I SA/Ol 804/16

WyrokWSA w Olsztynie2017-01-04

Skład orzekający: Wiesława Pierechod, Renata Kantecka, Przemysław Krzykowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sprzedaż nieruchomości nabytej w drodze spadku po współmałżonku, która wcześniej została nabyta do majątku wspólnego małżonków, stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, jeśli od końca roku kalendarzowego nabycia do majątku wspólnego upłynął pięcioletni okres, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sprzedaż nieruchomości nabytej wspólnie przez małżonków do majątku wspólnego, a następnie częściowo odziedziczonej po zmarłym małżonku, nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, jeśli od końca roku kalendarzowego pierwotnego nabycia do majątku wspólnego upłynął pięcioletni okres. W związku z tym przychód ze sprzedaży takiej nieruchomości nie podlega opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Sąd oparł się na wykładni systemowej wewnętrznej, wskazując na art. 2 ust. 1 pkt 5 u.p.d.o.f., zgodnie z którym przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków.
Stan faktyczny
Wnioskodawczyni nabyła nieruchomość wraz z mężem do majątku wspólnego w 2000 roku. Po śmierci męża w 2014 roku, wnioskodawczyni nabyła jego udział w nieruchomości w drodze spadku. W 2015 roku wnioskodawczyni sprzedała całą nieruchomość. Zadała pytanie, czy sprzedaż ta stanowi źródło przychodu podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, argumentując, że pięcioletni termin z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. rozpoczął bieg od końca roku kalendarzowego 2000, a zatem sprzedaż nie podlega opodatkowaniu. Organ interpretacyjny uznał stanowisko wnioskodawczyni za nieprawidłowe, twierdząc, że sprzedaż udziału nabytego w drodze spadku podlega opodatkowaniu.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod ( sprawozdawca ) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka sędzia WSA Przemysław Krzykowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2017r. sprawy ze skargi R. Z. na interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej – działającego z upoważnienia Ministra Finansów z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych I. uchyla zaskarżoną interpretację ; II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu "[...]" R. Z. (dalej jako wnioskodawczyni, skarżąca) złożyła wniosek o wydanie indywidualnej interpretacji przepisów prawa podatkowego, dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych. W uzasadnieniu wniosku podano, że wnioskodawczyni dnia "[...]" 2000r. nabyła aktem notarialnym nieruchomość gruntową z budynkiem mieszkalnym położonym w miejscowości "[...]". Nabycia tego wnioskodawczyni dokonała wraz z mężem z dorobku objętego wspólnością małżeńską majątkową. W dniu "[...]" 2015r. w oparciu o poświadczenie dziedziczenia i testament z dnia "[...]" 2013r. wnioskodawczyni nabyła własność udziału zmarłego w dniu "[...]" 2014r. męża w nieruchomości położonej w miejscowości "[...]". W dniu "[...]" 2015r. wnioskodawczyni sprzedała opisaną wyżej nieruchomość na podstawie umowy sprzedaży. W związku z powyższym stanem faktycznym wnioskodawczyni zadała pytanie – czy umowa sprzedaży z dnia "[...]" 2015r. nieruchomości położonej w miejscowości "[...]", która to nieruchomość została nabyta w drodze spadku na podstawie poświadczenia dziedziczenia z dnia "[...]" 2015r. po małżonku, a wcześniej w dniu "[...]" 2000r. została kupiona do majątku wspólnego w ramach istniejącej ustawowej wspólności majątkowej, stanowi zbycie w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych? Zdaniem wnioskodawczyni, umowa sprzedaży z dnia "[...]" 2015r. nieruchomości w miejscowości "[...]", która to nieruchomość została nabyta w drodze spadku na podstawie poświadczenia dziedziczenia z dnia "[...]" 2015r. po małżonku, a wcześniej w dniu "[...]" 2000r. została kupiona do majątku wspólnego w ramach istniejącej ustawowej wspólności majątkowej nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i w związku z tym nie podlega opodatkowaniu. Dyrektor Izby Skarbowej, działając z upoważnienia Ministra Finansów, w wydanej interpretacji indywidualnej z dnia "[...]", nr "[...]", uznał stanowisko wnioskodawcy za nieprawidłowe. Powołując się na treść art. 9 ust. 1, art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a – c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm., dalej jako u.p.d.o.f.) oraz art. 31 §1, art. 35, art. 50 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., dalej jako krio) i art. 922, art. 924 i 925 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2014r. poz. 121 ze zm., dalej jako kc) wskazał, że w przedstawionym przez wnioskodawczynię stanie faktycznym nabycie przez nią nieruchomości nastąpiło w następujących latach: 1) w 2000r. - udział ½ w ww. nieruchomości został nabyty w trakcie trwania związku małżeńskiego na zasadach wspólności majątkowej; 1) w dniu 2014r. - udział ½ w ww. nieruchomości został nabyty w drodze spadku po małżonku. W ocenie organu przychód ze sprzedaży w 2015r. nieruchomości w części odpowiadającej udziałowi nabytemu w trakcie trwania małżeństwa, nie podlega w ogóle opodatkowaniu z uwagi na fakt, że od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie udziału przez wnioskodawczynię upłynął pięcioletni okres czasu, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. i tym samym sprzedaż tego udziału nie stanowi źródła przychodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych. Natomiast z uwagi na fakt, że wnioskodawczyni w spadku po swoim małżonku nabyła udział ½ w nieruchomości w dacie śmierci spadkodawcy, czyli w dniu "[...]" 2014r., to przychód ze sprzedaży udziału nabytego w tej właśnie dacie podlega opodatkowaniu na podstawie przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W myśl art. 30e ust. 1 i art. 45 ust. 4 pkt 4 u.p.d.o.f. od dochodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw określonych w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a)-c) podatek dochodowy wynosi 19% podstawy obliczenia podatku i jest płatny w terminie złożenia zeznania za rok podatkowy, w którym nastąpiło odpłatne zbycie. Stosownie zaś do art. 30e ust. 2 u.p.d.o.f. podstawą obliczenia podatku jest dochód stanowiący różnicę pomiędzy przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw określonym zgodnie z art. 19, a kosztami ustalonymi zgodnie z art. 22 ust. 6c i 6d, powiększoną o sumę odpisów amortyzacyjnych, o których mowa w art. 22h ust. 1 pkt 1, dokonanych od zbywanych nieruchomości lub praw. Przy czym przychodem z odpłatnego zbycia nieruchomości lub praw majątkowych oraz innych rzeczy, o których mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8, jest wartość wyrażona w cenie określonej w umowie, pomniejszona o koszty odpłatnego zbycia. Jeżeli jednak cena, bez uzasadnionej przyczyny, znacznie odbiega od wartości rynkowej tych rzeczy lub praw, przychód ten określa organ podatkowy lub organ kontroli skarbowej w wysokości wartości rynkowej (art. 19 ust. 1 u.p.d.o.f.). Organ dodatkowo podkreślił, że w niniejszej sprawie należy mieć również na uwadze treść regulacji art. 21 ust. 1 pkt 131, zgodnie z którą wolne od podatku dochodowego są dochody z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, o których mowa w art. 30e, w wysokości, która odpowiada iloczynowi tego dochodu i udziału wydatków poniesionych na własne cele mieszkaniowe w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych, jeżeli począwszy od dnia odpłatnego zbycia, nie później niż w okresie dwóch lat od końca roku podatkowego, w którym nastąpiło odpłatne zbycie, przychód uzyskany ze zbycia tej nieruchomości lub tego prawa majątkowego został wydatkowany na własne cele mieszkaniowe; udokumentowane wydatki poniesione na te cele uwzględnia się do wysokości przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości i praw majątkowych. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył wyroki sądów administracyjnych, przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015r. sygn. akt I SA/Gl 879/14, z dnia 15 września 2015r. sygn. akt I SA/Kr 1193/15, z dnia 14 grudnia 2015r. sygn. akt I SA/Wr 1565/15, czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 stycznia 2016r. sygn. akt II FSK 2319/13. W odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa z dnia "[...]" organ stwierdził brak podstaw do zmiany ww. interpretacji indywidualnej. Powyższą interpretację zaskarżyła skarżącą wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonej interpretacji zarzuciła naruszenie: I. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: 1. art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że nabycie w drodze spadku po współmałżonku nieruchomości zakupionej do majątku wspólnego w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej, stanowi "nabycie" w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a co za tym idzie - podlega ono opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, w sytuacji gdy prawidłowa interpretacja tych przepisów nie daje podstawy do uznania, że takie opodatkowanie powstanie, 2. art. 31 krio poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, która została już wcześniej nabyta do wspólności majątkowej, II naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie: 1. art. 120 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015r., poz. 643 ze zm., dalej jako O.p.) przez przyjęcie istnienia obowiązku podatkowego, podczas gdy na gruncie niniejszego stanu faktycznego nie wynika on z żadnego z przepisów powszechnie obowiązujących, czym organ w rażący sposób naruszył zasadę legalizmu, 2. art. 121 O.p. przez wybiórcze stosowanie się przez organ do dyrektyw wypracowanych w orzecznictwie, wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego i niewłaściwym zastosowaniu przepisów prawa materialnego, przez co organ w sposób rażący naruszył zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie, 3. art. 122 O.p. poprzez jego błędną wykładnię skutkującą niewyjaśnieniem okoliczności faktycznych w sposób umożliwiający wydanie interpretacji zgodnej i uzasadnionej z obowiązującymi przepisami, czym organ naruszył zasadę prawdy obiektywnej postępowania podatkowego. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że stanowisko organu interpretacyjnego odnośnie dopuszczalności opodatkowania części przychodu odpowiadającej udziałowi nabytemu w drodze spadku jest wadliwe i wynika przede wszystkim z niewłaściwego rozumienia instytucji "wspólności małżeńskiej" i w rezultacie błędnego rozumienie terminu "nabycie" z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Orzecznictwo sądowoadministracyjne w szeregu orzeczeń wypowiedziało się jednoznacznie w przedmiotowej kwestii. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2011r., sygn. akt II FSK 1101/10 (por. także WSA w Gdańsku z dnia 10 września 2013r. I SA/Gd 760/13, WSA w Gdańsku z dnia 15 lutego 2012r. sygn. akt I SA/Gd 1115/11, WSA w Krakowie z dnia 7 listopada 2012r. sygn. akt I SA/Kr 1378/12, WSA we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 2012r. sygn. akt I SA/Wr 1474/11, WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2013r. sygn. akt III SA/Wa 3464/12, WSA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013r. sygn. akt III SA/Wa 2999/12, WSA w Warszawie w wyroku z dnia 13 czerwca 2014r. sygn. akt III SA/Wa 275/14 wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 czerwca 2013r., sygn. akt III SA/Wa 3464/12) Sąd uznał za wadliwy pogląd, zgodnie z którym, w wyniku śmierci jednego małżonka znajdującego się w ustroju małżeńskiej wspólności majątkowej z art. 31 krio, drugi małżonek nabywa w drodze spadku po pierwszym małżonku, po raz drugi, udział w tej samej nieruchomości, ponieważ z uwagi na istotę wspólności majątkowej małżeńskiej, nie było możliwe wyodrębnienie przypadającego każdemu z małżonków udziału w nieruchomości już podczas pierwotnego, wspólnego jej nabycia. Z uwagi na wspólność majątkową, nie można wyodrębnić udziałów, które skarżąca oraz jej małżonek odrębnie posiadali w chwili nabycia nieruchomości w małżeństwie. Zdaniem skarżącej, skoro małżonkowie nabyli raz nieruchomość do majątku wspólnego, do niepodzielnej ręki, to skarżąca nie mogła nabyć jej powtórnie. Wobec powyższego nie można też przyjąć, że pięcioletni termin określony w art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f., biegnie od daty nabycia przez skarżącą nieruchomości w drodze spadku. Oznacza to spełnienie przesłanki wyłączającej uzyskany przychód z tytułu zbycia nieruchomości z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych, a tym samym naruszenie przez organ wskazanego przepisu art. 10 ust. 1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. Wnioskodawczyni wraz ze zmarłym mężem prawo własności do przedmiotowej nieruchomości nabyła w dniu "[...]" 2000 roku, w ramach wspólności ustawowej małżeńskiej. Zbycie przedmiotowej nieruchomości w "[...]" .2015 roku nastąpiło po upływie 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie, wobec czego zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. przychód ze sprzedaży lokalu był wolny od opodatkowania. Nie stanowi zatem "nabycia" w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nabycie w drodze spadku po współmałżonku, zakupionej w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej do majątku wspólnego nieruchomości. Skutkiem tego brak jest możliwości opodatkowania przychodu z tytułu zbycia tej nieruchomości na podstawie tego przepisu. Tym samym uznać należy, że nie stanowi "nabycia" w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. nabycie w drodze spadku po współmałżonku, zakupionej w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej do majątku wspólnego nieruchomości. Konsekwentnie, w takim przypadku nie można przyjąć, że pięcioletni termin, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. biegnie od daty nabycia nieruchomości w drodze otwarcia spadku. Skutkiem tego, w niniejszej sprawie, zważywszy na okoliczność, że zakup nieruchomości nastąpił w 2000 roku, brak jest możliwości opodatkowania jego zbycia w 2015 roku na podstawie tego przepisu. Na marginesie zauważono, iż podobne stanowisko wyrażone zostało w szeregu wyroków sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 11 maja 2016r., I SA/Bd 190/16, wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 maja 2016r., III SA/Wa 1672/15, wyrok WSA W łodzi z dnia 27 kwietnia 2016r., I SA/Łd 248/16 wyrok WSA w Warszawie z 7 listopada 2013r., III SA/Wa 1177/13, z 12 kwietnia 2013r. III SA/Wa 2999/12 i z 20 czerwca 2013r., III SA/Wa 3464/12, WSA w Kielcach z 22 sierpnia 2013r., I SA/Ke 396/13, WSA w Krakowie z 7 listopada 2012r., sygn. I SA/Kr 1378/12, WSA w Gorzowie z 7 maja 2014r., I SA/Go 136/14, WSA w Gdańsku z 9 września 2014r., I SA/Gd 716/14 oraz I SA/Gd 447/14 i z 9 stycznia 2014r., I SA/Gd 1422/13 oraz wyrko WSA w Bydgoszczy dnia 24 marca 2015r. sygn. akt I SA/Bd 55/15, WSA w Poznaniu z 26.l1.2015r., I SA/Po810/15, WSA w Poznaniu z 10.11.2015r., I SA/Po 1146/15, WSA w Bydgoszczy z 22.09.2015r., l SA/Bd 625/15). Również w piśmiennictwie prezentowany jest podobny pogląd - zob.: T. Kolanowski, "Sprzedaż nieruchomości - kontrowersyjne źródło przychodów w podatku dochodowym od osób fizycznych", GLOSA 2015/2/102-111. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wydaną przez siebie interpretację, jak również wcześniejszą argumentację i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2016r. poz. 718 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. , sąd administracyjny, rozpoznający skargę na indywidualną interpretację przepisów prawa podatkowego jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną. Przystępując do oceny zasadności skargi trzeba przede wszystkim zaznaczyć, że specyfika aktu będącego przedmiotem zaskarżenia zasadza się na tym, że organ interpretujący wyraża stanowisko w odniesieniu do przedstawionego przez stronę stanu faktycznego i jej własnej oceny prawnej ( art.14b§ 3 Ordynacji podatkowej ). Zgodnie z art. 14 c § 1 i 2 Ordynacji podatkowej indywidualna interpretacja zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie oceny negatywnej, organ wyraża własne stanowisko wraz z uzasadnieniem prawnym. Uzasadnienie prawne winno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przywołaniem przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie. Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest interpretacja art.10 ust.1 pkt 8 lit. a u.p.d.o.f. Zgodnie z tym przepisem źródłem przychodu jest m.in. odpłatne zbycie nieruchomości lub ich części oraz udziału w nieruchomości (...) – jeżeli odpłatne zbycie nie następuje w wykonaniu działalności gospodarczej i zostało dokonane w przypadku zbycia nieruchomości i praw majątkowych określonych w lit. a-c przed upływem pięciu lat , licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpiło nabycie lub wybudowanie (...). Z treści przepisu wynika zatem, że funkcjonowanie tego źródła wyznaczone jest takimi zdarzeniami jak: nabycie nieruchomości i praw majątkowych i ich zbycie w określonym czasie, po upływie którego zbycie nieruchomości i praw jest zdarzeniem nie objętym obowiązkiem podatkowym. Odnosząc się do zarzutów skargi i stanowiska organu interpretującego należy przyznać, że sądy administracyjne prezentują dwie linie orzecznicze odnośnie do ustalenia momentu wyznaczającego początek biegu pięcioletniego terminu, w którym potencjalnie funkcjonuje obowiązek podatkowy, w przypadku, gdy nabycie nieruchomości nastąpiło w trakcie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej przez oboje małżonków, a zbycia dokonuje ten z małżonków, któremu nieruchomość przypadła w całości po ustaniu wspólności - na skutek jej zniesienia i podziału majątku czy na skutek śmierci jednego z małżonków i dziedziczenia. Zasadnicze znaczenie ma w takim wypadku pojęcie nabycia nieruchomości i daty nabycia. W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, że "Za nabycie należy uznać wartość otrzymanych przez byłego małżonka nieruchomości lub praw, która przekracza udział tego małżonka w majątku wspólnym. Za datę nabycia tego udziału, który przekracza udział w majątku wspólnym powinno się przyjąć dzień śmierci małżonka, od którego nie upłynął jeszcze okres pięcioletni. Przez pojęcie nabycie użyte w art. 10 ust.1 pkt 8 u.p.d.o f. trzeba rozumieć bowiem każde zwiększenie aktywów majątku podatnika" Zacytowane stanowisko zostało przedstawione w powołanym przez Organ Interpretujący wyroku NSA z dnia 27.01.27 sygn. akt II FSK 2319/13, gdzie powołano się na wyroki NSA : z dnia 16.07.2015r. II FSK 932/13 i szereg wyroków wcześniejszych. Analiza tych orzeczeń prowadzi do wniosku, że NSA uznaje, że nie dochodzi do nabycia nieruchomości lub praw majątkowych, o których mowa w tym przepisie w przypadku, gdy wspólny majątek był na tyle duży, że cała nieruchomość lub prawo majątkowe, które przypadły jednemu z małżonków mieści się w udziale przypadającym mu w majątku wspólnym. Z powyższego wynika więc, że w przypadku zgromadzenia przez małżonków skromnego dorobku tj. jednej nieruchomości lub jednego prawa do lokalu i braku innego równoważnego wartością majątku, po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej małżonek, który nabędzie całą nieruchomość czy prawo do lokalu zawsze będzie podlegał obowiązkowi podatkowemu w odniesieniu do "części nabytej" w okresie od daty ustania wspólności majątkowej małżeńskiej. W ocenie Sądu taka interpretacja przepisu, w świetle której określone zdarzenie tj. ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej u niektórych podatników spowoduje powstanie obowiązku podatkowego a u innych nie, wydaje się nieuzasadniona w świetle art. 2 i 32 Konstytucji ( zasady równości wobec prawa). Istnieją zatem uzasadnione wątpliwości co do tego, czy nabycie części nieruchomości ponad udział w majątku wspólnym małżonków jest nabyciem w rozumieniu art.10 ust.1 pkt 8 lit. a-c u.p.d.o f., zwłaszcza, że jak wyżej stwierdzono, obowiązek podatkowy będzie dotyczyć podatników o skromniejszych zasobach majątkowych. Przyznać należy, że orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczące ww. przepisu są podejmowane w warunkach związania zarzutami skarg kasacyjnych i najczęściej przy rozstrzyganiu spraw "interpretacyjnych" w kontekście podanych stanów faktycznych. Taki sam charakter ma niniejsza sprawa. Niemniej także w takim przypadku należałoby się odwołać do wykładni systemowej wewnętrznej i stwierdzić, że nie powinna pozostawać poza zakresem uwagi Sądu przy wykładni art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a-c norma z art. 2 ust.1 pkt.5 u.p.d.o f ,:"Przepisów ustawy nie stosuje się do przychodów z tytułu podziału wspólnego majątku małżonków w wyniku ustania lub ograniczenia małżeńskiej wspólności majątkowej oraz przychodów z tytułu wyrównania dorobków po ustaniu rozdzielności majątkowej małżeńskiej lub śmierci jednego z nich". Z treści tego przepisu nie wynika, że chodzi wyłącznie o przychody odpowiadające udziałowi w majątku wspólnym. Tak samo rzecz się ma, gdy na skutek śmierci małżonka, drugi z małżonków nabywa majątek odpowiadający udziałowi zmarłego małżonka w majątku wspólnym na skutek dziedziczenia (art. 2 ust.1 pkt 3 u.p.d.o f). Zdaniem Sądu sformułowanie " przepisów ustawy nie stosuje się" nie oznacza li tylko tego, że osiągnięty przychód " przysporzenie majątkowe" nie podlega opodatkowaniu w momencie uzyskania –nabycia, a to, że tego rodzaju przychód w ogóle nie powinien powodować powstania obowiązków na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zatem, skoro "przepisów ustawy nie stosuje się" do ww przychodów , to zdaniem Sądu niezasadne jest uznawanie, że nabyciem w rozumieniu art. 10 ust.1 pkt 8 lit a-c jest nabycie części nieruchomości lub prawa, po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej przekraczającej udział w majątku wspólnym z uwagi na "zwiększenie aktywów majątku podatnika"( a więc uzyskania przychodu w rozumieniu u.p.d.o f.), które powoduje rozpoczęcie funkcjonowania potencjalnego źródła przychodów ze sprzedaży nieruchomości w okresie pięcioletnim. Zauważyć należy, że w przychodzie z odpłatnego zbycia nieruchomości niewątpliwie mieści się zawsze wartość, którą ta nieruchomość bądź jej część miała w momencie nabycia, a przecież przychód, do którego nie stosuje się przepisów ustawy, powinien być wyłączony. Wskazać należy, że na tle obowiązku określonego treścią omawianego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny uznawał też, że w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia znajduje zastosowanie art.97 §1 Ordynacji podatkowej, czyli, że spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy" W wyroku z dnia 24.05.2016r. sygn. akt II FSK 1014/14 NSA stwierdził, że "Prawem podatnika (tu: spadkodawcy) przejmowanym przez spadkobierców było prawo do wyłączenia przychodu uzyskanego z odpłatnego zbycia nieruchomości nabytej w warunkach, o których mowa w art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a ) u.p.d.o.f. nie powodującym powstania obowiązku podatkowego z tytułu odpłatnego zbycia". W stanie faktycznym sprawy rozpoznawanej przez NSA minęło pięć lat od końca roku w którym nastąpiło nabycie nieruchomości przez spadkodawcę. Wskazać należy również, że z dniem nabycia spadku, zgodnie z brzmieniem art. 922 kodeksu cywilnego, skarżąca wstąpiła we wszystkie prawa i obowiązki zmarłego spadkodawcy (art. 922 § 1 k.c.). Dotyczy to również sytuacji faktycznych z udziałem spadkodawcy, z którymi właściwe przepisy wiążą określone konsekwencje prawne. Sąd podziela ponadto stanowisko , prezentowane w drugiej linii orzecznictwa sądów administracyjnych, między innymi w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 .11. 2015r. sygn. akt I SA/Po 1146 , w wyrokach NSA : z dnia 8.12.2011 sygn. akt II FSK 1101/10; z dnia 11.03.2015r., sygn. akt II FSK 3811/14 i szeregu innych, w której konkluzja, że " nie stanowi nabycia w rozumieniu art. 10 ust.1 pkt. 8 u.p.d.o f. nabycie w drodze spadku po współmałżonku, zakupionej w ramach ustawowej wspólności małżeńskiej do majątku wspólnego nieruchomości" została wywiedziona z istoty współwłasności majątkowej małżeńskiej, jako współwłasności łącznej. W ramach współwłasności łącznej obu współwłaścicielom przysługuje prawo własności w stosunku do całej masy majątkowej nią objętej . Oczywiście słuszna jest argumentacja organu, że regulacje zawarte w przepisach prawa rodzinnego o przekształceniu współwłasności bezudziałowej we współwłasność w częściach ułamkowych na skutek ustania wspólności majątkowej małżeńskiej i domniemanie, że udziały są równe, świadczą o tym, że nieruchomość nabyta w trakcie trwania wspólności nie należała wyłącznie do jednego z małżonków. Jednak ta szczególna cecha wspólności majątkowej małżeńskiej tj. bezudziałowość daje podstawę do twierdzenie o niezasadności przyjęcia, że nabyta przez oboje współmałżonków cała nieruchomość, może następnie być uznawana za nabytą w części przez jednego z nich po śmierci drugiego, ze skutkiem rozpoczęcia dla tej części biegu pięcioletniego terminu funkcjonowania źródła przychodu. W tej sytuacji Sąd uznał, że organ dokonał niewłaściwej wykładni prawa materialnego tj. art. 10 ust.1 pkt 8 lit. a u.p.d.o f przez uznanie, że sprzedaż przez skarżącą nieruchomości, nabytej wraz z mężem w 2000r., w części nabytej w 2014 r. w drodze spadku po zmarłym mężu, stanowi źródło przychodu w rozumieniu art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f., a uzyskany z tego tytułu dochód podlega opodatkowaniu 19% podatkiem dochodowym. Natomiast nieuzasadnione są zarzuty naruszenia art.122 Ordynacji podatkowej, gdyż organ nie prowadzi żadnego postępowania, a opiera się na stanie faktycznym podanym we wniosku. Nie doszło także do naruszenia art. 120 i 121 § 1 Ordynacji podatkowej w sytuacji, gdy w orzecznictwie sądowym nie ma jednolitej wykładni przepisu mającego znaczenie dla podanego stanu faktycznego. Mając na uwadze przedstawione wyżej okoliczności sprawy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.146 §1p.p.s.a. uchylił zaskarżoną interpretację. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art.200 p.p.s.a

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło