VII SA/Wa 1300/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wydanego w dniu 8 stycznia 2014 r. W dniu 8 stycznia 2014 r. po przeprowadzeniu rozprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok w sprawie ze skargi A. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia, którym oddalił skargę. Na rozprawie poprzedzającej wydanie orzeczenia był obecny w imieniu skarżącego apl. adw. P. M. z upoważnienia adw. A. J., ustanowionego z urzędu. W dniu 29 stycznia 2014 r. A. M. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W piśmie wskazał, że w dniu 29 stycznia 2014 r. przypadkowo przeglądając akta sprawy dowiedział się, że w dniu 8 stycznia 2014 r. odbyła się rozprawa, po której przeprowadzeniu został wydany wyrok oddalający skargę, o czym skarżący nie wiedział. Wskazał, że na rozprawie był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, wskazał, że nie ma kontaktu z pełnomocnikiem. Przedmiotowe pismo zostało potraktowane jako wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 i 87 § 4 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, Sąd na jej wniosek postanowi przywrócić termin. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Jak wynika z akt sprawy w dniu 8 stycznia 2014 r. został wydany wyrok oddalający skargę A. M. Zgodnie z treścią przepisu art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Doręczenie odpisu sentencji wyroku następuje jedynie w przypadku, gdy wyrok został wydany na posiedzeniu niejawnym (art. 139 § 4 p.p.s.a.), lub w sytuacji, gdy strona działająca bez adwokata lub radcy prawnego była nieobecna przy ogłoszeniu wyroku na skutek pozbawienia wolności (art. 140 § 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie ww. szczególne przypadki nie miały miejsca, zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia liczony jest od dnia ogłoszenia wyroku i upłynął w dniu 15 stycznia 2014 r. O terminie rozprawy został powiadomiony pełnomocnik skarżącego i był obecny na rozprawie, po której zamknięciu został ogłoszony ww. wyrok. Z powyższego niewątpliwie wynika, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, albowiem wniosek ten został złożony w dniu 29 stycznia 2014 r. Niewątpliwie także niedokonanie czynności w terminie powoduje dla strony ujemne skutki w postaci odmowy sporządzenia uzasadnienia, a co za tym idzie powoduje zamknięcie skarżącemu drogi do ewentualnego złożenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. W dalszej kolejności należało wskazać, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się - zgodnie z orzecznictwem i literaturą przedmiotu - z obowiązkiem strony lub jej pełnomocnika do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której strona lub jej pełnomocnik nie mogli usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej, jest zatem uprawdopodobnienie, że mimo całej staranności strona lub jej pełnomocnik nie mogli dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody niezależne od strony lub pełnomocnika oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2007r., sygn. akt II OSK 479/07). Należy przy tym wskazać, że uprawdopodobnienie, o którym mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a., jest instytucją o wiele mniej restrykcyjną od udowodnienia i oznacza, iż strona powinna jedynie w sposób wiarygodny uzasadnić okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w terminie, bez konieczności wykazywania ich w sposób ostateczny (por. postanowienie NSA z dnia 13 grudnia 2012 r., II OZ 1106/12). Biorąc pod uwagę powyższe należy wskazać, że w niniejszej sprawie skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. W przedmiotowej sprawie skarżący jest reprezentowany przez fachowego pełnomocnika – adw. A. J., ustanowionego z urzędu. Należy wskazać, że mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika procesowego, które winno być oceniane na równi z działaniem samej strony. Bez znaczenia pozostaje przy tym okoliczność, że skarżący nie ma kontaktu z pełnomocnikiem. Jeszcze raz należy podkreślić, że strona ponosi ujemne skutki zachowania ustanowionego przez nią w sprawie zawodowego pełnomocnika w przypadku niedochowania przez niego terminu do dokonania czynności w toku postępowania. Odpowiedzialność ta nie ogranicza się zatem jedynie do winy, jaką przy niedochowaniu terminu ponosi sama strona. Wniosek taki należy wyciągnąć z art. 34 p.p.s.a., zgodnie z którym strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Oznacza to, że ustanowiony w sprawie pełnomocnik dokonując jakiejkolwiek czynności (objętej zakresem udzielonego umocowania) dokonuje jej w imieniu strony. Czynność taka ma identyczny skutek, jakby dokonała jej sama strona. Wszelkiego zatem rodzaju uchybienia, których dopuszcza się ustanowiony przez stronę pełnomocnik, wywierają bezpośredni wpływ na prawa i obowiązki strony i de facto ją obciążają (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12, Lex nr 1239291). Odnosi się to również do czynności polegającej na złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Stąd w okolicznościach sprawy nie jest wystarczające wskazanie na brak winy samego skarżącego w niedokonaniu tej czynności w terminie, lecz dla spełnienia przesłanek z art. 86 § 1 p.p.s.a. konieczne byłoby również uprawdopodobnienie braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminu. Tymczasem we wniosku o przywrócenie terminu brak jest jakiejkolwiek argumentacji mogącej świadczyć o braku winy pełnomocnika, tym samym nie sposób uznać, że zostały spełnione wymogi z art. 87 § 2 p.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 18 października 2007 r., I FZ 421/07; 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11; 28 lipca 2011 r., I OZ 545/11; 9 września 2011 r., II FZ 425/11; 29 listopada 2011 r., I OZ 894/11; 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11; 14 grudnia 2011 r., II GZ 527/11; 11 stycznia 2012 r., I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., II OZ 2/12; 13 września 2012 r., II FZ 689/12). Poglądy wyrażone w tych orzeczeniach w omawianym względzie Sąd w pełni podziela. Nadmienić przy tym warto, że odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2006 r., II OZ 1206/06), a oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 lutego 2005 r., FZ 681/04). Z powyższego wynika, że wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy, musi wskazywać na brak winy w jego uchybieniu ze strony pełnomocnika. W okolicznościach przedmiotowej sprawy skarżący nie podjął nawet próby usprawiedliwienia zaniechania pełnomocnika, stąd brak jest powodów do uznania, że dostatecznie uprawdopodobniony został brak winy w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r. Reasumując, Sąd, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 stycznia 2014 r.