III SA/Lu 84/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji w zakresie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu postanawia: odmówić przywrócenia terminu. Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. B. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora L. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] 2013 r., nr [...], w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia decyzji. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 21 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata, natomiast w pozostałym zakresie odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Zażalenie skarżącego na to postanowienie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lipca 2014 r. (sygn. akt II GZ 355/14). W związku z powyższym zarządzeniem z dnia 28 sierpnia 2014 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu. Zarządzenie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 4 września 2014 r. W dniu 15 września 2014 r. skarżący osobiście uiścił wpis w kasie sądu. Postanowieniem z dnia 8 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę B. B., uznając, że wpis został uiszczony po upływie terminu. Pismem z dnia 23 października 2014 r. skarżący wystąpił o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Podniósł, że "był informowany o wpłacie wpisu przez osoby trzecie" i nie podano mu terminu wpłaty wpisu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek o przywrócenie terminu nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunki, które muszą być spełnione aby uchybiony termin mógł zostać przywrócony określa art. 87 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Ocena okoliczności sprawy oraz złożonego przez skarżącego wniosku wskazuje, że nie zostały spełnione wyżej przytoczone ustawowe warunki przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Po pierwsze, w ocenie sądu w sprawie można przyjąć, że został zachowany siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Przyczyną uchybienia terminu podaną przez skarżącego jest brak wiedzy o terminie wpłaty wpisu. Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zatem wszelka korespondencja sądowa była kierowana do pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy w dniu 16 października 2014 r. skarżący zapoznał się osobiście w sekretariacie Sadu z aktami sprawy. W tej dacie uzyskał zatem już bezpośrednio informację o upływie terminu do uiszczenia wpisu. Przesyłka z wnioskiem o przywrócenie terminu została nadana na poczcie w dniu 23 października 2014 r., a więc w ostatnim dniu terminu 7-dniowego, liczonego od daty ustania przeszkody powoływanej przez skarżącego jako przyczyna uchybienia terminu. Po drugie, co istotniejsze, podana przez skarżącego przyczyna w okolicznościach analizowanej sprawy nie może świadczyć o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Z argumentacji skarżącego wynika, że nie wiedział on o terminie uiszczenia wpisu, ponieważ nie poinformował go o tym jego pełnomocnik ustanowiony z urzędu. W myśl art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Jeżeli strona działa w postępowaniu przez pełnomocnika, działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośrednie skutki dla mocodawcy. W orzecznictwie zarówno sądów administracyjnych, jak i sądów powszechnych, ugruntowane jest stanowisko, w myśl którego mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Tytułem przykładu: jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 18 grudnia 2013 r. (I OZ 1198/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA; orzeczenia.nsa.gov.pl): "Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, nie może prowadzić do odmiennej oceny niż dokonana przez Sąd I instancji, że skarżący nie miał możliwości zapobiegnięcia czy konwalidacji uchybienia pełnomocnika. Sąd I instancji prawidłowo uznał, że na skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Odpowiedzialność pełnomocnika za skutki braku należytej staranności w reprezentacji strony może być przedmiotem oceny, jednakże w toku już innych postępowań (postanowienie NSA z 16 listopada 2006 r., II OZ 1206/06), a oczywista nierzetelność pełnomocnika może stanowić podstawę do dochodzenia powstałej z tego tytułu szkody na gruncie odpowiedzialności kontraktowej przez sądem cywilnym, ale nie spełnia kryterium braku winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z 23 lutego 2005 r., FZ 681/04) bądź wyjątkowego przypadku w rozumieniu art. 87 § 5 p.p.s.a". Analogiczne stanowisko w kwestii skutków uchybienia terminu przez pełnomocnika i oceny brak winy można znaleźć w postanowieniach NSA z 18 października 2007 r. (I FZ 421/07); z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11; 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11; 28 lipca 2011 r., I OZ 545/11; 9 września 2011 r., II FZ 425/11; 29 listopada 2011 r., I OZ 894/11; 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11; 14 grudnia 2011 r., II GZ 527/11; 11 stycznia 2012 r., I GZ 231/11; 25 stycznia 2012 r., II OZ 2/12; 13 września 2012 r., II FZ 689/12; 9 października 2013 r., II FZ 872/13; 18 lipca 2013 r., I OZ 584/13; 9 stycznia 2013 r., I OZ 958/13; 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12), z 14 lipca 2014 r., (II FZ 1046/14; wszystkie: CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt badanej sprawy należy stwierdzić, że powoływany we wniosku brak wiedzy skarżącego o terminie uiszczenia wpisu nie ma znaczenia dla oceny biegu terminu i nie jest okolicznością stanowiącą podstawę przywrócenia terminu. Skarżący był reprezentowany przez pełnomocnika profesjonalnego, ustanowionego z urzędu. Wszystkie działania lub zaniechania pełnomocnika obciążają bezpośrednio mocodawcę – skarżącego. Przyczyny z powodu których pełnomocnik nie uiścił w terminie wpisu, w szczególności to, czy było to wynikiem zaniedbania pełnomocnika, czy też braku działania samego mocodawcy, mogą mieć znaczenia dla ewentualnej odpowiedzialności dyscyplinarnej pełnomocnika czy dochodzenia roszczeń odszkodowawczych przez skarżącego z tytułu wadliwego działania pełnomocnika. Kwestie te są jednak pozbawione znaczenia z punktu widzenia analizowanej kwestii winy w uchybieniu terminu. Jeszcze raz trzeba podkreślić, że ewentualne błędy pełnomocnika (jeśli rzeczywiście do nich doszło) obciążają mocodawcę. Konkludując: w analizowanej sytuacji nie można przyjąć, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu nastąpiło bez winy skarżącego. W tym stanie rzeczy, ponieważ skarżący nie wypełnił określonych ustawowo warunków przywrócenia terminu, należało orzec jak w sentencji postanowienia.