I SA/Kr 296/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku K. F. - B., o ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 05.01.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług z okres od stycznia 2007r. do grudnia 2007r. postanawia wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K. F. – B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 05.01.2017r., nr [...], w przedmiocie podatku od towarów i usług z okres od stycznia 2007r. do grudnia 2007r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" K. F. - B. od 2011r. pozostaje w rozdzielności majątkowej ze swoim mężem D. B.. Jest z nim w separacji i ma na utrzymaniu dwóch synów : K. B. ur. w 2004r. oraz J. B. ur. w 2008r. Wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, która według jej oświadczenia przynosi jej stratę. Jedyny dochód, który uzyskuje strona skarżąca pochodzi z najmu lokalu mieszkalnego i wynosi 1 300 zł, miesięcznie. W 2016r. łączny dochód K. F. - B. wyniósł 99 218,69 zł, przy przychodzie w wysokości 1 847 125,69 zł. Jej miesięczne zobowiązania z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej wynoszą około 30 000 zł, i obejmują: ZUS – 6700 zł, kredyty – 7250 zł, "PIT 4"– 890 zł, wynagrodzenie pracowników – 9800 zł, opłaty – 2700 zł, "raty UKS 2007 vat " – 1000 zł, "raty UKS 2008 vat" – 1000 zł. Miesięczne zobowiązania i koszty ponoszone na dom i dzieci wynoszą około 4 000 zł i obejmują: raty kredytów 1300 zł, czynsz – 300 zł, opłaty za media – 600 zł, koszty wyżywienia, ubrań, leków , leczenia ok. 2000 zł. – 2 606,80 zł. Skarżąca oświadczyła, iż miesięczne zobowiązania przewyższają dochody a siebie i dzieci utrzymuje z linii debetowej. Podała też, że ma do spłaty : 61 311,10 zł kredytu inwestycyjnego, 53 782 zł pożyczki hipotecznej, 106 684 zł pożyczki, 45 923 zł linii kredytowej, 38 913 CHF kredytu mieszkaniowego, 114 403 zł kredytu na zakup działki, 242 645 zł kredytu mieszkaniowego. Saldo firmowego rachunku prowadzonego dla: " [...]" przez PKO BP S.A. na dzień 01.10.2017r. wynosiło – 149 313, 10 zł. Saldo osobistego konta wnioskodawczyni, prowadzonego przez ten bank, wynosiło natomiast na dzień 29.09.2017r. 936 zł. W miesiącu wrześniu 2017r. na konto osobiste wpłynęły od [...] następujące wpłaty: 2000 zł (01.09), 2000 zł (03.09), 3400 zł, 2200 zł, 370 zł (04.09), 1700 zł (05.09), 170,83 zł, 950 zł (07.09), 380 zł, 1400 zł (08.09), 200 zł, 400 zł, 100 zł, 15 zł (11.09), 5000 zł (13.09), 1320 zł (15.09), 530 zł (16.09), 250 zł (17.09), 400 zł, 105 zł (21.09), 65 zł, 500 zł (25.09), 2000 zł, 5230 zł, 1310 zł, 300 zł (28.09). Od D. B. wpłynęły natomiast na nie następujące kwoty : 500 zł (25.09), 1950 zł (28.09). Strona skarżąca jest właścicielem: nieruchomości lokalowej, znajdującej się w K., o pow. 43 m2, obciążonej hipoteką w wysokości 435 200 zł, objętej księgą wieczystą nr KR1P [...]; nieruchomości (garaż), znajdującej się w K., o pow. 15,75 m2, obciążonej hipoteką w wysokości 435 200 zł, objętej księgą wieczystą nr KR1P [...]; nieruchomości gruntowej (działki budowlanej ), znajdującej się w T., o pow. 0,0729 ha, obciążonej hipotekami w wysokościach: 304 000 zł, 68 840 zł, 255 000 zł, objętej księgą wieczystą nr TR1T [...]; nieruchomości rolnej, znajdującej się w T., o pow. 0,1949 ha, obciążonej hipoteką łączną w wysokości 204 000 zł, objętej księgą wieczystą nr TR1T [...]; udziału (3/40) w nieruchomości rolnej, znajdującej się w T., o pow. 0,0514 ha, obciążonej hipoteką łączną w wysokości 204 000 zł, objętej księgą wieczystą nr TR1T [...]; udziału (1/10) w nieruchomości rolnej, znajdującej się w T., o pow. 0,1435 ha, obciążonej hipoteką łączną, w wysokości 204 000 zł, objętej księgą wieczystą nr TR1T [...]. Wnioskodawczyni jest również właścicielką: samochodu osobowego marki Toyota Yaris, rok prod. 2006; motoroweru Apollo, rok prod. 2008; samochodu ciężarowego Fiat Cinquecento rok prod. 1998; samochodu ciężarowego Peugeot Partner rok prod. 2010. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. To strona ma wykazać taką sytuację materialną, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Brzmienie tego przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia , iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie NSA z dnia 26.09.2013r., sygn. akt II OZ 792/13, postanowienie NSA z dnia 16.02.2012r., sygn. akt I FZ 26/12, postanowienie NSA z dnia 28.01.2013r., sygn. akt II FZ 29/13, postanowienie NSA z dnia 16.05.2013r., sygn. akt I FZ 101/13, postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23.10.2009r. , sygn. III SA/GL 823/09). Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 w/w ustawy a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 11.02.2014r., sygn. akt II FZ 1474/13, postanowienie NSA z dnia 15.03.2012r., sygn. akt II FZ 175/12, postanowienie NSA z dnia 04.04.2011r., sygn. akt II FZ 103/11, postanowienie NSA z dnia 15.06.2010r., sygn. akt II OZ 530/10, postanowienie NSA z dnia 19.10.2010r., sygn. akt II GZ 296/10, postanowienie NSA z dnia 05.12.2006r., sygn. akt II FZ 703/06). Tymczasem strona skarżąca, nie przesłała, mimo wezwania: - wyciągów z kont bankowych męża wnioskodawczyni ( zarówno osobistych jak i firmowych !), obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy i ich obecny stan, - wyciągów z jego lokat bankowych, - zeznań podatkowych męża wnioskodawczyni za 2016r. - zaświadczenia z zakładu pracy męża wnioskodawczyni, o wysokości uzyskiwanych przez niego zarobków. Podkreślić trzeba, iż wspomnianego obowiązku przesłania przez stronę żądanych dokumentów, nie wyłącza fakt rozdzielności majątkowej małżonków. Zgodnie bowiem z art. 23 ustawy z dnia 25.02.1964r. (t.j. Dz.U z 2017r., poz. 682) Kodeks rodzinny i opiekuńczy małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i z tego obowiązku nie zwalnia pozostawanie w rozdzielności majątkowej (postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSAiWSA 2005 ). Obowiązek ten rozszerza się także na partycypowanie w kosztach zaistniałych procesów sądowych (por. postanowienie NSA z dnia 04.12.2008r, sygn. akt I FZ 460/08). Zaznaczyć również wypada, iż rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się do majątków małżonków a nie do ich wzajemnych obowiązków. Błędne jest zatem założenie , iż rozdzielność majątkowa małżeńska zwalnia jednego małżonka z pomocy finansowej na rzecz drugiego w zakresie prowadzonego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 28.12.2012r. , sygn. akt II FZ 981/12 postanowienie NSA z dnia 29.06.2010r. , sygn. akt I FZ 229/09, postanowienie NSA z dnia 26.11.2008r. , sygn. akt I FZ 463/08 ). Prawa pomocy nie można też przyznać jednemu z małżonków, jeśli okazałoby się, że dochody drugiego pozwalają na pokrycie kosztów postępowania (por. postanowienie SN z dnia 05.05.1967r., sygn. akt I Cz 37/67). W przedmiotowej sprawie strona po pierwsze nie przesłała wymaganych dokumentów. Po drugie z kolei z przedstawionych materiałów nie wynika żeby wnioskodawczyni spełniała przesłanki przyznania prawa pomocy. Wprawdzie w oświadczeniu znajdującym się w formularzu PPF stwierdziła, że nie uzyskuje dochodu z działalności gospodarczej a tylko z najmu lokalu mieszkalnego w wysokości 1300 zł, miesięcznie, jednak we wrześniu 2017r. (ostatnim miesiącu obejmującym historię osobistego rachunku bankowego ) uzyskała łączna kwotę 32 295,83 zł (2000 zł + 2000 zł + 3400 zł + 2200 zł + 370 zł + 1700 zł 170,83 zł + 950 zł + 380 zł + 1400 zł + 200 zł + 400 zł + 100 zł + 15 zł + 5000 zł +1320 zł + 530 zł + 250 zł + 400 zł + 105 zł + 65 zł + 500 zł + 2000 zł + 5230 zł +1310 zł + 300 zł = 32 295,83 zł). Uzyskała też środki od męża, w wysokości 2450 zł (1950 zł + 500 zł = 2450 zł), od którego według jej oświadczenia nie uzyskuje żadnej pomocy finansowej. W świetle wskazanych okoliczności niezbyt wiarygodne jest więc stwierdzenie strony, iż miesięczne zobowiązania przewyższają dochody a siebie i dzieci utrzymuje z linii debetowej. Nie mówiąc już o sprzeczności takiej sytuacji z zasadami doświadczenia życiowego, którymi winien kierować się orzekający rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 09.02.2005r., sygn. akt FZ 579/04, postanowienie NSA z dnia 11.01.2008r., sygn. akt II FZ 571/07, postanowienie NSA z dnia 02.12.2014r., sygn. akt FZ 436/14,postanowienie NSA z dnia 19.11.2015r., sygn. akt II FZ 775/15). W konsekwencji nie można uznać, iż strona osiągająca ponad milionowe przychody, uzyskująca środki wskazanej wysokości oraz spłacająca zobowiązania kredytowe nie posiada zdolności finansowej pozwalającej na pokrycie wynagrodzenia pełnomocnika. Podkreślić też trzeba, że zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, do których zaliczają się również koszty prowadzenia postępowania przed sądami administracyjnymi (por. postanowienie NSA z dnia 07.10.2005r. sygn. akt II FZ 624/05, postanowienie NSA z dnia 07.10.2010r. sygn. akt I OZ 749/10, postanowienie NSA z dnia 16.07.2010r. sygn. akt I OZ 535/10, postanowienie NSA z dnia 01.06.2011r., sygn. akt II FZ 234/11,postanowienie NSA z dnia 18.02.2016r., sygn. akt I FZ 571/15, postanowienie NSA z dnia 17.02.2016r., sygn. akt I GZ 17/16). Ponadto wnioskodawczyni jest właścicielką nieruchomości (lub ich udziałów), które nie służą jej do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Biorąc pod uwagę powyższe, orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. , poz . 718 z p. zm. ).