VI SA/Wa 982/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Kozik Sędziowie Sędzia WSA Aneta Lemiesz (spr.) Sędzia WSA Andrzej Wieczorek P, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 16 lutego 2018 r. sprawy ze skargi N. S.A. z siedzibą w T. na postanowienie Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oddala skargę Główny Inspektor Farmaceutyczny ("GIF"), postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], na podstawie art. 112 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2016 r., poz. 2142), a także art. 58 § 1 i 2 oraz art. 59 § 2 k.p.a., po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika spółki N. S.A. z siedzibą w T., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od decyzji GIF z dnia [...] listopada 2016 r., znak [...], w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej położonej w O. przy ul. [...] do przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne (po sprostowaniu postanowieniem GIF z dnia [...] marca 2017 r., nr [...], w przedmiocie dostosowania prowadzenia hurtowni farmaceutycznej położonej w O. przy ul. [...] do przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne). Ww. postanowienie zapadło w następujących okolicznościach. W dniu [...] listopada 2016 r. Główny Inspektor Farmaceutyczny, wydał w stosunku do N. S.A. ("spółka") decyzję w przedmiocie dostosowania prowadzenia hurtowni farmaceutycznej położonej w O. przy ul. [...] do przepisów ustawy - Prawo farmaceutyczne. Przedmiotową decyzję pełnomocnik strony (radca prawny A. P.) odebrał w dniu 22 listopada 2016 r. (data ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji). Termin do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy upływał zatem w dniu 6 grudnia 2016 r. W dniu 10 grudnia 2016 r. pełnomocnik strony złożył do organu odwoławczego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że uchybienie terminowi nie nastąpiło z winy spółki. Spółka jest bowiem obsługiwana przez jednoosobową kancelarię prawną - Kancelaria Radcy Prawnego A. P., która nie zatrudnia żadnych pracowników, w tym aplikantów. Wskazano, że ze względu na nagłą chorobę, która uniemożliwiła pełnomocnikowi osobiste działanie nie było możliwe skorzystanie z pomocy innego prawnika i złożenie w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślono, że sprawa ma charakter specjalistyczny i wymaga znajomości przepisów z zakresu prawa farmaceutycznego. Pełnomocnik przedstawił zaświadczenie lekarskie za okres od dnia 5 do dnia 9 grudnia 2016 r., wystawione w dniu 9 grudnia 2016 r. przez M. P., lekarza pediatrę. Ponadto wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu pełnomocnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] marca 2017 r. GIF wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia GIF przywołał przepis art. 58 § 1 k.p.a. i wyjaśnił, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin, jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wskazał także, że obowiązek uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ administracji. W ocenie GIF w przedmiotowej sprawie nie została spełniona przesłanka uprawdopodobnienia braku winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. O braku winy można bowiem mówić, kiedy strona nie mogła dopełnić obowiązku z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, której nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego wysiłku. Organ - powołując się na wyroki WSA w Gdańsku z dnia 24 kwietnia 2013 r., I SA/Gd 209/13, WSA w Szczecinie z dnia 23 października 2013 r., II SA/Sz 544/13 oraz NSA z dnia 20 maja 1998 r., l SA/Ka 1718/96 - wskazał, że sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba wykazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał terminowe dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu. W przedmiotowej sprawie - zdaniem GIF - pełnomocnik strony nie wykazał, że stan zdrowia nie pozwalał mu na dokonanie czynności w postaci złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto zdaniem organu, fakt choroby pełnomocnika prowadzącego jednoosobową kancelarię, nie stanowi okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Radca prawny A. P. nie uprawdopodobniła, że nie było możliwe udzielenie dalszego pełnomocnictwa lub wyznaczenie z urzędu zastępcy radcy prawnego. Za takie nie można bowiem uznać - zdaniem organu - twierdzenie, że sprawa ma charakter specjalistyczny i wymaga dogłębnej znajomości przepisów - ustawy Prawo farmaceutyczne. Ponadto oświadczenie, iż nie zatrudnia żadnych pracowników i nie była patronem aplikanta radcowskiego nie jest przesłanką do uznania braku winy pełnomocnika do złożenia w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu [...] marca 2017 r. GIF wydał postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Pełnomocnik strony od postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu złożył skargę do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie art. 58 § 1 k.p.a. poprzez: - błędną ocenę okoliczności sprawy prowadzącą do przyjęcia przez GIF, że nie został uprawdopodobniony brak winy strony w uchybieniu terminowi do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; - niezastosowanie tego przepisu prawa i nieprzywrócenie terminu do wniesienia ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pełnomocnik spółki wniósł: - o uchylenie postanowienia GIF z dnia [...] marca 2017 r. o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; - zobowiązanie GIF do wydania postanowienia o przywróceniu terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. GIF w odpowiedzi na skargę podtrzymał w całości stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Organ dodatkowo podniósł, że przedłożone przez pełnomocnika zaświadczenie lekarskie obejmuje okres niezdolności do pracy w okresie od dnia 5 do dnia 9 grudnia 2016 r. Tymczasem, jak zaś stanowi § 7 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 listopada 2015 r. w sprawie trybu i sposobu orzekania o czasowej niezdolności do pracy, wystawiania zaświadczenia lekarskiego oraz trybu i sposobu sprostowania błędu w zaświadczeniu lekarskim (Dz.U. z 2015 r., poz. 2013), okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy może obejmować okres nie dłuższy niż 3 dni poprzedzające dzień, w którym przeprowadzono badanie, jeżeli jego wyniki wykazują, że ubezpieczony w tym okresie niewątpliwie był niezdolny do pracy. Z historii choroby wynika, że badanie zostało przeprowadzone w dniu 9 grudnia 2016 r., a zatem okres orzeczonej czasowej niezdolności do pracy powinien obejmować okres od dnia 6 grudnia 2016 r., a nie od dnia 5 grudnia 2016 r. Odnosząc się zaś do poruszonej w skardze kwestii błędnego określenia w zaskarżonym postanowieniu decyzji, od której pełnomocnik strony złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, GIF wskazał, że postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. organ sprostował oczywistą omyłkę pisarską. Sprostowanie postanowienia polegające na zmianie słów "w przedmiocie cofnięcia zezwolenia" słowami "w przedmiocie dostosowania prowadzonej działalności" nie stanowiło ingerencji w merytoryczne rozstrzygnięcie, jakim jest odmowa przywrócenia terminu. Podkreślił, że inne elementy komparycji postanowienia w postaci numeru decyzji, daty wydania decyzji, strony oraz hurtowni farmaceutycznej, w sposób jednoznaczny identyfikują sprawę, od której pełnomocnik złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponadto z akt sprawy jednoznacznie wynika, jaki był przedmiot postępowania i od jakiej decyzji złożono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ wskazał, ż strona nie zaskarżyła postanowienia o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369),dalej "p.p.s.a."). Skarga jest niezasadna. Z brzmienia art. 58 § 1 i 2 k.p.a. jednoznacznie wynika, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy łącznie spełnione zostaną określone w nim przesłanki, tj.: 1) strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu; 2) wniosek ten zostanie wniesiony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 3) jednocześnie z wnioskiem zostanie dopełniona czynność, dla której określony był termin (w niniejszej sprawie wniesienie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy); 4) strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Ciężar uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniającej brak winy w uchybieniu terminowi spoczywa na stronie postępowania, która występuje z prośbą o jego przywrócenie. Fakt, że skarżąca działała w postępowaniu przez profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie w sprawie. Po pierwsze, w orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z dnia 27 września 1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, t. 1, s. 318, Wydawnictwo Prawnicze, 1998; uzasadnienie uchwały SN z dnia 18 września 1992 r., III CZP 112/92, OSNC 1993/5/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, t. 1, s. 240, Wydawnictwo Prawnicze, 2006). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane także w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z dnia 18 października 2007 r., I FZ 421/07; z dnia 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09; z dnia 23 lipca 2009 r., I OZ 737/09; z dnia 23 czerwca 2010 r., I OZ 465/10; z dnia 19 sierpnia 2010 r., I FZ 133/10; z dnia 10 czerwca 2011 r., I OZ 408/11; z dnia 28 czerwca 2011 r., I FZ 160/11; z dnia 28 lipca 2011 r., I OZ 545/11; z dnia 9 września 2011 r., II FZ 425/11; z dnia 29 listopada 2011 r., I OZ 894/11; z dnia 13 grudnia 2011 r., II FZ 736/11; z dnia 14 grudnia 2011 r., II GZ 527/11; z dnia 11 stycznia 2012 r., I GZ 231/11; z dnia 25 stycznia 2012 r., II OZ 2/12; z dnia 13 września 2012 r., II FZ 689/12; z dnia 9 października 2013 r., II FZ 872/13; z dnia 18 lipca 2013 r., I OZ 584/13; z dnia 9 stycznia 2013 r., I OZ 958/13; z dnia 19 grudnia 2012 r., I FZ 566/12). Po drugie, ww. okoliczność ma znaczenie przy ocenie miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych. Sąd w pełni podziela stanowisko, zgodnie z którym adwokat czy radca prawny podlega w tym zakresie bardziej rygorystycznym kryteriom oceny. W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z dnia 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; z dnia 3 marca 2009 r., I OZ 155/09; z dnia 9 maja 2006 r. II OZ 468/06). Tym samym pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej we wniosku o przywrócenie terminu wskazał, że był chory w dniach od 6 do 9 grudnia 2016 r., na co przedłożył zaświadczenie lekarskie wystawione w dniu 9 grudnia 2016 r. W ocenie Sądu fakt choroby - sam w sobie - nie jest równoznaczny z brakiem winy w uchybieniu terminu. Sąd podziela stanowisko NSA przedstawione w wyroku z dnia 4 listopada 1998 r., sygn. akt III SA 1243/97 (Lex Polonica 36802), z którego wynika, że nawet zwolnienie lekarskie od pracy nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu, gdyż nie wyklucza dokonania czynności procesowej nadania pisma przez inną osobę. Należy zwrócić uwagę, że we wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik nie uprawdopodobnił, iż zapadł na chorobę nagłą lub obłożną, mającą taki charakter i przebieg, że przy dołożeniu nawet najwyższych starań, bez narażania się na utratę zdrowia, choroba ta uniemożliwiała mu sporządzenie w terminie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i nadania go pocztą lub złożenia osobiście w organie bądź przez osobę trzecią (domownika lub inną osobę skoro nie zatrudnia pracowników), ewentualnie, że nie mógł posłużyć się substytutem. Także przedłożone zaświadczenie lekarskie nie stwierdza (bo brak w nim takiej informacji) choroby obłożnej, choroby nagłej uniemożliwiającej pracę. Nie wynika z niego aby dolegliwości pełnomocnika spółki uniemożliwiały mu dopełnienie czynności osobiście lub przez osobę trzecią. Uprawdopodobnienie braku winy w rozumieniu art. 58 § 1 k.p.a. nie może sprowadzać się tylko do przedstawienia zaświadczenia lekarskiego, jak uczynił to pełnomocnik spółki wnosząc o przywrócenie terminu. Takie działanie cechuje schematyzm i uproszczenie. Tymczasem od profesjonalnego pełnomocnika wymaga się starannego przedstawienia okoliczności i argumentacji mających uzasadnić składany wniosek. Szczególne wymagania w kwestii udowodnienia braku winy dotyczą profesjonalnych pełnomocników prowadzących kancelarie. Pełnomocnik tak powinien bowiem zorganizować pracę kancelarii, aby w razie choroby mógł go zastąpić substytut. Przeszkoda wykluczająca dokonanie przez radcę prawnego czynności procesowej samodzielnie nie jest okolicznością świadczącą o braku jego winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz.U. z 2017 r., poz.1870) przewiduje bowiem możliwość udzielenia substytucji i sytuację zastępstwa, gdy radca prawny nie może czasowo wykonywać czynności zawodowych. Jako spóźnione należy potraktować argumentację i dowody powołane dopiero w skardze, a świadczące o rodzaju dolegliwości pełnomocnika spółki z okresu, którego dotyczy zaświadczenie z dnia 9 grudnia 2016 r. Podsumowując stwierdzić należy, że GIF nie naruszył przepisów art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W niniejszej sprawie nieuzasadnione są także zarzuty związane ze sprostowaniem w postanowieniu z dnia [...] marca 2017 r. treści zaskarżonego postanowienia. Postanowienie o sprostowaniu jest ostateczne, a dokonana nim zmiana nie miała merytorycznego charakteru. Poza błędnym określeniem przedmiotu decyzji, której dotyczył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia środka zaskarżenia (tj. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy), pozostałe dane odnoszące się do tej decyzji podano w zaskarżonym postanowieniu prawidłowo umożliwiając jej identyfikację i stwierdzenie, że błąd organu miał charakter oczywistej omyłki. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.