I SA/Gd 514/20
WyrokWSA w Gdańsku2020-12-01
Skład orzekający: Sławomir Kozik, Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Ewa Wojtynowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego określające koszty postępowania egzekucyjnego, mimo zarzutów strony skarżącej dotyczących wadliwości doręczeń oraz niezgodności stosowanych przepisów z Konstytucją RP w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie, uznając, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14. Organy nie zbadały, czy ustalone koszty były proporcjonalne do pracochłonności, czasochłonności i nakładu pracy organu egzekucyjnego, co jest wymogiem wynikającym z Konstytucji RP. Zarzuty dotyczące wadliwości doręczeń upomnień i tytułów wykonawczych uznano za bezzasadne.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. Sp. z o.o. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, które utrzymało w mocy postanowienie organu egzekucyjnego określające koszty postępowania egzekucyjnego na kwotę 1.769,80 zł. Strona skarżąca zarzucała wadliwość doręczeń upomnień i tytułów wykonawczych pełnomocnikowi oraz niezgodność stosowanych przepisów dotyczących kosztów egzekucyjnych z Konstytucją RP w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżone postanowienie i zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 21 kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie kosztów postępowania egzekucyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor IAS), działając na podstawie: art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257 z późn. zm.) - dalej K.p.a., art. 64c § 7 w związku z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 1438 z późn. zm.) - dalej u.p.e.a., po rozpoznaniu zażalenia A Sp. z o.o. ( dalej: Spółka, zobowiązana ), na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ( dalej: Dyrektor, organ egzekucyjny ) z dnia 25 lutego 2020 r., którym określono stronie koszty postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. oraz od [...] do [...] z dnia 9 kwietnia 2019r. w łącznej kwocie 1.769,80 zł, utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:
Organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku A Sp. z o.o. na podstawie wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych tytułów wykonawczych:
1) nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 12.331,20 zł,
2) nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 3.159,60 zł,
3) nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. obejmującego należność z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP za okres od 1 czerwca 2018 r. do 30 września 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 1.026,10 zł,
4) nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r. obejmującego należność z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 8.732,80 zł,
5) nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019r. obejmującego należność z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 2.699,10 zł,
6) nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r. obejmującego należność z tytułu składek na Fundusz Pracy i FGŚP za okres 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w łącznej kwocie należności głównej 738,70 zł.
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego w [...]:
- zawiadomieniami od nr [...] do nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. Zawiadomienie zostało doręczone Spółce A wraz z odpisami tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r. w dniu 8 lutego 2019r.
- zawiadomieniami od nr [...] do nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r. Zawiadomienie zostało doręczone Spółce wraz z odpisami tytułów wykonawczych od nr [...] do nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r. w dniu 30 kwietnia 2019 r.
Spółka A, działając przez pełnomocnika, w dniu 11 czerwca 2019 r. złożyła wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych.
Organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 17 czerwca 2019r. poinformował Spółkę o wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1.769,80 zł .
Postanowieniem z dnia 7 listopada 2019r. organ egzekucyjny określił Spółce wysokość kosztów postępowania egzekucyjnego w łącznej kwocie 1.769,80 zł .
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Spółki wniósł o jego uchylenie oraz dokonanie zwrotu nienależnie naliczonych i pobranych kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami za zwłokę.
W uzasadnieniu pełnomocnik Spółki wskazał na uchybienia proceduralne w zakresie braku doręczeń korespondencji ustanowionemu pełnomocnikowi ogólnemu, a w konsekwencji niezgodność z prawem prowadzonej egzekucji administracyjnej, niestosowanie przez organ egzekucyjny wyroków Trybunału Konstytucyjnego, w szczególności wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14 z dnia 28 czerwca 2016 r.
Dyrektor IAS - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym - nie znalazł podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia i utrzymał je w mocy.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu dowodzącego braku wystąpienia przesłanek do obciążenia kosztami egzekucyjnymi wobec stwierdzenia naruszenia art. 64c § 3 u.p.e.a., DIAS aprobując stanowisko organu I instancji zauważył, że warunkiem zastosowania komentowanego przepisu jest to, by - po pierwsze - ustalone zostało, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, po drugie - by stwierdzenie wadliwości postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
Nie negując faktu aktualności pełnomocnictw ustanawianych dla doradcy podatkowego K.P., zarówno w dniu 30 sierpnia 2017 r. na podstawie ustawy Kodeks cywilny i ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, jak i pełnomocnictwa ogólnego złożonego do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej w dniu 9 kwietnia 2019 r. DIAS stwierdził, że ww. okoliczności pozostają bez wpływu na obowiązek poniesienia kosztów egzekucyjnych. Wniosek co do możliwości pełnej reprezentacji zobowiązanego przez pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyprowadzić należy z przepisów art. 32 i art. 40 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.
Wskazując na treść art. 15 § 1 u.p.e.a. organ odwoławczy wyjaśnił, że upomnienie nie ma charakteru władczego. Jest czynnością wierzyciela skierowaną do zobowiązanego, zawierającą informację o możliwości dobrowolnego wykonania przez niego zobowiązania. Charakter tej czynności, wymagającej osobistego działania zobowiązanego oraz umiejscowienie jej w stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji, wyklucza działanie zobowiązanego za pośrednictwem pełnomocnika. Wobec powyższego złożenie dokumentu pełnomocnictwa ogólnego przed organem podatkowym (na podstawie art. 138a § 2 i art. 138d § 2 O.p.) nie mogło odnieść skutku w zakresie doręczenia upomnienia przedegzekucyjnego w badanych sprawach, gdyż nie nastąpiło ono w procedurze postępowania podatkowego, jak również przepisy regulujące obowiązek doręczania upomnień w zakresie zapłaty zaległych zobowiązań pieniężnych nie zawierają odesłania do stosowania (odpowiedniego lub wprost) przepisów działu IV Ordynacji podatkowej. Wszczęcie egzekucji administracyjnej rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 i 2 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (por. art. 67 § 1 u.p.e.a.), jak to miało miejsce w badanych postępowaniach.
W konkluzji stwierdzono, że wcześniejsze czynności podejmowane przez wierzyciela oraz organ egzekucyjny (art. 15 § 1, art. 26 § 1 i art. 29 § 1 u.p.e.a.) jako poprzedzające dopiero wszczęcie egzekucji administracyjnej prowadzonej do majątku Spółki A w oparciu o wskazane tytuły wykonawcze nie mogły być skierowane do pełnomocnika - doradcy podatkowego. Na tym etapie ustanowienie pełnomocnika nie było możliwe, bowiem nie została wszczęta egzekucja administracyjna, do której wszczęcia w sposób przewidziany w art. 26 § 5 pkt 1 lub 2 u.p.e.a. nie zawsze musi dojść (np. z uwagi na wcześniejszą zapłatę należności pieniężnej na skutek doręczenia upomnienia).
Dołączenie pełnomocnictwa do akt sprawy, o czym mowa w art. 33 § 3 k.p.a. może mieć miejsce dopiero wtedy, gdy sprawa istnieje, to zaś wymaga wszczęcia postępowania, tj. w niniejszym przypadku postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o tytuły wykonawcze:
- od [...] do [...] w dniu 21 stycznia 2019 r.
- od [...] do [...] w dniu 9 kwietnia 2019 r., które to stanowią odrębne sprawy administracyjne.
Przy czym, wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, w zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny odniósł się zarówno do dat doręczenia odpisów tytułów wykonawczych, jak i jego sposobu dokonanego w trybie art. 44 k.p.a. w związku z art. 45 k.p.a.
Za niezasadny w ocenie DIAS uznać należało również zarzut naruszenia art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. polegający na obciążeniu Spółki kosztami egzekucyjnymi w oparciu o przepisy uznane za niekonstytucyjne.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych działając w oparciu o ww. nadal obowiązujące regulacje ustalił wysokość powstałych kosztów egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym do majątku A na podstawie ww. tytułów wykonawczych w łącznej kwocie 1.769,80 zł. Na kwotę tę złożyły się odpowiednio w przypadku:
- tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 127,20 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 12.718,20 zł - art.64 § 6 u.p.e.a), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 635,90 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 12.718,20 zł - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.);
- w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 32,60 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 3.358,60 zł - art. 64 § 6u.p.e.a.), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 162,90 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 3.358,60 zł - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.);
- w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 stycznia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 10,60 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 1.058,20 zł - art. 64 § 6 u.p.e.a.), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 52,90 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 1.058,20 zł - art. 64 § lpkt 4 u.p.e.a.);
- w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 89,40 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 8.942,20 zł - art. 64 § 6 u.p.e.a.), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 447,10 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 8.942,20 zł - art. 64 § lpkt 4 u.p.e.a.);
- w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 27,60 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 2.764,10 zł - art. 64 § 6 u.p.e.a.), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 138,20 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 2.764,10 zł - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.);
- w przypadku tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 9 kwietnia 2019 r.: opłata manipulacyjna: 7,60 zł (1% egzekwowanej należności w wysokości 756,40 zł - art. 64 § 6 u.p.e.a.), opłata za zajęcie rachunku bankowego: 37,80 zł (5% egzekwowanej należności w wysokości 756,40 zł - art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a).
Odnosząc się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14 organ odwoławczy wskazał, że z jego treści nie wynika jak należy stosować zakwestionowane przepisy do czasu ich zmiany przez prawodawcę, w tym w szczególności Trybunał nie przesądził, iż do czasu dokonania zmian w przepisach należy stosować wyłącznie stawki minimalne. Wręcz przeciwnie, Trybunał podkreślił, że nie budzi wątpliwości konstytucyjnych dopuszczalność stosowania stawek stosunkowych (procentowych) jako jednej z metod określania wysokości danin publicznych, także opłat. Trybunał jasno stwierdził, że celem opłat egzekucyjnych jest dostarczanie dochodów organom egzekucyjnym za wykonane przez nie czynności egzekucyjne.
W ocenie DIAS określona w zaskarżonym postanowieniu kwota kosztów egzekucyjnych w wysokości 1.769,80 zł wnikająca ze stosowania nadal obowiązujących przepisów prawa jest adekwatna do wysokości wyegzekwowanych kwot w łącznej wysokości 31.381,11 zł, a ponadto pozostaje w związku ze sprawnością i efektywnością postępowania egzekucyjnego.
W badanej sprawie organ bezzwłocznie przystąpił do egzekwowania wymagalnych obowiązków z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i FPiFGŚP za okres od czerwca 2018r. do września 2018r., sporządzając niezwłocznie już w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 21 stycznia 2019r. zawiadomienia, zaś kwotę z nich wynikającą uzyskał już w dniu 28 stycznia 2019 r. Podobnie w przypadku egzekwowania wymagalnych obowiązków z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i FPiFGŚP za okres od października 2018r. do grudnia 2018r., sporządzając niezwłocznie już w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego, tj. w dniu 9 kwietnia 2019r. zawiadomienia, zaś kwotę z nich wynikającą uzyskał już w dniu 17 kwietnia 2019 r., zaspakajając w całości egzekwowane wierzytelności.
W przedmiotowej sprawie Dyrektor Oddziału ZUS podjął szybkie działania egzekucyjne, dzięki którym powstałe koszty egzekucyjne są adekwatne do dochodzonej kwoty, bowiem skoro na wysokość opłaty egzekucyjnej mają wpływ odsetki za zwłokę, które z każdym dniem powiększają jej wartość, to im później zostanie naliczona opłata za czynności egzekucyjne, tym wyższa będzie jej wysokość.
Dyrektor IAS podkreślił, że wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie spowodowało utraty mocy obowiązującej art. 64 § 1 pkt 4 i 6 u.p.e.a., zatem administracyjne organy egzekucyjne zobowiązane są stosować te przepisy.
W skardze na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, pełnomocnik Spółki A domagając się uchylenia postanowienia Dyrektora IAS [...] z dnia 9 lipca 2020 r., jak i postanowienia Dyrektora Oddziału ZUS z dnia 25 lutego 2020 r. oraz zasądzenia na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych, zarzucił organom naruszenie:
- art. 39 1 § 1 K.p.a., poprzez zaniechania doręczenia upomnień, tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym za pomocą środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną pomimo zgłoszenia stosownego wniosku,
- art. 145 § 2 w zw. z art. 138d ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi ogólnemu decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania oraz naliczenia kosztów egzekucyjnych,
- art. 40 § 2 K.p.a. w zw. z art. 138d ustawy Ordynacja podatkowa, poprzez niedoręczenie upomnienia, tytułów wykonawczych w postępowaniu egzekucyjnym ustanowionemu pełnomocnikowi ogólnemu,
- art. 64c § 3 u.p.e.a., nakazującym zwrot nienależnie pobranych kosztów egzekucyjnych jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem w zakresie braku doręczeń pełnomocnikowi ogólnemu,
- art. 8 K.p.a. w zw. z art. 190 ust. 1-3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r. nr 78 poz. 483, dalej: "Konstytucja") oraz art. 2 w zw. z art. 64 ust. 1 oraz z art. 84 Konstytucji poprzez nieuwzględnienie w rozstrzygnięciu sprawy prawomocnego wyroku Trybunału Konstytucyjnego,
- art. 64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 6 u.p.e.a. w związku z art. 2, art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji poprzez zastosowanie ww. przepisów u.p.e.a. bez uwzględnienia przepisów Konstytucji według wskazań z wyroku Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 31/14.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor IAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
W wyniku takiej kontroli decyzja ( postanowienie ) może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.
Sprawa została rozpoznana w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Zgodnie z art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a. sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Przedmiotem postępowania jest ocena legalności postanowienia Dyrektora IAS, który utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, określające zobowiązanej wysokość kosztów egzekucyjnych, naliczonych w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego na łączną kwotę 1.769,80 zł. Podstawą naliczenia kosztów za czynności egzekucyjne oraz opłaty manipulacyjnej stanowił przepis art. 64 § 1 pkt 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a.
Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty zasługują na uwzględnienie.
Odnosząc się do naruszeń proceduralnych, tj. wadliwości doręczenia upomnień przedegzekucyjnych oraz odpisów tytułów wykonawczych zobowiązanej Spółce, nie zaś ustanowionemu w sprawach pełnomocnikowi, zgodzić się należy z organami, że postępowanie egzekucyjne zostaje otwarte z chwilą doręczenia zobowiązanemu tytułu wykonawczego, a w konsekwencji dopiero z tą chwilą strona może ustanowić pełnomocnika, który w tym postępowaniu będzie ją reprezentował. Doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, jako czynność wszczynająca etap egzekucji administracyjnej, musi nastąpić bezpośrednio do rąk zobowiązanego i dopiero od tego momentu zobowiązany ma prawo ustanowić pełnomocnika. Obowiązek doręczenia odpisów tytułów wykonawczych do rąk zobowiązanego wynika nie tylko z brzmienia art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., ale przede wszystkim z istoty egzekucji administracyjnej, której celem jest sięgnięcie do majątku zobowiązanego i wykonanie aktu administracyjnego kreującego zobowiązanie pieniężne. O podjęciu czynności ściśle związanych z wykonaniem tego aktu zobowiązany musi zostać poinformowany osobiście i tym samym uzasadnione jest przyjęcie poglądu, że dopiero skuteczne wszczęcie egzekucji umożliwia ustanowienie przez zobowiązanego pełnomocnika zgodnie z art. 33 § 2 i 3 K.p.a., natomiast na etapie poprzedzającym wszczęcie egzekucji nie jest to w ogóle możliwe.
A zatem rację ma organ, że dopiero z chwilą doręczenia Spółce tytułów wykonawczych, Spółka miała możliwość ustanowienia pełnomocnika, co jednakże nastąpiło w niniejszym postępowaniu dopiero na etapie złożenia wniosku o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Podkreślić przy tym należy, że aby pełnomocnictwo mogło wywrzeć skutki w postępowaniu, musi dotrzeć do organu, zgodnie z art. 33 § 2 K.p.a.
Wbrew twierdzeniom pełnomocnika Spółki organ administracji nie ma obowiązku poszukiwania pełnomocnictwa w aktach innych niż akta konkretnej sprawy.
Sąd nie podziela również stanowiska w zakresie wadliwości doręczenia upomnień przedegzekucyjnych Spółce, nie zaś ustanowionemu pełnomocnikowi.
Stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Upomnienie jest czynnością wierzyciela skierowaną do zobowiązanego, zawierającą informację o możliwości dobrowolnego wykonania przez niego zobowiązania. Charakter tej czynności, wymagającej osobistego działania zobowiązanego oraz umiejscowienie jej w stadium poprzedzającym wszczęcie egzekucji, wyklucza działanie zobowiązanego za pośrednictwem pełnomocnika (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r. o sygn. akt II FSK 3197/14, wyrok WSA w Krakowie z dnia 28 listopada 2017r., sygn. akt I SA/Kr 867/17).
Tym samym chybiony jest zarzut pełnomocnika, że złożenie dokumentu pełnomocnictwa ogólnego przed organem podatkowym (na podstawie art. 138a § 2 i art. 138d § 2 O.p.) mogłoby w jakikolwiek sposób wpłynąć na fakt doręczenia upomnień przedegzekucyjnych Spółce A odpowiednio dniach 4 grudnia 2018r i 4 lutego 2019r. Powyższe umocowanie nie mogło odnieść skutku w zakresie doręczenia upomnień przedegzekucyjnych nie tylko dlatego, że nastąpiło po tych czynnościach wierzyciela, ale przede wszystkim z uwagi na fakt, że nie nastąpiło ono w procedurze postępowania podatkowego, a przepisy regulujące obowiązek doręczania upomnień w zakresie zapłaty zaległych zobowiązań pieniężnych nie zawierają odesłania do stosowania (odpowiedniego lub wprost) przepisów działu IV Ordynacji podatkowej. W kontekście powyższego, całkowicie niezrozumiały jest zarzut pełnomocnika Spółki sformułowany w skardze, że w sprawie nastąpiło naruszenie art. 145 § 2 w zw. z art. 138d O.p., poprzez niedoręczenie pełnomocnikowi ogólnemu decyzji, która była podstawą prowadzonego postępowania oraz naliczenia kosztów egzekucyjnych.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego braku respektowania przez ZUS dyspozycji Spółki A złożonej w dniu 30 sierpnia 2017 r. wraz z pełnomocnictwem ogólnym udzielonym dla K.P. na druku ZUS-PEL, a w konsekwencji naruszeniem art. 39 1 § 1 K.p.a., Sąd, podobnie jak organ odwoławczy, nie widzi związku z przedmiotem rozstrzygnięcia.
Do skargi dołączono: wydruk dokumentu elektronicznego z dnia 27 listopada 2019 r., którym ZUS Oddział [...]poinformował pełnomocnika o nieskutecznym doręczeniu pisma, które należy złożyć ponownie, stanowisko ZUS przekazane do Wiceprzewodniczącego Komitetu Rady Ministrów do Spraw Cyfryzacji w zakresie projektu ustawy o elektronizacji doręczeń z dnia 21 maja 2019r., regulamin rejestracji nowego profilu.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Oddziału ZUS pismem z dnia 2 lipca 2019r. poinformował K.P., że wypełnienie druku ZUS PEL ze wskazaniem upoważnienia "do wszelkich czynności przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych", nie zobowiązuje do doręczania korespondencji ( także za pomocą środków komunikacji elektronicznej) związanej z postępowaniem egzekucyjnym wskazanemu w nim pełnomocnikowi.
Podsumowując tę część rozważań, Sąd uznał, że zarzuty pełnomocnika Spółki dotyczące wadliwości proceduralnej w przedmiocie braku respektowania zarówno przez wierzyciela, jak i organ egzekucyjny wymogów doręczenia upomnień przedegzekucyjnych, jak i odpisów tytułów wykonawczych, ustanowionemu w sprawach pełnomocnikowi oraz naruszeń procedury doręczania korespondencji nie znajdują odzwierciedlenia w stanie faktycznym sprawy, zaś podniesiony przez autora skargi zarzut naruszenia prawa materialnego art. 64c § 3 u.p.e.a., jest bezzasadny.
Warunkiem zastosowania komentowanego przepisu jest to, by - po pierwsze - ustalone zostało, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, po drugie - by stwierdzenie wadliwości postępowania egzekucyjnego nastąpiło już po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym dominuje pogląd że przez określenie "okaże się" użyte przez ustawodawcę w art. 64c § 3 u.p.e.a. należy rozumieć przypadki, w których niezgodność z prawem stwierdzona zostanie orzeczeniem właściwego organu. Będzie to zatem stosowna decyzja organu administracji publicznej bądź wyrok sądowy, które w swej treści przesądza, że tytuł wykonawczy nie powinien być wydany lub został niewłaściwie wprowadzony do obrotu prawnego. Zdaniem Sądu, "niezgodność z prawem" o której mowa w art. 64 c § 3 u.p.e.a. należy odnosić nie tylko do samych czynności postępowania egzekucyjnego, ale także podstawy prawnej egzekucji. Jeżeli podstawa prawna egzekucji (decyzja administracyjna) była niezgodna z prawem, to i prowadzenie egzekucji w oparciu o nią należy uznać za niezgodne z prawem. Takie stanowisko wyrażone zostało między innymi w wyrokach NSA: z dnia 30 listopada 2016 r., sygn. akt II FSK 3282/14; z dnia 25 maja 2017 r., sygn. akt II FSK 1178/15 i II FSK 1179/15; z dnia 3 sierpnia 2017 r., sygn. akt II FSK 1887/15; z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt II FSK 2672/15; z dnia 10 listopada 2017 r., sygn. akt II FSK 2876/15 (dostępne na stronie internetowej: www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Analiza stanu faktycznego sprawy, jak i stanowisko organów obu instancji dowodzi, że w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego do majątku Spółki A nie zapadły orzeczenia warunkujące zastosowanie art. 64 c § 3 u.p.e.a., a podstawa prawna egzekucji była zgodna z prawem.
W pozostałym zakresie zarzuty skargi zasługują na uwzględnienie.
Stosownie do postanowień przepisu art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, z zastrzeżeniem § 2 tego artykułu, w egzekucji należności pieniężnych pobiera za dokonane czynności egzekucyjne opłaty za zajęcie innych niż wymienione w pkt 2 i 3 wierzytelności pieniężnych lub innych praw majątkowych - w wysokości 5% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej jednak niż 4 zł 20 gr.
Zgodnie natomiast z art. 64 § 6 u.p.e.a., organ egzekucyjny pobiera opłatę manipulacyjną z tytułu zwrotu wydatków za wszystkie czynności manipulacyjne związane ze stosowaniem środków egzekucyjnych. Opłata wynosi 1% kwoty egzekwowanych należności pieniężnych objętych każdym tytułem wykonawczym, nie mniej jednak niż 1 zł 40 gr. W podstawie obliczenia opłaty uwzględnia się również odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie przypadające w dniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Strona zarzucając rozstrzygnięciom organów obu instancji naruszenie wskazanych w skardze przepisów powołała się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016r., SK 31/14, w którym orzeczono, że art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, oraz że art. 64 § 6 u.p.e.a. w zakresie, w jakim nie określa maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej, jest niezgodny z wynikającą z art. 2 Konstytucji RP zasadą zakazu nadmiernej ingerencji w związku z art. 64 ust. 1 i 84 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.
Podkreślić trzeba, że na tle wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego i braku dostosowania przez ustawodawcę zakwestionowanych przez Trybunał przepisów do wymogów określonych w tym orzeczeniu, jakim powinny odpowiadać regulacje ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, powstały różne poglądy co do wykładni tych przepisów.
W orzecznictwie NSA zaobserwować można trzy zasadnicze linie orzecznicze. Według pierwszej z nich, ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, należy odnieść je do górnej granicy opłaty egzekucyjnej za zajęcie nieruchomości, gdyż jest to jedyna opłata, której maksymalną wysokość określono w art. 64 § 1 u.p.e.a., a ponadto odnosi się do najbardziej pracochłonnych czynności egzekucyjnych (por. np. wyroki NSA z 24 maja 2019r., sygn. akt II FSK 407/19; 26 czerwca 2019r., sygn. akt II FSK 2549/17). Według drugiej linii orzeczniczej, wobec bezczynności ustawodawcy po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w ogóle nie można pobierać kosztów egzekucyjnych, gdyż w przeciwnym wypadku ich maksymalna wysokość będzie niejednolicie ustalana przy każdorazowym pobieraniu, z pominięciem zobiektywizowanych kryteriów i w konsekwencji naruszone zostaną wskazane w wyroku Trybunału Konstytucyjnego wzorce konstytucyjne (por. np. wyroki NSA z 8 stycznia 2019r., sygn. akt II FSK 2576/18; 18 września 2019r., sygn. akt II FSK 3238/17 ). Zgodnie z kolei z trzecią linią orzeczniczą, organ egzekucyjny powinien tak określać wysokość kosztów egzekucyjnych, aby nie można było mu zarzucić naruszenia standardów określonych w wyżej wskazanym wyroku Trybunału Konstytucyjnego i dlatego konieczne jest powiązanie opłat z realiami konkretnego postępowania egzekucyjnego (por. np. wyroki z 14 marca 2019r., sygn. akt II FSK 3700/18; 13 czerwca 2019r., sygn. akt II FSK 2037/17; 10 stycznia 2020r., sygn. akt II FSK 869/18).
Zauważyć należy, że orzeczenie o niekonstytucyjności ma charakter konstytutywny i jako zdarzenie prawne powoduje następstwa w postaci zmiany stanu prawnego. W sytuacji wyroku o złożonych skutkach, gdy orzeczenie dotyczy niekonstytucyjności w "pewnym zakresie", doprowadza do uchylenia pewnego fragmentu normy, uznanego za niekonstytucyjny, w pozostałym zakresie utrzymując stan prawny. W sprawie niniejszej mamy do czynienia z wyrokiem zakresowym o charakterze negatywnym, albowiem kwestie konstytucyjności zostały rozstrzygnięte w odniesieniu do treści normatywnej pominiętej w ustawie. Wyrok Trybunału dotyczy bowiem tzw. pominięcia prawodawczego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmowane jest stanowisko, że stwierdzona przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjność pominięcia prawodawczego oznacza, iż wyrok Trybunału powinien być uwzględniony przy ocenie prawnych podstaw aktu administracyjnego (wydanej decyzji/postanowienia). W tej kwestii wypowiadał się już wielokrotnie NSA, przykładowo w wyrokach z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17 oraz z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z dnia 14 marca 2019 r., sygn. akt II FSK 3701/18, wszystkie wskazywane wyroki dostępne są na stronie: www.nsa.gov.pl.) Podzielając prezentowaną w tych wyrokach argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w tej sprawie stwierdza, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r., SK 31/14, nie powoduje - w przeciwieństwie do wyroku uznającego kwestionowany przepis za niezgodny z Konstytucją - utraty mocy przepisu art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 u.p.e.a. Przepis ten nadal obowiązuje w systemie prawa, nie traci mocy, jednakże od chwili orzeczenia musi być traktowany jako niezgodny z Konstytucją w zakresie określonym w wyroku Trybunału. W pozostałym zakresie musi być nadal stosowany przez adresatów tego przepisu (także przez organy administracji publicznej i sądy), jednakże aby nie narazić się na zarzut naruszenia Konstytucji, przepis ten musi być stosowany i interpretowany zgodnie ze wskazówkami zawartymi w wyroku Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 1678/19).
Wskazać należy, że w wyroku SK 31/14 nie była kwestionowana sama możliwość pobierania opłaty egzekucyjnej czy manipulacyjnej, a jedynie fakt braku określenia górnej granicy tych opłat. W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego SK 31/14 stwierdzono, że "Bez wątpienia wysokość i zasady pobierania tych opłat powinny być ukształtowane w taki sposób, aby zapewnić finansowanie aparatu egzekucyjnego. Funkcja fiskalna opłat w egzekucji powinna polegać na uzyskaniu częściowego przynajmniej zwrotu kosztów funkcjonowania tego aparatu. Istotne jest jednak zachowanie przez ustawodawcę racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty zostały naliczone".
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w swojej istocie postanowienia obu organów, ograniczyły się wyłącznie do określenia maksymalnej wysokości opłaty manipulacyjnej i kosztów egzekucyjnych za zajęcie rachunku bankowego. Wypełniona zatem została tylko część wywodu zawartego w wyroku Trybunału, w której odniesiono się do konieczności określenia maksymalnej wysokości opłat egzekucyjnej i manipulacyjnej, ich górnej granicy, z uwagi na fakt, że brak określenia takiego pułapu może prowadzić w pewnych warunkach do sytuacji całkowitego zerwania związku pomiędzy świadczeniem organu egzekucyjnego a wysokością ponoszonych za dokonanie tych czynności opłat.
Organ egzekucyjny w przedmiotowej sprawie zastosował art. 64 § 1 pkt 4 i 64 § 6 u.p.e.a. Przepisy te jak wynika z powyższego wyroku TK, zostały uznane za niekonstytucyjne w zakresie, w jakim nie określają maksymalnej wysokości opłaty za dokonane czynności egzekucyjne. W rezultacie ustawodawca winien określić maksymalną wysokość opłaty egzekucyjnej, o której mowa w art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a., jak również opłaty manipulacyjnej o jakiej mowa w art. 64 § 6 u.p.e.a. Dopóki jednak ustawodawca nie wprowadzi stosownych zmian, organy egzekucyjne powinny każdorazowo analizować powstałe w sprawie koszty egzekucyjne oraz zasadność obciążenia nimi stron postępowania zgodnie z wytycznymi Trybunału Konstytucyjnego i w taki sposób, aby nie można było zarzucić im naruszenia zasad określonych w tym wyroku. Tak więc ustalając wysokość kosztów egzekucyjnych, które mają obciążyć zobowiązaną Spółkę, organy egzekucyjne powinny wziąć pod uwagę rzeczywiste wydatki i koszty związane z dokonaniem w toku postępowania egzekucyjnego poszczególnych czynności egzekucyjnych, przy uwzględnieniu ich pracochłonności i czasochłonności, mając na względzie, aby ustalone koszty nie pozostawały w całkowitym oderwaniu od nakładów pracy organu. Zdaniem Sądu, dokonując oceny, czy koszty egzekucyjne są właściwe w danej sprawie, należy brać pod uwagę nie tylko faktycznie poniesione wydatki, ale uwzględnić również fakt, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego wymaga nakładu pracy i czasu.
W ocenie Sądu przyjęcie przez organy wyłącznie mechanizmu ustalania górnej granicy opłat, którymi można obciążyć stronę z odwołaniem się do treści art. 64 § 1 pkt 6 u.p.e.a., było nie wystarczające dla miarkowania spornych kosztów w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego. W uzasadnieniach rozstrzygnięć organów obu instancji nie było rozważań, czy koszty egzekucyjne ustalone na łączną kwotę 1.769,80 zł za podjęcie czynności, były adekwatne do pracochłonności i czasochłonności podjętych działań. Brak takich rozważań powodował, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona skarżąca. Organy nie wyjaśniły również dlaczego uznały, że zróżnicowanie stawek procentowych i zróżnicowanie górnego limitu poszczególnych opłat według przestawionego mechanizmu było wypełnieniem wymogu miarkowania.
Wskazać w tym miejscu należy na przeważające w orzecznictwie stanowisko, prezentowane w zakresie skutków powoływanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, że organ powinien zbadać adekwatność ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności, a więc odnieść się do zachowania racjonalnej zależności między wysokością opłat w egzekucji a czynnościami organów, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty te nie przekroczyły maksymalnego rozsądnego pułapu (por. np. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II FSK 851/18, LEX nr 2973856, a także wskazane tam wyroki NSA z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt II FSK 693/15, z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 914/16, z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 2206/17, z dnia 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II FSK 2621/17, z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt II FSK 3701/18, i sygn. akt II FSK 3700/18).
Przede wszystkim organy nie podjęły się wskazania wpływu dwóch z ostatnich przywołanych przesłanek zawartych w wyroku TK na wysokość ustalonych w przedmiotowej sprawie łącznych kosztów postępowania egzekucyjnego. W żadnym fragmencie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, jak również postanowienia organu I instancji nie wymieniono, a tym bardziej nie uszczegółowiono stopnia pracochłonności, stopnia skomplikowania lub czasochłonności podjętych czynności egzekucyjnych, których skutkiem byłoby zastosowanie maksymalnych pułapów (limitów) kwot za czynności egzekucyjne oraz opłat manipulacyjnych. Brak rozważań w tym zakresie spowodował, że organy nie oceniły w sposób kompleksowy adekwatności kosztów egzekucyjnych, którymi została obciążona strona skarżąca. Organy nie wskazały powodów dla zróżnicowania stawek procentowych i zróżnicowania górnego limitu poszczególnych opłat według przyjętego mechanizmu ich obliczania, a które miało stanowić wypełnienie wymogu miarkowania.
W niniejszej sprawie organ obciążając zobowiązaną Spółkę kosztami postępowania egzekucyjnego przyjął, że opłata z tytułów wykonawczych nie przekracza ustalonych przez organ maksymalnych kwot i zsumował opłaty za zajęcie rachunku bankowego oraz opłatę manipulacyjną.
Wypada w tym zakresie podkreślić, że opłata egzekucyjna pobierana jest za zajęcie wierzytelności (art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a.), natomiast opłata manipulacyjna zależna jest nie od skutecznego zajęcia a od kwoty egzekwowanych należności (art. 64 § 6 u.p.e.a.). W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że jedynym warunkiem powstania obowiązku uiszczenia opłaty manipulacyjnej jest doręczenie zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1339/06, oraz wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06). Przez czynności egzekucyjne rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt II FSK 1148/06).
Odnosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że określając kwotę kosztów egzekucyjnych, na które składa się opłata manipulacyjna oraz opłata za zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanej organ w żaden sposób nie odniósł się do kwestii adekwatności wysokości ustalonych kosztów egzekucyjnych względem poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny, poniesionego nakładu pracy przy egzekwowaniu należności, nie rozważył, czy została zachowana racjonalna zależność między ustaloną wysokością opłat a czynnościami organu, za podjęcie których opłaty te zostały naliczone, tak aby opłaty nie stały się swoistą sankcją pieniężną. Organ pominął zatem te argumenty, które zadecydowały o niekonstytucyjności zastosowanych przepisów, jeżeli uwzględnić czasochłonność, stopień skomplikowania podejmowanych czynności, konieczny nakład pracy organu egzekucyjnego. Powstała zatem uzasadniona wątpliwość, czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji.
Nakaz bezpośredniego odwołania się do Konstytucji obowiązuje nie tylko Sąd, ale także organy państwa, działające na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Konieczność uwzględniania przez organy skutków jakie dla możliwości zastosowania uznanych za niekonstytucyjne przepisów art. 64 § 1 pkt 4 i § 6 ustawy egzekucyjnej ma wyrok TK w sprawie SK 31/14, potwierdza orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyroki NSA z 9 kwietnia 2019 r. sygn. akt II FSK 3802/18, z 27 września 2016 r. sygn. akt II FSK 2066/14, z 8 sierpnia 2016 r. sygn. akt II FSK 1021/16, z 7 czerwca 2017 r. sygn. akt II FSK 1484/15 oraz wyroki WSA z 28 listopada 2019 r. sygn. akt I SA/Kr 1108/19, z 27 lutego 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 634/18, z 7 marca 2019 r. sygn. akt III SA/Wr 508/18, z 11 stycznia 2018 r. sygn. akt I SA/Sz 958/17).
Ponownie rozpoznając sprawę organ, w razie braku interwencji ustawodawcy, winien ocenić czy ustalone koszty egzekucyjne na podstawie stawek procentowych wskazanych w przepisach u.p.e.a. przystają do wzorców konstytucyjnych wynikających z art. 64 ust. 1 i art. 84 Konstytucji. Organ winien zatem uwzględnić, że wysokość kosztów egzekucyjnych, nie może pozostawać w oderwaniu od stopnia efektywności egzekucji, poziomu skomplikowania czynności podejmowanych przez organ egzekucyjny oraz nakładu pracy organu przy egzekwowaniu należności publicznoprawnych. Koszty egzekucyjne mają zapewnić funkcjonowanie aparatu egzekucyjnego z tym zastrzeżeniem, że jakkolwiek funkcja fiskalna powinna polegać na uzyskaniu (przynajmniej częściowego) zwrotu kosztów funkcjonowania aparatu egzekucyjnego, to istotne jest zachowanie racjonalnej zależności pomiędzy wysokością tych kosztów, a czynnościami organów, za podjęcie których zostały naliczone. Innymi słowy dokonując ewentualnego miarkowania należy uwzględnić współmierność poniesionych kosztów organu egzekucyjnego, nakładu pracy poniesionego w związku z egzekwowaniem należności do kosztów egzekucyjnych, jakimi faktycznie zostaje obciążona strona, tak by nie doszło do pozyskania nieuzasadnionego dochodu.
Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, .uznając za uzasadnione zarzuty skargi w zakresie niewłaściwego zastosowania przepisów art. 64 § 1 pkt 4 u.p.e.a. i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z uznaniem ich za niezgodne z Konstytucją RP uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c) ustawy p.p.s.a.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 597 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, opłata skarbowa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. 2018, poz.265 ).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło