II SA/Bd 1302/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Urszula Wiśniewska (spr.) Sędziowie sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz sędzia WSA Ewa Kruppik-Świetlicka po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. F. o wyłączenie sędziów: sędziego WSA Leszka Tylińskiego, sędziego WSA Elżbiety Piechowiak, sędziego WSA Jerzego Bortkiewicza, sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Joanny Janiszewskiej-Ziołek, sędziego WSA Anny Klotz, sędziego WSA Renaty Owczarzak, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego, sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego oraz asesora WSA Katarzyny Koryckiej w sprawie ze skargi K. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia 1. odrzucić wniosek w części dotyczącej wyłączenia sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Renaty Owczarzak i sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie Strona wniosła skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2015r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Termin rozprawy w sprawie został wyznaczony na dzień 14 lutego 2017r. W tym dniu skarżący złożył osobiście wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów składu orzekającego. Postanowieniem z dnia 10 marca 2017r., sygn. akt II SA/Bd 1302/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Renaty Owczarzak, sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego oraz sędziego WSA Joanny Brzezińskiej. Zdaniem Sądu, argumentacja wniosku skarżącego nie wskazała na istnienie po stronie ww. sędziów okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie. Podniesienie zarzutów niczym niepopartych, a będących wyłącznie subiektywnym odczuciem strony skarżącej o stronniczości sędziów nie może być podstawą do przyjęcia, że mamy do czynienia z iudex suspectus. Sąd ponadto nie stwierdził z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających wyłączenie (iudex inhabilis). Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018r., sygn. akt I OZ 310/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione przez skarżącego zażalenie. Wnioskiem z dnia 17 czerwca 2018r., złożonym osobiście w dniu 19 czerwca 2018r. skarżący wystąpił o wyłączenie sędziego WSA Leszka Tylińskiego, sędziego WSA Elżbiety Piechowiak, sędziego WSA Jerzego Bortkiewicza, sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Joanny Janiszewskiej-Ziołek, sędziego WSA Anny Klotz, sędziego WSA Renaty Owczarzak, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego, sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego oraz asesora WSA Katarzyny Koryckiej ze względu na rażące naruszenie prawa do prowadzenia postępowania na zasadzie równości stron i możliwość ochrony jednostki biorącej udział w postępowaniu, a jednocześnie ze względu na okoliczności wywołujące uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek podlega odrzuceniu w części dotyczącej wyłączenia sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Renaty Owczarzak i sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego, a w pozostałym zakresie oddaleniu. W zakresie dotyczącym odrzucenia wniosku w części dotyczącej wyłączenia sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Renaty Owczarzak i sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego należy wskazać, że zgodnie z art. 22 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302), dalej: "p.p.s.a.", ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy. Postanowienie wydaje sąd w składzie trzech sędziów, na posiedzeniu niejawnym. Z akt sprawy wynika, że skarżący w ramach niniejszego postępowania złożył już raz wniosek o wyłączenie sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Renaty Owczarzak i sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego. Postępowanie w przedmiocie wyłączenia ww. sędziów na wniosek skarżącego złożony w dniu 14 lutego 2017r. zostało prawomocnie zakończone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2018r., sygn. akt I OZ 310/18, którym oddalono zażalenie na postanowienie tut. Sądu z dnia 10 marca 2017r., sygn. akt II SA/Bd 1302/15 oddalające wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego WSA Renaty Owczarzak, sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego oraz sędziego WSA Joanny Brzezińskiej. Wniosek skarżącego złożony w dniu 19 czerwca 2018r. w zakresie ww. sędziów jest zatem wnioskiem ponownym, co skutkuje jego odrzuceniem na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. Odnośnie oddalenia wniosku skarżącego w pozostałym zakresie, tj. dotyczącym sędziego WSA Leszka Tylińskiego, sędziego WSA Elżbiety Piechowiak, sędziego WSA Jerzego Bortkiewicza, sędziego WSA Joanny Janiszewskiej-Ziołek, sędziego WSA Anny Klotz, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego oraz asesora WSA Katarzyny Koryckiej należy wskazać, że stosownie do art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18 p.p.s.a.), sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wniosek o wyłączenie sędziego strona zgłasza na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, uprawdopodabniając przyczyny wyłączenia, o czym stanowi art. 22 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 22 § 2 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wyłączenia jest wydawane po złożeniu wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek o wyłączenie dotyczy. Jednolicie w orzecznictwie wskazuje się, że wyłączenie na podstawie art. 19 p.p.s.a. powinno odwoływać się do zobiektywizowanych przesłanek, tak aby wątpliwość co do bezstronności sędziego mogła zostać uznana za mającą realne podstawy. Nie wystarcza do zastosowania wskazanego przepisu występowanie u strony podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego, czy subiektywne przekonanie strony, co do negatywnego nastawienia sędziego do strony. Także uchybienia proceduralne sędziego mające miejsce w sprawach wnioskodawcy lub w innych sprawach nie są wystarczającą podstawą do wyłączenia w oparciu o art. 19 p.p.s.a., jeśli nie są powiązane z konkretnymi i uzasadnionymi okolicznościami wskazującymi na brak bezstronności. Podobnie okoliczność wielokrotnego orzekania przez sędziego w sprawach tej samej osoby, w których zapadały także orzeczenia niekorzystne dla niej, jak również uchylanie tych orzeczeń przez NSA, nie mogą być uznane za podstawę do wyłączenia sędziego od rozpoznawania pozostałych spraw, toczących się ze skarg i wniosków tej samej strony, lub których uczestnikiem jest ta sama osoba. Brak podstaw do zastosowania art. 19 p.p.s.a. w powyżej opisanych sytuacjach występuje zwłaszcza, gdy sędzia złoży oświadczenie, że nie zachodzą żadne okoliczności określone w art. 18 i art. 19 p.p.s.a., dające podstawę do wyłączenia go i prawdziwość tego oświadczenia nie budzi wątpliwości (por. postanowienia NSA z dnia: 11 września 2012r., sygn. akt II OZ 704/12, z dnia 13 kwietnia 2012r., sygn. akt II OZ 259/12, z dnia 4 kwietnia 2012r., sygn. akt I OZ 21/12, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie skarżącego, że dany sędzia dyskryminuje stronę wobec organu administracyjnego, nadużywa władzy sądowej, czy działa w zmowie z organem administracji. Konieczne jest wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 19 lutego 2009r., sygn. akt I OZ 100/09, LEX nr 518262). Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienia NSA: z dnia 10 kwietnia 2014r., sygn. akt II OZ 340/14, LEX nr 1447316; z dnia 22 lutego 2008r., sygn. akt II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008, nr 6, poz. 97). Przepis art. 19 p.p.s.a., podobnie jak inne przepisy dotyczące wyłączenia sędziego, stanowi gwarancję procesową bezstronności sędziego i nie powinien być wykorzystywany do innych celów, na przykład do przewlekania postępowania sądowego. Dlatego stosowanie rozszerzającej wykładni przepisów tylko dla usunięcia pozorów braku bezstronności powinno być ostrożne, wyważone i racjonalne (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 2008r., sygn. akt II OSK 392/08, LEX nr 565660). Ponadto, przepisy art. 18-22 p.p.s.a. zezwalają jedynie na wyłączenie sędziego. W konsekwencji, wyłączenie wszystkich sędziów danego wydziału od udziału w sprawie może nastąpić dopiero w wypadku wykazania co do każdego z tych sędziów, że zachodzą przyczyny wyłączenia (por. postanowienia NSA: z dnia 7 czerwca 2013r., sygn. akt I GZ 185/13, LEX nr 1320407; z dnia 18 grudnia 2012r., sygn. akt I OZ 930/12, LEX nr 1239560; z dnia 29 czerwca 2012r., sygn. akt II OZ 554/12, LEX nr 1282360 oraz postanowienie SN z dnia 13 października 1966r., sygn. akt I CO 7/66, LEX nr 6058). W przedmiotowej sprawie skarżący we wniosku z dnia 17 czerwca 2018r. wskazał imiennie wszystkich sędziów Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy i wniósł o ich wyłączenie ze względu na rażące naruszenie prawa do prowadzenia postępowania na zasadzie równości stron i możliwość ochrony jednostki biorącej udział w postępowaniu, a jednocześnie ze względu na okoliczności wywołujące uzasadnione wątpliwości co do bezstronności. Zdaniem składu orzekającego, uzasadnienie wniosku skarżącego nie wskazuje na istnienie po stronie sędziego WSA Leszka Tylińskiego, sędziego WSA Elżbiety Piechowiak, sędziego WSA Jerzego Bortkiewicza, sędziego WSA Joanny Janiszewskiej-Ziołek, sędziego WSA Anny Klotz, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego oraz asesora WSA Katarzyny Koryckiej okoliczności mogących budzić uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w tej konkretnej sprawie i w rozumieniu wyżej przedstawionym. Podniesienie zarzutów niczym niepopartych, a będących wyłącznie subiektywnym odczuciem strony skarżącej o braku bezstronności sędziów nie może być podstawą do przyjęcia, że mamy do czynienia z iudex suspectus. Wnioskodawca zatem, wbrew treści art. 20 § 1 p.p.s.a., nie uprawdopodobnił istnienia przyczyn wyłączenia określonych w art. 18 i 19 p.p.s.a. Ponadto, ze złożonych przez sędziego WSA Leszka Tylińskiego, sędziego WSA Elżbiety Piechowiak, sędziego WSA Jerzego Bortkiewicza, sędziego WSA Joanny Janiszewskiej-Ziołek, sędziego WSA Anny Klotz, sędziego WSA Grzegorza Saniewskiego oraz asesora WSA Katarzyny Koryckiej oświadczeń z dnia 20 czerwca 2018r. wynika, że w stosunku do ww. sędziów nie zachodzą przyczyny, o których mowa w art. 18 p.p.s.a i art. 19 p.p.s.a., uzasadniające ich wyłączenie od udziału w niniejszej sprawie. Skład rozpoznający przedmiotowy wniosek o wyłączenie tych sędziów nie stwierdził również z urzędu w kontrolowanym postępowaniu okoliczności ustawowych uzasadniających ich wyłączenie na podstawie art. 18 ust. 1 pkt 1-7 p.p.s.a. (iudex inhabilis). Przypomnieć w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.), sędziowie są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji i ustawom. Podejmują rozstrzygnięcia w sposób niezawisły, działając w oparciu o prawo i zgodnie ze swoim sumieniem i wewnętrznym przekonaniem oraz w sposób wolny od jakiegokolwiek nacisku z zewnątrz. Sposobem kwestionowania niekorzystnych, w odbiorze strony, rozstrzygnięć, jest kontrola instancyjna, a nie wniosek o wyłączenie sędziego. Strona zatem może zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd za pomocą środków odwoławczych. Nie może natomiast, przez składanie nieuzasadnionego wniosku o wyłączenie sędziego, wpływać na skład sądu rozpoznającego sprawę (por. postanowienia NSA: z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt II OZ 40/15, LEX nr 1640591; z dnia 1 października 2014r., sygn. akt II OZ 1008/14, LEX nr 1530774; z dnia 16 września 2014r., sygn. akt I GZ 320/14, LEX nr 1506902; z dnia 20 sierpnia 2014r., sygn. akt I OZ 679/14, LEX nr 1501788; z dnia 15 stycznia 2014r., sygn. akt I OZ 1248/13, LEX nr 1452202; z dnia 5 stycznia 2011r., sygn. akt II OZ 1314/10, LEX nr 743791; z dnia 7 października 2010r., sygn. akt I OZ 759/10, LEX nr 742017; z dnia 30 marca 2010r., sygn. akt I FSK 32/09, LEX nr 606338). Ocena pracy sędziego pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa formalnego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego należy do sądu wyższej instancji w ramach kontroli instancyjnej. Sąd rozpoznający wniosek o wyłączenie sędziego nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych w sprawie przez sąd orzekający (postanowienie SN z dnia 28 sierpnia 1996r., sygn. akt I PO 8/96, OSNAP 1997, nr 4, poz. 59, oraz J. Gudowski, Przegląd orzecznictwa z zakresu prawa cywilnego procesowego, PS 2001, nr 4, s. 81). Pogląd ten jest też utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych (postanowienia NSA: z dnia 27 maja 2014r., sygn. akt II OZ 506/14, LEX nr 1510360; z dnia 16 stycznia 2013r., sygn. akt II OZ 1174/12, LEX nr 1274472; z dnia 12 kwietnia 2012r., sygn. akt I OZ 230/12, LEX nr 1136792; z dnia 29 kwietnia 2009r., sygn. akt I OSK 720/08, LEX nr 575375 oraz z dnia 30 kwietnia 2009r., sygn. akt II OZ 378/09, LEX nr 575365). Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. postanowił w pkt 1 o odrzuceniu wniosku w części dotyczącej wyłączenia sędziego WSA Joanny Brzezińskiej, sędziego WSA Renaty Owczarzak i sędziego WSA Jarosława Wichrowskiego, natomiast na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił w pkt 2 o oddaleniu wniosku w pozostałym zakresie