I OZ 701/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/17 odmawiające B. C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 lutego 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/17 w sprawie ze skargi B. C. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1237/17 na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017, poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił B. C. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 lutego 2018 roku wydanego w sprawie z jej skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia. W ocenie Sądu I instancji w sprawie nie wykazano braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. Sąd wskazał, że pełnomocnik skarżącej otrzymała sentencję zapadłego w sprawie wyroku w dniu 19 lutego 2018 r., co oznacza, że ustawowy siedmiodniowy termin na złożenie wniosku o sporządzenie jego uzasadnienia upływał z dniem 26 lutego 2018 r. Z dołączonej do wniosku o przywrócenie terminu kopii zwolnienia lekarskiego wynika zaś, że niezdolność do pracy pełnomocnika skarżącej nastąpiła w okresie od dnia 27 lutego do 9 marca 2018 r., a zatem po upływie tego terminu. Wobec powyższego Sąd uznał, że pełnomocnik nie wykazała, że w terminie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wystąpiły niezależne od niej okoliczności uniemożliwiające jej złożenie tego wniosku w terminie. Zażalenie na to postanowienie złożyła B. C., zarzucając naruszenie przepisu postępowania mające wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a. polegające na jego błędnym zastosowaniu poprzez uznanie, że pełnomocnik skarżącej nie wykazała braku winy do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku, podczas gdy podane przez nią okoliczności, tj. choroba 5-letniego syna, którego jest jedynym opiekunem prawnym, faktyczne sprawowanie osobistej opieki od 26 lutego 2018 r. nad chorym dzieckiem, dołączone zwolnienie lekarskie potwierdzające chorobę syna oraz fakt przebywania pełnomocnika procesowego na zwolnieniu lekarskim, a ponadto okoliczności, iż pełnomocnik prowadzi swoją kancelarię jednoosobowo i nie zatrudnia pracowników oraz nie miała możliwości zapewnienia synowi w czasie choroby opieki nie uzasadniają braku winy w uchybieniu strony. W oparciu o tak sformułowany zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Podkreślić należy, że brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powołując się na postanowienie Sądu Najwyższego z 6 października 1998 r., II CKN 8/98, Lex nr 50679, należy wskazać, że przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, takiej analizy prawidłowo dokonał Sąd I instancji, który wydając zaskarżone postanowienie uznał, że przedstawione w aktach niniejszej sprawy okoliczności nie uprawdopodobniają, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy pełnomocnika skarżącej. Warto w tym miejscu zwrócić również uwagę na to, że w orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez uczestnika postępowania (stronę) do dokonania czynności (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda – op. cit., s. 445). W orzecznictwie sądów administracyjnych i Sądu Najwyższego ugruntowany jest pogląd, że za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Strona (w wąskim tego słowa znaczeniu) ponosi odpowiedzialność za działania i zaniechania procesowe, podejmowane w toku postępowania sądowego przez stronę w szerokim tego słowa znaczeniu - w szczególności przez pełnomocnika procesowego (orzeczenie SN z 27.9.1935 r., C.III 258/35, OSP 1936 p. 150, akceptowane przez J. Gudowskiego, Kodeks postępowania cywilnego. Tekst, orzecznictwo, piśmiennictwo, W. Pr. 1998 t. 1 s. 318 uw. 6; uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z 18.9.1992 r., III CZP 112/92, OSNC 5/93/75, akceptowanej przez J. Gudowskiego w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, W. Pr. 2006 t. 1 s. 240 uw. 8). Stanowisko, zgodnie z którym mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika, jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. postanowienia NSA z: 18.10.2007 r., I FZ 421/07; 11.3.2009 r., I OZ 198/09; 31.3.2009 r., I FZ 69/09; 23.7.2009 r., I OZ 737/09; 23.6.2010 r., I OZ 465/10; 19.8.2010 r., I FZ 133/10; 10.6.2011 r., I OZ 408/11; 28.6.2011 r., I FZ 160/11; 28.7.2011 r., I OZ 545/11; 9.9.2011 r., II FZ 425/11; 29.11.2011 r., I OZ 894/11; 13.12.2011 r., II FZ 736/11; 14.12.2011 r., II GZ 527/11; 11.1.2012 r., I GZ 231/11; 25.1.2012 r., II OZ 2/12; 13.9.2012 r., II FZ 689/12; 9.10.2013 r., II FZ 872/13; 18.7.2013 r., I OZ 584/13; 9.1.2013 r., I OZ 958/13; 19.12.2012 r., I FZ 566/12, cbosa). Skoro pojęcie winy strony w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, upoważnionych przez stronę do dokonania określonej czynności, uznać należy, że to na skarżącym, jako mocodawcy, ciążyło ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania reprezentującego go pełnomocnika. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalny, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z: 11.3.2009 r. I OZ 198/09; 3.3.2009 r., I OZ 155/09; 9.5.2006 r. II OZ 468/06, cbosa). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, a więc również nadawania pism do sądów. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z dnia 26 kwietnia 2017 r. sygn. akt I OZ 808/17 oraz z 26.8.2009 r., II GZ 184/09). W niniejszej sprawie należy uznać za trafną ocenę Sądu I instancji, że przywołane przez pełnomocnika skarżącej adw. E. B. we wniosku o przywrócenie terminu okoliczności nie dostarczały dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku i jego doręczenie nastąpiło z przyczyn przez nią niezawinionych. Wskazać należy, że jedyną okolicznością, na którą powołano się we wniosku o przywrócenie terminu była konieczność sprawowania przez pełnomocnika skarżącej opieki nad chorym synem w okresie od dnia 27 lutego do 9 marca 2018 r. i wynikająca z tego faktu dezorganizacja pracy jednoosobowej kancelarii. Na potwierdzenie tego faktu do wniosku załączono kopię zwolnienia lekarskiego na ten okres. Zwrócić należy uwagę, że we wniosku nie ma żadnej wzmianki na temat konieczności opieki nad dzieckiem już dzień wcześniej, tj. 26 lutego 2018 r., którą to okoliczność strona podnosi w zażaleniu (nie przedstawiając przy tym żadnych dowodów na jej potwierdzenie). Zaznaczyć należy, że powyższa zmiana stanowiska wnioskodawcy nie może jednak zostać uwzględniona przez Naczelny Sąd Administracyjny z uwagi na to, że dokonywana przez ten Sąd kontrola prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji odbywa się w granicach stanu faktycznego i prawnego, w których zostało wydane. Postępowanie zażaleniowe ma bowiem na celu zweryfikowanie legalności działania Sądu I instancji przy wydawaniu objętego zażaleniem postanowienia, co wynika z art. 194 § 1 p.p.s.a., a nie ponowne rozpoznanie wniosku, w tym przypadku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi (por. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt I FZ 181/18). Niezależnie od powyższego - gdyby przyjąć za stroną żalącą, że konieczność sprawowania opieki nad dzieckiem zaistniała już w ostatnim dniu przedmiotowego terminu, tj. 26 lutego 2018 r. - wskazać należy, że ani we wniosku o przywrócenie terminu, ani w zażaleniu nie podjęto się wyjaśnienia, dlaczego pełnomocnik skarżącej nie mogła w dokonaniu uchybionej czynności skorzystać z pomocy innych osób - w tym osób trzecich, a zwłaszcza, dlaczego nie mogła - na przykład telefonicznie - poprosić swoją mocodawczynię, aby sama nadała w najbliższej placówce pocztowej przesyłkę do sądu zawierającą jednozdaniowy wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto wątpliwości budzi zawarte we wniosku oświadczenie, że pełnomocnik skarżącej prowadzi jednoosobową kancelarię i nie zatrudnia żadnych pracowników w zestawieniu z treścią zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej zawierającej odpis sentencji zapadłego w sprawie wyroku, z którego wynika, że przesyłkę odebrał upoważniony pracownik kancelarii - sekretarka G. Z. (por. k. 57 akt sądowych). We wniosku o przywrócenie terminu nie wyjaśniono tej kwestii, w szczególności nie wskazano, dlaczego pełnomocnik nie mogła powierzyć tej osobie - obok odbioru korespondencji - również nadania prostego, jednozdaniowego wniosku do Sądu. W świetle powyższego uznać należy, że zasadnie Sąd I instancji oddalił złożony w niniejszej sprawie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 14 lutego 2018 r. Za nieusprawiedliwiony uznać trzeba zarzut zawarty w zażaleniu dotyczący naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.