I OSK 438/18
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-07-06
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Jolanta Rudnicka, Jolanta Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, mimo braku wystąpienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej, gdy skarżący kwestionuje ustalenia faktyczne w ramach zarzutu naruszenia prawa materialnego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że zarzuty naruszenia prawa materialnego, które w istocie kwestionowały ustalenia faktyczne, nie mogły być skuteczne. Sąd podkreślił, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego stanu faktycznego, a nie na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Kwestionowanie ustaleń faktycznych nie może być zastępowane zarzutem naruszenia prawa materialnego.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni T.G. złożyła wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków i żywności. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego i brak "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wnioskodawczyni kwestionowała te ustalenia, twierdząc, że znajduje się w ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił jej skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia del. WSA Jolanta Górska po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt: I SA/Wa 2033/16 w sprawie ze skargi T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [..] października 2016 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. 2
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 września 2017 r., sygn. akt: I SA/Wa 2033/16 oddalił skargę T.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [..] października 2016 r., znak: [..] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Po rozpoznaniu wniosku T.G. złożonego pismem z dnia 24 sierpnia 2016 r. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [..] września 2016 r., nr [..] odmówił przyznania świadczenia w formie specjalnego zasiłku celowego na zakup leków i na zakup żywności.
W uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, że wnioskująca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochód wynoszący miesięcznie [..] zł przekracza kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, tj. 634 zł. W tej sytuacji organ rozważył możliwość przyznania specjalnego zasiłku celowego i szczegółowo wyjaśnił, że na podstawie art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej specjalny zasiłek celowy może być przyznany przy przekroczeniu kryterium dochodowego, w szczególne uzasadnionych przypadkach, a do takich nie można zaliczyć przypadku wnioskodawczyni, której sytuacja bytowa jest niezmienna od początku 2014 r. i nie nastąpiły zdarzenia nadzwyczajne skutkujące możliwością uznania, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek umożliwiający organowi przyznania specjalnego zasiłku celowego. Organ podkreślił, że wnioskodawczyni swoją postawą uniemożliwia weryfikację jej sytuacji bytowej, nie zezwalając na przeprowadzenie rzetelnego wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania, nie wyjaśniając także możliwości korzystania ze wsparcia uprawionego do wspólnego zamieszkiwania pełnoletniego syna.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [..] października 2016 r., znak: [..] utrzymało powyższą decyzję w mocy, nie znajdując podstaw do odmiennych wniosków. Organ podkreślił rolę zasiłku celowego, który może być przyznany na niezbędne potrzeby bytowe przy zachowaniu warunku nieprzekroczenia kryterium dochodowego określonego obecnie na poziomie 634 zł, a specjalny zasiłek celowy może być przyznany tylko w wyniku zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, a więc w sytuacjach, gdy pomimo przekroczenia kryterium dochodowego, istniejąca sytuacja życiowa ponad wszelką wątpliwość pozwala stwierdzić, że nastąpiły zdarzenia niecodzienne, dotkliwe w skutkach i dalece ingerujące w plany życiowe, uzasadniające przyznanie pomocy w tej formie, a taka sytuacja nie została przez wnioskującą wykazana.
Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie stała się przedmiotem skargi T.G. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpatrując skargę wskazał, że wobec bezspornego przekroczenia kryterium dochodowego przez skarżącą wniosek mógł być oceniony przez organy jedynie na podstawie przepisu art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wprowadzającego warunek zaistnienia szczególnie uzasadnionego przypadku. Sąd stwierdził, że ustalenia poczynione przez organy w niniejszej sprawie były prawidłowe, skoro skarżąca posiada stały dochód, nie jest całkowicie niezdolna do pracy, ma pełnoletniego syna, na którym ciąży obowiązek pomocy matce, a który uprawniony jest do wspólnego z nią zamieszkiwania, zaś skarżąca uporczywie odmawia udzielenia informacji dotyczących syna i uniemożliwia przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, który mógłby zweryfikować jej realną sytuację bytową. Sąd podkreślił także, że pomoc społeczna nie służy zaspokajaniu wszelkich oczekiwań wnioskujących, szczególnie osób, które nie wykorzystują własnych umiejętności i możliwości w pokonywaniu trudności życiowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła T.G. zaskarżając ten wyrok w całości, wnosząc o uchylenie wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, zrzekając się rozprawy oraz zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj.:
- art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej poprzez ich błędne zastosowanie polegające na nieudzieleniu skarżącej pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do okoliczności, to jest jej ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej, co z kolei uniemożliwia skarżącej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka,
- art. 39 w zw. z art. 41 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię pojęcia szczególnie uzasadnionego przypadku polegającą na przyjęciu, że sytuacja życiowa, w której znalazła się skarżąca nie odbiega od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego, w konsekwencji czego odmówiono skarżącej zasiłku celowego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że nie jest prawdą, aby skarżąca wnosiła o pomoc co do wydatków okazjonalnych, niecodziennych, nieoczekiwanych, nadzwyczajnych, za takie nie można bowiem uznać zakupu leków i żywności. Zdaniem skarżącej kasacyjnie miała ona także prawo odmówić wpuszczenia pracownika socjalnego do pomieszczeń tak osobistych, jak kuchnia, łazienka, czy sypialnia, a osobista styczność pracownika socjalnego ze skarżącą na korytarzu umożliwiała ustalenie, że nie ma ona majątku ruchomego, który mogłaby spieniężyć na zakup objętych wnioskiem potrzeb.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.).
Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy.
Naczelny Sąd Administracyjny, ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich bądź w inny sposób korygować. Do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów postępowania, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie, na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja, w odniesieniu do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji.
Nie można w tym zakresie pomijać regulacji art. 175 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą istnieje konieczność sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika prawnego. Ustanowiony w tym przepisie przymus adwokacko-radcowski z założenia powinien gwarantować nie tylko sporządzenie skargi kasacyjnej w sposób odpowiadający wymogom ustawowym i umożliwiający Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne jej rozpoznanie, a w konsekwencji kontrolę zaskarżonego orzeczenia, lecz również takie skonstruowanie skargi kasacyjnej, które w ramach obowiązującego prawa uwzględnia motywy i intencje strony składającej skargę kasacyjną, w tym przyjętą przez nią strategię prowadzenia własnych spraw.
Sformułowanie podstaw kasacyjnych w prawidłowy sposób jest o tyle istotne, że – jak wyżej wskazano - stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach zakreślonych w zarzutach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki wymienione zostały w § 2 tego przepisu. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny sprawuje na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) - w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano wielokrotnie, że systemowe odczytanie art. 176 i art. 183 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny nie może rozpoznać merytorycznie zarzutów skargi, które zostały wadliwie skonstruowane. Jest to zgodne z poglądem, według którego przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (por. uchwała NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Naczelny Sąd Administracyjny tylko wtedy może uczynić zadość temu obowiązkowi, gdy wnoszący skargę kasacyjną poprawnie określi, jakie przepisy jego zdaniem naruszył wojewódzki sąd administracyjny i na czym owo naruszenie polegało (por. podobnie wyrok NSA: z dnia 7 stycznia 2010 r., II FSK 1289/08; wyrok NSA z dnia 22 września 2010 r., II FSK 764/09; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 2208/11).
Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na zarzutach naruszenia przepisów prawa materialnego. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie.
Zarzuty wniesionej skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia prawa materialnego, tj. przepisów art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j.: Dz.U. z 2016 r., poz. 930) oraz przepisu art. 39 w zw. z art. 41 ustawy o pomocy społecznej zmierzają do zakwestionowania stanowiska Sądu o braku podstaw do uwzględnienia skargi, w oparciu o argumentację mającą na celu wykazanie, że skarżąca jest w ciężkiej sytuacji bytowej i materialnej, nie odbiegającej od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego, a tym samym wykazanie nieusprawiedliwionej odmowy przyznania zasiłku celowego.
Zauważyć należy, że przedmiotem rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w niniejszej sprawie była kwestia możliwości przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego, a więc świadczenia określonego w przepisie art. 41 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, a nie zasiłku celowego, o którym mowa w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Zwrócić także należy uwagę na niedokładność w sporządzeniu skargi kasacyjnej w zakresie sformułowanych zarzutów naruszenia art. 39 i 41 ustawy o pomocy społecznej. Oba przepisy podzielone są na mniejsze jednostki redakcyjne (art. 39 ma cztery ustępy, zaś art. 41 ma dwa punkty). W odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez Sąd I instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246).
Niedokładność w sporządzeniu skargi kasacyjnej nie mogłaby zatem prowadzić do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 39 w zw. z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, chociaż Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09 sprowadzający się do stanowiska, że zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, nie ma przeszkód, dla których Naczelny Sąd Administracyjny nie mógłby samodzielnie zidentyfikować zarzutu naruszenia prawa przez Sąd I instancji w sytuacji, gdy uzasadnienie skargi kasacyjnej zawiera wskazanie sposobu rozumienia zarzutu pozwalające na jego merytoryczne rozpoznanie. W realiach niniejszej sprawy nie było podstaw do rekonstrukcji tego zarzutu w oparciu o treść zawartą w oszczędnym uzasadnieniu skargi kasacyjnej, w którym nie podważono stanowiska Sąd o braku podstaw do uwzględnienia skargi w realiach tej sprawy.
Przede wszystkim należy jednak wskazać, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091). Tymczasem zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się w istocie na zakwestionowaniu stanu faktycznego sprawy.
Zaskarżoną decyzją odmówiono skarżącej przyznania specjalnego zasiłku celowego na zakup leków i żywności, uznając, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Ani z treści zarzutu, ani z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, na czym miała polegać błędna wykładnia tego przepisu dokonana przez Sąd I instancji.
Z kolei rozważając kwestię niewłaściwego zastosowania tego przepisu w stanie faktycznym sprawy należy wskazać, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że w ocenie strony skarżącej kasacyjnie w jej sytuacji faktycznej zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek". Strona skarżąca kasacyjnie kwestionuje zatem w ramach omawianego zarzutu ustalenia w zakresie stanu faktycznego i ocenę tego stanu. Tymczasem niedopuszczalne jest zastępowanie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, zarzutem naruszenia prawa materialnego i za jego pomocą kwestionowanie ustaleń faktycznych. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego ze względu na wadliwie ustalony stan faktyczny, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09).
Oceniając zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 1 i 4 oraz art. 39 w zw. z art. 41 ustawy o pomocy społecznej, których istota sprowadza się do twierdzenia skarżącej kasacyjnie o błędnym nieudzieleniu pomocy społecznej, podczas gdy znajduje się ona w ciężkiej sytuacji materialnej i bytowej, stwierdzić należy, że za ich pomocą nie można było podważyć stanowiska Sądu I instancji w niniejszej sprawie.
Skoro strona skarżąca kasacyjnie w ramach podstaw kasacyjnych nie zakwestionowała skutecznie wykładni przepisów prawa materialnego wskazanych w zarzutach skargi kasacyjnej, nie podważyła też skutecznie okoliczności faktycznych sprawy, a ze skargi kasacyjnej wynika, że okoliczności te kwestionuje w ramach zarzutów naruszenia prawa materialnego, to oznacza to, że w realiach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny dokonując kontroli sposobu zastosowania prawa materialnego przez Sąd I instancji bierze pod uwagę wykładnię prawa materialnego i stan faktyczny sprawy przyjęte przez Sąd I instancji. Jeżeli więc Sąd I instancji przyjął, że stan faktyczny niniejszej sprawy nie uzasadnia kwalifikacji sytuacji skarżącej kasacyjnie jako "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu przyjętym przez Sąd, to stanowisko, według którego prawidłowa jest decyzja odmawiająca przyznania skarżącej kasacyjnie specjalnego zasiłku celowego stanowi wynik prawidłowego zastosowania prawa materialnego w stanie faktycznym przyjętym przez Sąd I instancji. Nie mógł zatem odnieść skutku zarzut naruszenia prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie, w tym również w następstwie jego błędnej wykładni.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to podlega ona oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia zwrotu kosztów niepłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, wskazać należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 p.p.s.a.
-----------------------
9
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło