 r.). W tej sytuacji, wobec niewykazania przez skarżącą spółkę jej rzeczywistej kondycji finansowej, nie jest możliwa ocena potencjalnego wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na możliwość powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Argumentacja odwołująca się do legalności działań organów administracji i zaskarżonej decyzji nie ma żadnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku skarżącej spółki. W orzecznictwie wskazuje się, że wstrzymanie wykonania decyzji jest instytucją procesową i nie ma nic wspólnego z kontrolą zaskarżonej decyzji, ale służy zabezpieczeniu interesów strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym aż do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd administracyjny. Ocena, czy decyzja jest, czy nie jest legalna (zgodna z prawem), a także czy adresat decyzji naruszył prawo, zostanie przeprowadzona przez sąd pierwszej instancji w postępowaniu ze skargi spółki, a nie w sprawie wpadkowej zainicjowanej wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Na tym etapie postępowania sąd administracyjny, rozpatrując wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., nie bada tej kwestii. Przepis ten upoważnia sąd tylko do oceny złożonego wniosku, w której to ocenie nie mieści się weryfikacja prawidłowości decyzji. Ustawa normująca postępowanie przed sądami administracyjnymi nie zawiera regulacji umożliwiającej zastosowanie omawianej instytucji w zależności od oceny prawdopodobieństwa wadliwości zaskarżonego aktu lub czynności (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 16 czerwca 2005 r., II OZ 513/05; z dnia 6 lutego 2008 r., I OZ 47/08; z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OZ 209/08; z dnia 3 lipca 2008 r., I OZ 493/08; z dnia 18 czerwca 2008 r., I OZ 386/08; z dnia 13 czerwca 2008 r., I OZ 410/08; z dnia 26 maja 2015 r., II GZ 229/15 i z dnia 10 czerwca 2015 r., II GZ 262/15). Odnosząc się z kolei do argumentacji sprowadzającej się do tego, że analogiczne przesłanki skutkowały uwzględnieniem tego rodzaju wniosków przez inne sądy w podobnych sprawach, zauważyć trzeba, że zgodnie z art. 133 w zw. z art. 166 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie na podstawie akt sprawy. W postanowieniu z dnia 27 stycznia 2015 r., I GZ 2/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, iż oznacza to, że wniosek złożony w sprawie podlega rozpoznaniu w oparciu o zgromadzony w jej ramach materiał dowodowy i tenże wraz z okolicznościami podniesionymi we wniosku stanowi podstawę oceny jego zasadności bądź niezasadności. Taka sama argumentacja i środki dowodowe użyte we wnioskach złożonych w różnych sprawach sądowych nie oznacza, że wydane w ich toku rozstrzygnięcia będą jednolite bądź zbieżne. W każdej ze spraw, dokonujący oceny wniosku sąd zobowiązany jest, bowiem do uwzględnienia stanu faktycznego sprawy wynikającego ze zgromadzonego w jego toku materiału dowodowego. Sprawy te są sprawami odrębnymi i składane w ich toku wnioski o udzielenie ochrony tymczasowej również podlegają odrębnej ocenie i rozstrzygnięciu oraz w przypadku wniesienia od nich środka zaskarżenia odrębnej kontroli instancyjnej. W niniejszej sprawie sąd, dokonując oceny zasadności wniosku skarżącej spółki, oparł się zatem na okolicznościach, jakie zostały w nim przedstawione oraz aktach tej sprawy. Ta zaś doprowadziła do przedstawionych już wyżej wniosków. Poza tym Naczelny Sąd Administracyjny w sprawach toczących się ze skarg skarżącej spółki uznał uwzględnienie jej wniosków o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji przez sądy I instancji za niezasadne, czego przykładem są postanowienia z dnia 30 czerwca 2015 r., II GZ 308/15, z dnia 8 września 2015 r., II GZ 451/15, z dnia 18 września 2015 r., II GZ 481/15, z dnia 6 października 2015 r., II GZ 519/15, z dnia 7 października 2015 r., II GZ 529/15; z dnia 16 października 2015 r., II GZ 588/15, z dnia 13 października 2015 r., II GZ 548/15, z dnia 3 listopada 2015 r. II GZ 639/15 i II GZ 652/15. Z postanowień tych wynika, że zarówno argumentacja skarżącej spółki, jak i załączone do wniosków dokumenty były w zasadzie tożsame z przedstawionymi w niniejszej sprawie. Nadto samo nałożenie kary pieniężnej nie wywołuje jeszcze stanu, który byłby nieodwracalny. W przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji uiszczona należność będzie podlegała zwrotowi. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W przepisie art. 61 § 4 p.p.s.a. ustawodawca przewidział możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2009 r., II FSK 1549/09). Wobec powyższego sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. k.p.