I SA/Ol 677/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi W. Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010r. oraz określenia odsetek za zwłokę od nieuiszczonych w terminie zaliczek na podatek postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 9 grudnia 2015 r. (sygn. akt I SA/Ol 677/15) oddalił skargę w niniejszej sprawie. Strona skarżąca pismem z dnia 17 grudnia 2015 r. zwróciła się z wnioskiem o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz o jego doręczenie wraz z uzasadnieniem, jednocześnie wnosząc o przywrócenie terminu do zgłoszenia tego wniosku. Uzasadniając wniosek wskazano, że pełnomocnik strony zlekceważył termin, który przysługiwał do wystąpienia o uzasadnienie wyroku, pełnomocnictwo zostało natychmiast odwołane. Do wniosku dołączono odwołanie pełnomocnictwa szczególnego oraz wniosek o uzasadnienie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. W myśl zaś art. 87 § 1 i § 2 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, zaś w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wyrok został ogłoszony po zamknięciu rozprawy w dniu 9 grudnia 2015 r. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skargę oddalono, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku. Zatem siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia biegł do końca dnia 16 grudnia 2015 r. (wtorek). Tymczasem wniosek o sporządzenie uzasadnienia został przez stronę skarżącą złożony w dniu 18 grudnia 2015 r. (data nadania), czyli już po upływie ustawowego terminu do dokonania tej czynności procesowej, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia owego wniosku. Wskazać należy, że strona skarżąca w niniejszej sprawie reprezentowana była przez pełnomocnika z wyboru będącego doradcą podatkowym. W tym miejscu należy podkreślić, że wśród konsekwencji działania pełnomocnika procesowego w imieniu strony przed sądem administracyjnym znajduje się przede wszystkim wywoływanie przez niego swoim działaniem skutków w sferze prawnej reprezentowanego. Dlatego też odpowiedzialność związana z wyborem pełnomocnika oraz skutki jego działań i zaniechań obciążają mocodawcę. Działania pełnomocnika, także te niekorzystne dla strony, zgodnie z teorią reprezentacji, traktowane są jak działania samej strony procesowej. Z uwagi na przyjętą konstrukcję, w przypadku niestarannego działania pełnomocnika, strona nie będzie mogła zarzucić, iż została pozbawiona obrony swoich praw lub, że była nienależycie reprezentowana. Wypada zauważyć, że strona, która ustanowiła pełnomocnika, może brać aktywny udział w postępowaniu. Możliwość bycia zastępowaną przez pełnomocnika w procesie stanowi uprawnienie strony, a korzystanie z niego nie wyklucza możliwości jej osobistego działania (zob. M. Grego-Hoffman, Skutki ustanowienia pełnomocnika dla sytuacji procesowej strony reprezentowanej, [w:] tejże, Rola pełnomocnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Lex/el. 2012). W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r., I FZ 421/07; 11.3.2009 r., I OZ 198/09; 31.3.2009 r., I FZ 69/09; 23.7.2009 r., I OZ 737/09; 23.6.2010 r., I OZ 465/10; 19.8.2010 r., I FZ 133/10; 10.6.2011 r., I OZ 408/11; 28.6.2011 r., I FZ 160/11; 28.7.2011 r., I OZ 545/11; 9.9.2011 r., II FZ 425/11; 29.11.2011 r., I OZ 894/11; 13.12.2011 r., II FZ 736/11; 14.12.2011 r., II GZ 527/11; 11.1.2012 r., I GZ 231/11; 25.1.2012 r., II OZ 2/12; 13.9.2012 r., II FZ 689/12; 9.10.2013 r., II FZ 872/13; 18.7.2013 r., I OZ 584/13; 9.1.2013 r., I OZ 958/13; 19.12.2012 r., I FZ 566/12, cbosa). W związku z powyższym na stronie skarżącej, jako mocodawcy, ciąży ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Zdaniem sądu okoliczność, iż pełnomocnik strony zlekceważył termin do wystąpienia z wnioskiem o uzasadnienie wyroku nie może być poczytana za okoliczność wskazującą na to, że w okresie od dnia 10 do dnia 16 grudnia 2015 r. istniała usprawiedliwiona przeszkoda uniemożliwiająca zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku przez samą stronę. Istotą terminu w postępowaniu sądowym jest bowiem to, że strona może podejmować działania w określonym przedziale czasu. Dopiero przeszkody niezależne od strony, które istnieją w tym przedziale czasu, mogą spowodować, że strona jakichś działań procesowych nie podejmie, a w konsekwencji uchybi terminowi. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowym, brak winy w uchybieniu terminu można stwierdzić tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa (zob. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 100/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczności tego rodzaju skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu nie wykazała. W ocenie sądu, okoliczność wypowiedzenia pełnomocnictwa z dniem 17 grudnia 2015 r. to wydarzenie, które nastąpiło po upływie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, zatem niewątpliwie nie stanowiło w okresie od dnia 10 do dnia 16 grudnia 2015 r. przeszkody uniemożliwiającej zgłoszenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Strona skarżąca nie wykazała, że jej pełnomocnik we wskazanym okresie nie mógł – bez swojej winy – zgłosić omawianego wniosku. Należy podkreślić, że uchybienia pełnomocnika obciążają stronę i nie uwalniają jej od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym terminie. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, przy ustalaniu jej winy w niezachowaniu terminu należy mieć na uwadze działania pełnomocnika. Samo subiektywne przekonanie strony, że jej jedyną winą jest to, iż zaufała osobie, która tego zaufania nadużyła, nie świadczy o zaistnieniu sytuacji wyjątkowej, uniemożliwiającej złożenie wniosku o przywrócenie terminu (zob. postanowienie NSA z dnia 15 października 2014 r., sygn. akt I FZ 394/14, Orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest przy tym rolą sądu rozpoznającego wniosek, dochodzenie czym kierował się pełnomocnik strony nie zgłaszając wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a co za tym idzie sąd nie ocenia niezgłoszenia wniosku w żaden sposób (ani pozytywnie, ani negatywnie). Reasumując należy wskazać, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie była w stanie usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie sądu w niniejszej sprawie nie zostały spełnione przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do zgłoszenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Skarżąca bowiem nie uprawdopodobniła, iż zaszła taka usprawiedliwiona przeszkoda, która uniemożliwiła jej terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie wykazano też, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. W tym stanie sprawy na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.