I OZ 376/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1669/23 w sprawie ze skargi E.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/873/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z 22 stycznia 2024 r., sygn. akt III SA/Kr 1669/23 odrzucił skargę E.S. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z 31 sierpnia 2023 r., znak: SKO.ŚR/4111/873/2023 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia. W zażaleniu pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenie: - art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 49 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez ich zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie powinny znaleźć zastosowania, bowiem nie wystąpiły przesłanki do odrzucenia skargi; - art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi polegające na niewłaściwym ich zastosowaniu przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie powstał obowiązek przedłożenia wraz ze skargą pełnomocnictwa, pomimo faktu wcześniejszego złożenia pełnomocnictwa do akt sprawy administracyjnej; - art. 133 § 1 w związku z art. 166 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez wydanie postanowienia w oparciu o akta sprawy, w których znajduje się prawidłowe pełnomocnictwo do występowania przed sądami administracyjnymi. Uzasadniając powyższe stanowisko, pełnomocnik podniósł, że nie zostało mu doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. W kopercie doręczonej w dniu 28 listopada 2023 r. znajdowała się wyłącznie odpowiedź organu na skargę. Ponadto pełnomocnik złożył pełnomocnictwo do akt administracyjnych sprawy, które upoważniało go występowania przed sądami administracyjnymi. Obowiązek kolejnego przedłożenia skargi (winno być pełnomocnictwa – przyp. NSA) stanowi przejaw dodatkowego formalizmu, który może w konsekwencji doprowadzić do ograniczenia prawa do sądu. W ocenie pełnomocnika, celem złożenia pełnomocnictwa jest udokumentowanie, że pełnomocnik rzeczywiście reprezentuje stronę, dla osiągnięcia tego celu jest wystarczające powołanie się na pełnomocnictwo złożone wcześniej w postępowaniu administracyjnym. Co więcej, uznanie, że brak formalny nie został uzupełniony, obligowało Sąd do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi przez jej podpisanie. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje: Zażalenie oparte na argumentacji kwestionującej skuteczność doręczenia wezwania do uzupełnienia braków formalnych oraz jednocześnie kwestionującej zasadność skierowanego wezwania podlega oddaleniu, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Z akt sprawy wynika, że na skutek zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 9 listopada 2023 r., sygn. akt III SA/Kr 1669/23, wystosowano do profesjonalnego pełnomocnika skarżącej w dniu 16 listopada 2023 r. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 10 akt sądowych), zobowiązując pełnomocnika do złożenia pełnomocnictwa procesowego lub jego uwierzytelnionego odpisu do działania w imieniu skarżącego przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, zakreślając termin i wskazując rygor, wynikający z przepisów ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Tego dnia skierowano do pełnomocnika także odpis odpowiedzi na skargę z dnia 6 listopada 2023 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru (k. 11 akt) wskazuje, że przesyłkę zawierającą: odpis odpowiedzi na skargę i wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, pełnomocnik odebrał osobiście w dniu 28 listopada 2023 r. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru znajduje się zarówno informacja o zawartości przesyłki, jak i osobisty podpis adresata, potwierdzającego odbiór. W tych okolicznościach podnoszenie przez pełnomocnika, że odebrana przesyłka była niekompletna, nie zawierała wezwania do usunięcia braków skargi, nie może odnieść skutku. Zasady dokonywania doręczeń reguluje Rozdział 4 p.p.s.a. Zgodnie z art. 65 § 1 i 2 p.p.s.a., Sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz.1640), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, zaś do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym. Na podstawie art. 131 § 2 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 1550; dalej: k.p.c.), zastosowanie znajdują przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 6 maja 2020 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz.U. z 2024 r., poz.19). Rozporządzenie to określa szczegółowy tryb i sposób doręczania pism sądowych. Stosownie do § 3 ust. 1 rozporządzenia, co do zasady, przesyłkę doręcza się wskazanemu na niej adresatowi, który potwierdza jej odbiór na formularzu potwierdzenia odbioru przez wpisanie daty otrzymania przesyłki i umieszczenie czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko (§ 4 ust. 1). Wzór formularza potwierdzenia odbioru przesyłki został określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia. Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury, zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym potwierdzającym zarówno sam fakt, jak i datę doręczenia, zgodnie z danymi umieszczonymi na tym dokumencie. Na podstawie danych ze zwrotnego potwierdzenia odbioru ustala się, czy doszło do zgodnego z przepisami prawa doręczenia przesyłki jej adresatowi. Określone w tym dokumencie dane korzystają z domniemania prawdziwości i zgodności z prawdą, co czyni wiarygodnymi poczynione na ich podstawie ustalenia elementów stanu faktycznego sprawy. W niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca m.in. wezwanie do uzupełnienia braków formalnych została nadana przesyłką poleconą, a więc przesyłką rejestrowaną (przyjętą za pokwitowaniem przyjęcia i doręczaną za pokwitowaniem odbioru) przemieszczaną i doręczaną w sposób zabezpieczający ją przed utratą, ubytkiem zawartości lub uszkodzeniem. Przesyłka ta została przez operatora pocztowego doręczona zawodowemu pełnomocnikowi skarżącej. Pełnomocnik pokwitował własnoręcznym podpisem w dniu 28 listopada 2023 r. odbiór przesyłki zawierającej: odpis odpowiedzi na skargę i wezwanie do usunięcia braków formalnych skargi. Dowodzi tego zwrotne potwierdzenie odbioru tej przesyłki, znajdujące się na k. 11 akt sądowych. Podpisując dokument zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki pełnomocnik poświadczył zatem, że przesyłka, zawierająca wskazane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru dokumenty, została mu doręczona. Podpisanie przez pełnomocnika potwierdzenia odbioru świadczy bowiem o potwierdzeniu odbioru przesyłki zawierającej określone w niej dokumenty. Sens doręczania przesyłek przez pocztę za potwierdzeniem odbioru realizuje się właśnie w potwierdzeniu odbioru przesyłki o określonej zawartości, nie zaś samej koperty. Nie ma zatem podstaw do uznania, że pełnomocnik nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie ma także podstaw do uznania, że wezwanie było niecelowe, z uwagi na uprzednie przedłożenie w postępowaniu przed organami pełnomocnictwa, umocowującego także do działania w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Nie ma racji pełnomocnik, że wezwanie do złożenia pełnomocnictwa lub jego wierzytelnego odpisu jest wyrazem nadmiernego formalizmu i prowadzi do ograniczenia prawa do sądu. W tym miejscu można przytoczyć fragment rozważań z uchwały NSA w sprawie II GPS 3/22 (uchwała ta dotyczy kwestii konieczności wskazania w skardze numeru PESEL), w której stwierdzono, że "w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego przyjmuje się, że na treść prawa do sądu, wyrażoną w art. 45 ust. 1 Konstytucji składa się w szczególności: prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury przed sądem jako organem o określonej charakterystyce - niezależnym, bezstronnym i niezawisłym), prawo do odpowiedniego ukształtowania procedury sądowej, zgodnie z wymogami sprawiedliwości i jawności, prawo do wyroku sądowego, a zatem prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd oraz prawo do odpowiedniego ukształtowania ustroju i pozycji organów rozpoznających sprawy. (..) Zasada sprawiedliwości proceduralnej nie ma jednak charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniom, które wyczerpująco określa art. 31 ust. 3 Konstytucji. Granice ingerencji w konstytucyjne prawa i wolności wyznacza zasada proporcjonalności oraz koncepcja istoty poszczególnych praw i wolności. Ustawodawca dysponuje stosunkowo szerokim zakresem swobody kształtowania procedur sądowych, w tym ustanawiania wymogów formalnych, które zmierzają do uproszczenia czy przyspieszenia procedur. W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego zwraca się uwagę, że formalizm procesowy jest nieodzownym elementem sprawnego i rzetelnego postępowania, koniecznym ze względu na inne wartości powszechnie szanowane w państwie prawnym, jak w szczególności bezpieczeństwo prawne, zasada legalizmu czy zaufanie do prawa (por. wyrok z 10 maja 2000 r., sygn. K 21/99, OTK ZU nr 4/2000, poz. 109).(..) Należy podzielić stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w uzasadnieniu powoływanej już uchwały z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, że prawo do sprawiedliwego procesu sądowego, będące elementem prawa do sądu, gwarantuje stronom postępowania możliwość korzystania z praw i gwarancji procesowych oraz rzetelne i merytoryczne rozpatrzenie sprawy. Minimalne wymogi w zakresie rzetelnej procedury wyznacza z jednej strony nakaz podmiotowego, a nie przedmiotowego traktowania uczestników postępowania, z drugiej zaś - zakaz arbitralnego działania sądu. Sformalizowanie postępowania, chociaż nakłada na strony obowiązek dokonywania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym w określonej formie i terminach to odgrywa także pozytywną rolę, gdyż pozwala oddzielić poszczególne czynności w postępowaniu, wskazać ich kolejność i sposób podejmowania. Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że uporządkowana procedura gwarantuje uczestnikom postępowania pewność prawa i jego przewidywalność. Przepisy formalne zapewniają bezpieczeństwo prawne i przejrzystość postępowania. Pełnią one funkcję ochronną dla wszystkich uczestników postępowania, zapewniają bezstronność osiąganą przez jednakowe wymagania formalne stawiane obu stronom procesu. Obowiązek dopełnienia wymagań formalnych przez stronę, które nie są nadmierne i służą celom postępowania sądowego, nie może być postrzegany jako ograniczenie prawa do sądu.". Nie jest uzasadnione stanowisko, że pełnomocnik może skutecznie powołać się na pełnomocnictwo, złożone wcześniej w aktach administracyjnych nadesłanych wraz ze skargą na akt organu, o ile treść tego pełnomocnictwa nie budzi wątpliwości co do jego zakresu i w sposób wyraźny obejmuje występowanie przed sądami administracyjnymi, ponieważ zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a., do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który przedtem nie złożył pełnomocnictwa. Zmiany przepisu w kształcie podanym przez pełnomocnika dokonano ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658). Obecnie przepis ten wprost wskazuje, że do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Powoływane przez pełnomocnika orzeczenie w sprawie I OSK 1190/14 z 12 czerwca 2014 r. zostało podjęte w innym stanie prawnym. Ukształtowana jest obecnie jednolita linia orzecznicza, zgodnie z którą, jeżeli dokument pełnomocnictwa (wraz z dokumentem określającym umocowanie do reprezentowania skarżącej) nie został złożony przy pierwszym piśmie wnoszonym do sądu (skardze), pełnomocnik nie może powoływać się na istnienie pełnomocnictwa w aktach administracyjnych sprawy (m.in. postanowienia NSA z 11 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1176/09, z 11 grudnia 2012 r., sygn. akt II GZ 436/18, z 2 lutego 2017 r., sygn. akt I OZ 202/17, z 25 maja 2017 r., sygn. akt II FZ 207/17, z 19 lipca 2018 r., sygn. akt I OZ 688/18, z 6 października 2021 r., sygn. akt I OZ 331/21, z 16 grudnia 2021 r., sygn. akt I OZ 548/21, z 18 listopada 2022 r., sygn. akt II GZ 425/22). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego konieczność odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia braku formalnego skargi przez przedłożenie pełnomocnictwa wynika z wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w niniejszej spawie podziela stanowisko wyrażone przez NSA m.in. w orzeczeniu z 11 lipca 2023 r., sygn. akt II GZ 236/23, iż dołączenie pełnomocnictwa lub jego odpisu jest wymogiem formalnym pisma strony wnoszonego przez pełnomocnika, który w "danej sprawie" nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Przepis art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. należy odczytywać łącznie z art. 49 p.p.s.a., przewidującym wezwanie do uzupełnienia braku formalnego. Co za tym idzie, skarga podlega odrzuceniu tylko w razie nieuzupełnienia braków formalnych istotnych, a więc takich, w przypadku których pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu. Jednak zdaniem NSA nieprzedłożenie pełnomocnictwa nie pozwala na nadanie skardze prawidłowego biegu. Wynik wykładni językowej art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. jest zbieżny z wynikiem wykładni funkcjonalnej i systemowej. Skoro strona działa przez pełnomocnika, to działania lub zaniechania pełnomocnika wywołują bezpośredni skutek dla mocodawcy. Jakkolwiek wezwanie do usunięcia braku formalnego jest adresowane do pełnomocnika, to z prawnego punktu widzenia wezwana do usunięcia braku jest strona i strona ponosi konsekwencje braku reakcji pełnomocnika na wezwanie do usunięcia braku. Sąd wzywając stronę do usunięcia braku formalnego nieusuniętego przez pełnomocnika musiałby zignorować fakt nieusunięcia braku formalnego przez pełnomocnika, mówiąc inaczej – odmówiłby zastosowania rygoru wskazanego w art. 46 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Jeżeli przyjąć, że w przypadku stwierdzenia takiego braku formalnego, jak nieprzedłożenie pełnomocnictwa, obowiązkiem sądu z uwagi na konieczność zagwarantowania skarżącemu prawa do sądu jest wezwanie strony do usunięcia takiego braku poprzez podpisanie skargi lub potwierdzenie czynności pełnomocnika, to należałoby konsekwentnie przyjmować, że obowiązek wezwania strony do usunięcia braku formalnego powstaje w przypadku każdego braku formalnego nieuzupełnionego przez pełnomocnika, stanowiącego podstawę do odrzucenia skargi. Konsekwencją nieusunięcia braku formalnego przez pełnomocnika byłoby pozbawienia strony prawa do sądu. Taki wniosek nie może być jednakże uznany za racjonalny. Z art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. wynika wprost, że zastosowanie rygoru, o którym mowa w art. 49 § 1, to jest odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., winno nastąpić po bezskutecznym upływie terminu wyznaczonego dla usunięcia braku formalnego. Z przepisów tych nie wynika obowiązek sądu podjęcia dalszych czynności w celu potwierdzenia istnienia pełnomocnictwa, w szczególności wezwania strony do podpisania skargi lub potwierdzenia czynności pełnomocnika. Nie ma zatem podstaw do twierdzenia, że odrzucenie skargi było wadliwe ze względu na brak wezwania skarżącej do samodzielnego podpisania skargi. Ponadto, wniesiona do Sądu pierwszej instancji skarga była już podpisana przez osobę określoną jako adwokat, który w świetle sporządzonej skargi reprezentował skarżącą. Nieusprawiedliwione było więc oczekiwanie, że konieczne jest wezwanie wprost skarżącej do podpisania skargi, tylko dlatego, że reprezentujący ją pełnomocnik nie wykazał przed sądem swojej legitymacji stosownym dokumentem. Wezwanie tego rodzaju można byłoby rozważać, ale wówczas, gdy między stroną a pełnomocnikiem więź pełnomocnictwa od samego początku by nie występowała i pełnomocnik niejako sobie uzurpował status pełnomocnika, co trudno zakładać przy zawodowym charakterze działania radcy prawnego i istniejących regułach odpowiedzialności dyscyplinarnej dla nich właściwych (por. postanowienia NSA: z 27 listopada 2020 r., I FZ 252/20; z 22 lutego 2023 r., I FZ 30/23). W świetle wskazanych wyżej okoliczności niezrozumiałe jest stanowisko pełnomocnika skarżącej, że Sąd pierwszej instancji powinien wezwać skarżącą do uzupełnienia braku formalnego skargi. Skoro skarga została sporządzona i wniesiona przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie adwokata, który wskazał w skardze, że zastępuje skarżącą, to Sąd pierwszej instancji, w świetle art. 37 § 1 w zw. z art. 46 § 3 i art. 49 w zw. z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. prawidłowo wezwał pełnomocnika do przedłożenia pełnomocnictwa i nie był zobowiązany, z uwagi na nieusunięcie przez niego w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi, do wzywania samej skarżącej do podpisania środka zaskarżenia. Wezwanie skarżącej do podpisania skargi osobiście prowadziłoby do uprzywilejowania stron korzystających z usług profesjonalnych pełnomocników względem stron, które z takiej możliwości nie korzystają. W przypadku stron, które występują przed sądem administracyjnym bez pełnomocnika profesjonalnego, skarga, której brak formalny (np. w postaci braku podpisu pod skargą) nie zostanie uzupełniony w wyznaczonym terminie, zostanie odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. bez ponownego wezwania. Posiadanie profesjonalnego pełnomocnika ma być dla strony korzyścią ze względu na posiadaną przez tego pełnomocnika wiedzę i doświadczenie zawodowe, a nie dlatego, że stwarza dla sądu dodatkowe obowiązki względem obowiązków wobec stron, które takiego pełnomocnika nie mają (zob. postanowienie NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OZ 403/22 oraz postanowienia z 23 maja 2017 r., sygn. akt II GZ 367/17 i z 28 lipca 2021 r., sygn. akt II OZ 422/21). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela tym samym poglądów wyrażonych w przywołanych przez autora zażalenia orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, według których jeżeli osoba, która powołując się na udzielone jej pełnomocnictwo, sporządziła i podpisała skargę, a pełnomocnictwa tego w wyznaczonym przez sąd terminie nie przedstawiła, to zachodzi sytuacja braku podpisania skargi, skutkująca obowiązkiem sądu wezwania strony do podpisania skargi. Sąd nie ma kompetencji do uznania, że nieuzupełniony istotny brak formalny skargi (jakim jest brak dokumentu pełnomocnictwa upoważniającego sporządzającego skargę pełnomocnika) może stać się innego rodzaju brakiem formalnym (brakiem podpisu strony pod skargą), który w dalszym ciągu podlegałby uzupełnieniu. Wbrew twierdzeniom zażalenia, odrzucenie skargi w realiach tej sprawy przez Sąd pierwszej instancji nie mogło być utożsamione z odebraniem skarżącej prawa do sądu. Możliwość merytorycznego rozpoznania sprawy uzależniona jest od dopuszczalności skargi, a więc m.in. spełnienia warunków formalnych skargi, dlatego samo powołanie się na konstytucyjne prawo do sądu nie może przesądzić o skuteczności zażalenia, skoro nie podważono w nim stwierdzonego przez Sąd niedopełnienia warunków formalnych skargi. Wyłącznie wadliwa czynność procesowa profesjonalnego pełnomocnika strony w zakresie uzupełnienia braku skargi doprowadziła do niekorzystnego dla strony rozstrzygnięcia. Ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika powinno być gwarancją dla strony, że będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Za błędy i zaniechania pełnomocnika ustanowionego w sprawie odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Mocodawca, w tym przypadku skarżąca, ponosi więc ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swego pełnomocnika. Należy też zauważyć, że ciężar nałożony na stronę postępowania przed sądem administracyjnym w postaci obowiązku przedłożenia dokumentu pełnomocnictwa procesowego nie jest nadmierny. W tych okolicznościach nie sposób uznać, że w sprawie doszło do naruszenia prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 17 sierpnia 2022 r., sygn. akt II OZ 436/22). Wobec powyższego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji skierował wezwanie do pełnomocnika o uzupełnienie braku w postaci nadesłania oryginału bądź uwierzytelnionej kopii pełnomocnictwa i po bezskutecznym upływie terminu do wykonania wezwania, odrzucił skargę, nie wzywając uprzednio strony do podpisania skargi (por. orzeczenia NSA: z 25 października 2010 r., sygn. akt I FSK 916/10; z 13 marca 2012 r., sygn. akt I FSK 628/11; z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II GSK 138/14; z 12 czerwca 2014 r., sygn. akt I FSK 426/14; z 22 maja 2014 r., sygn. akt I FSK 490/14; z 14 października 2014 r., sygn. akt II GSK 2009/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1505/14; z 17 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1509/14; z 22 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OSK 825/15; z 7 czerwca 2016 r., sygn. akt II GZ 553/16; z 24 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 2110/16; z 23 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 205/17; z 30 marca 2017 r., sygn. akt II GZ 233/17; z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OZ 103/18; z 9 października 2018 r., sygn. akt I OZ 906/18, z 27 lutego 2019 r., sygn. akt I OZ 156/19, z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21, z 26 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OZ 128/22, z 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I GZ 209/22, z 30 marca 2023 r., sygn. akt III FZ 165/23, z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II OZ 1/24). Z powołanych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.