I OSK 1460/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędzia NSA Jolanta Rudnicka Sędzia NSA Wojciech Jakimowicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D.C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt: II SA/Po 637/19 w sprawie ze skargi D.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia [..] czerwca 2019 r., Nr [..] (znak: [..]) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od D.C. na rzecz Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 27 lutego 2020 r., sygn. akt: II SA/Po 637/19 oddalił skargę D.C. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w Poznaniu z dnia [..] czerwca 2019 r. Nr [..] (znak: [..]) w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Wyrok ten zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia 25 lutego 2019 r. D.C. zwrócił się do Dyrektora Aresztu Śledczego w [..] o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania ilości sztuk korespondencji urzędowej, którą Areszt Śledczy w [..] wysłał w lipcu 2017 r. w imieniu osadzonych osób (pkt 1) oraz w imieniu własnym (pkt 2). Jednocześnie D.C. wniósł o wskazanie, na jakiej podstawie zostały ustalone informacje stanowiące odpowiedź na pkt 1 i 2 wniosku. Pismem z dnia 14 marca 2019 r. Dyrektor Aresztu Śledczego w [..] wezwał wnioskodawcę do wykazania w terminie 7 dni od otrzymania wezwania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Organ I instancji wyjaśnił, że informacja publiczna, o której udostępnienie zawnioskowano, jest informacją publiczną przetworzoną. W odpowiedzi na wezwanie D.C. stwierdził, że jego zdaniem informacja, o której udostępnienie zawnioskował, jest informacją prostą. Decyzją z dnia [..] kwietnia 2019 r., nr [..] Dyrektor Aresztu Śledczego w [..] odmówił udostępnienia żądanej informacji publicznej, wskazując, że wniosek dotyczy udostępnienia informacji publicznej przetworzonej, albowiem spośród ogółu korespondencji odnotowywanej w dziennikach korespondencji należałoby wybrać wyłącznie korespondencję urzędową wychodzącą w imieniu osadzonych oraz wysyłaną w sprawach przedmiotowej jednostki penitencjarnej, co wymaga przeanalizowania każdej zapisanej we wnioskowanym okresie w dziennikach korespondencji pozycji i odpowiedniego jej zakwalifikowania, wytworzenia nowych zestawień i dokonania obliczeń. Skoro więc, pomimo wezwania, wnioskodawca nie wykazał szczególnie istotnego interesu publicznego, zasadnym było odmówienie udostępnienia żądanych informacji. Po rozpoznaniu odwołania, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu decyzją z dnia [..] czerwca 2019 r., nr [..], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że żądana informacja stanowi informację przetworzoną. Wskazał, że w chwili złożenia wniosku żądana informacja nie istniała, a warunkiem jej wytworzenia byłoby przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych - wiązałoby się bowiem z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej, zaś wnioskodawca nie wykazał szczególnej istotności informacji dla interesu publicznego. D.C. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji wskazując, że informacja, o której udostępnienie wystąpił, jest informacją prostą, którą można ustalić na podstawie rejestrów prowadzonych przez zakład. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalając skargę stwierdził, że organy w sposób prawidłowy uznały, iż żądana przez D.C. informacja ma charakter informacji przetworzonej. Powyższe znajduje uzasadnienie w sporządzonej przez referenta Aresztu Śledczego w [..] notatce służbowej z dnia 12 marca 2019 r., w której wskazano, że sekretariat jednostki nie posiada gotowego zbioru danych, o których udostępnienie wnosi D.C.. W chwili złożenia wniosku informacja w kształcie objętym wnioskiem nie istniała - warunkiem jej wytworzenia byłoby więc przeprowadzenie dodatkowych czynności organizacyjnych i analitycznych w oparciu o posiadane informacje proste, co wymagałoby poniesienia pewnych kosztów czasowych i osobowych - wiązałoby się bowiem z koniecznością zaangażowania personelu więziennego odbijając się tym samym negatywnie na toku realizacji zadań danej komórki organizacyjnej. Udostępnienie skarżącemu tej informacji wiązałoby się z koniecznością przygotowania nowej informacji poprzedzonej przeanalizowaniem istniejącej dokumentacji, co wymagałoby od administracji jednostki znacznego nakładu pracy. Byłaby to więc informacja, która musiałaby zostać przygotowana "specjalnie" dla wnioskodawcy wedle wskazanych przez niego kryteriów. Skoro tak, to organ I instancji zasadnie na mocy art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej wezwał skarżącego do wykazania, że uzyskanie informacji, o której mowa we wniosku z dnia 25 lutego 2019 r. jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Skarżący, pomimo pouczenia, nie podjął się wyjaśnienia podstaw swojego wniosku ograniczając się do stwierdzenia, że wnioskowana informacja jest informacją prostą. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł D.C. zaskarżając ten wyrok w całości, zrzekając się rozprawy, wnosząc o uchylenie wyroku oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika skarżącego kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu oraz zarzucając: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej poprzez błędną wykładnię pojęcia "informacja publiczna przetworzona" polegającą na przyjęciu, iż informacja objęta wnioskiem stanowi informację publiczną przetworzoną, podczas gdy jest to "informacja prosta", co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania powołanego przepisu i odmowy udzielenia informacji publicznej wobec braku wykazania szczególnie istotnego interesu publicznego w jej uzyskaniu; 2) na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym naruszenie art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności w zakresie obowiązujących w Areszcie Śledczym w [..] procedur wysyłania korespondencji, jak np. wewnętrznych instrukcji, czy prowadzone są w tym zakresie dane statystyczne, rodzaju nośników i zbiorów, w których odnotowywane są informacje o wysyłanej korespondencji, a w szczególności nieustalenie nawet liczby korespondencji, jaka we wnioskowanym okresie wysłana została przez Organ, co nie pozwalało na ustalenie, czy w istocie liczba ta była tak znaczna, że udzielenie skarżącemu żądanych informacji wymagało użycia znacznych dodatkowych sił i środków, znacznego nakładu czasu i dużej liczny zaangażowanych pracowników, co w konsekwencji doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny nie znajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy oraz innych okolicznościach sprawy, polegający w szczególności na rozstrzygnięciu, że wszystkie żądane informacje stanowią informację publiczną. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w ocenie skarżącego materiał dowodowy w niniejszej sprawie nie jest wystarczający dla przyjęcia stanowiska o przetworzonym charakterze informacji, albowiem opiera się jedynie na notatce z dnia 12.03.2019 r., z której nie wynika w szczególności dokładna procedura gromadzenia i przetwarzania przedmiotowych danych, która pozwalałaby na zweryfikowanie prawdziwości twierdzeń opisanych w notatce, a przede wszystkim nie wskazano w niej nawet liczby ogólnie wysłanej korespondencji w miesiącu lipcu 2017 roku, co pozwoliłoby już wstępnie ocenić, czy dalsza ich analiza w istocie wymaga w ogóle znacznego nakładu sił, czasochłonności i zaangażowania pracowników. W ocenie skarżącego kasacyjnie żądane informacje mają charakter prosty, albowiem wymagają jedynie prostych czynności technicznych, polegających na zliczeniu ilości wychodzącej korespondencji. Już samo przeliczenie korespondencji wysyłanej w imieniu skazanych (do ustalenia według kryterium nadawcy), skutkowało będzie uznaniem, iż pozostała korespondencja wysyłana była w imieniu organu. Tymczasem w niniejszej sprawie brak jest ustaleń dotyczących przede wszystkim ogólnej liczby korespondencji wysłanej przez organ we wnioskowanym czasie, co pozwoliłoby na wstępne rozeznanie, czy uzyskanie danych wnioskowanych przez skarżącego wymaga dodatkowego znacznego zaangażowania sił i czasu organu. Nie poczyniono żadnych ustaleń co do procedury przyjmowania i wysyłania korespondencji, w tym czy uregulowane one zostały na podstawie wewnętrznych procedur oraz jakich. W ocenie skarżącego kasacyjnie, żądane przez niego dane, stanowią informację prostą, albowiem do ich wytworzenia koniecznym jest jedynie dokonanie prostej czynności technicznej polegającej na zliczeniu liczby korespondencji wysłanej w danym okresie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w Poznaniu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu niezbędnych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wskazał, że dla udzielenia informacji nie jest istotne, jakie procedury obowiązują w Areszcie Śledczym w [..], ale fakt, czy organ dysponował gotową informacją. Sąd wyjaśnił wszelkie niezbędne do rozstrzygnięcia okoliczności sprawy, czemu dał wyraz w uzasadnieniu do wyroku w szczególności wskazując, że udzielenie informacji w żądanym zakresie wiązałoby się z koniecznością wytworzenia nowej informacji poprzedzonej przeanalizowaniem istniejącej dokumentacji oraz stosownym opracowaniem przez podmiot udostępniający przy użyciu dodatkowych sił i środków na podstawie kryteriów wskazanych przez wnioskodawcę. Tak przygotowana informacja, tzn. specjalnie dla wnioskodawcy według wskazanych przez niego kryteriów ma charakter informacji przetworzonej. W związku z powyższym zarzut braku wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy oraz zarzut błędnej wykładni pojęcia "informacja publiczna przetworzona" są bezzasadne. Dodatkowo wnioskodawca nie wykazał, aby uzyskanie informacji było szczególnie istotne dla interesu publicznego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 182 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Z kolei według 182 § 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym Naczelny Sąd Administracyjny orzeka w składzie jednego sędziego, a w przypadkach, o których mowa w § 2, w składzie trzech sędziów. Ponieważ w rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie złożyła stosowny wniosek, a strona przeciwna nie przedstawiła odmiennych wniosków procesowych, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 p.p.s.a.). Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Oceniając wniesioną skargę kasacyjną według powyższych kryteriów, stwierdzić należy, że skarga ta w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie. W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, co do zasady w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania (por. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012 r., II GSK 819/11, LEX nr 1217424; wyrok NSA z dnia 26 marca 2010 r., II FSK 1842/08, LEX nr 596025, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2014 r., II GSK 402/13, LEX nr 1488113). Dla uznania za usprawiedliwioną tej podstawy kasacyjnej nie wystarczy samo wskazanie naruszenia przepisów postępowania, ale nadto wymagane jest, aby skarżący wykazał, że następstwa stwierdzonych wadliwości postępowania były tego rodzaju, że kształtowały one lub współkształtowały treść kwestionowanego w sprawie orzeczenia. Oceniając zatem w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 4, art. 113 § 1 i art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do wydania rozstrzygnięcia w oparciu o stan faktyczny nie znajdujący odzwierciedlenia w aktach sprawy oraz innych okolicznościach sprawy, polegający w szczególności na rozstrzygnięciu, że wszystkie żądane informacje stanowią informację publiczną, stwierdzić należy, że zarzut ten nie mógł zostać uznany za zasadny. Wyjaśnić należy, że stosownie do art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, a więc na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego i zgromadzonego materiału dowodowego. Skoro zatem w postępowaniu przed sądem administracyjnym kontrola aktów administracyjnych odbywa się na podstawie akt sprawy, to co do zasady nie jest możliwe prowadzenie postępowania dowodowego przed tym sądem, który kontrolę legalności opiera na materiale dowodowym zgromadzonym w postępowaniu przed organem administracji wydającym zaskarżoną decyzję. Przepis artykuł 106 § 3 p.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 25 lutego 2016 r., II OSK 1592/14; wyrok NSA z dnia 25 października 2015 r., I OSK 300/14; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest więc wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy, a do tego w istocie zmierza stanowisko skarżącego kasacyjnie. W orzecznictwie NSA zwraca się uwagę, że "Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego" (por. wyrok NSA z dnia 19 sierpnia 2016 r., I GSK 1792/14). Ponadto dopuszczenie nowego dowodu z dokumentu jest uprawnieniem, a nie obowiązkiem sądu (por. wyrok NSA z dnia 25 września 2012 r., II OSK 840/11, LEX nr 1252207; wyrok NSA z dnia 17 grudnia 2015 r., II OSK 2501/15). Przepis art. 106 § 3 p.p.s.a. nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które w przekonaniu Sądu powinny mieć miejsce na etapie postępowania administracyjnego jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w realiach niniejszej sprawy nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, których nie dokonały organy. Nie mógł także zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 106 § 4 p.p.s.a., który nie został w skardze kasacyjnej w jakikolwiek sposób uzasadniony, zaś nie zachodzą podstawy do przyjęcia, aby Sąd uchybił dyspozycji wskazanego przepisu podczas rozpoznawania sprawy, nie uwzględniając faktów powszechnie znanych. Obowiązek wydania wyroku na podstawie akt sprawy - rozumiany, jako oparcie rozstrzygnięcia na istotnych w sprawie faktach udokumentowanych w aktach sprawy - oznacza orzekanie na podstawie materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy i stanowiącego podstawę faktyczną wydania zaskarżonego aktu oraz zakaz wykraczania poza ten materiał. Konsekwencją powyższego, jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, jest to, że naruszenie zasady określonej w art. 133 § 1 p.p.s.a. może stanowić, w ramach art. 174 pkt 2 tej ustawy usprawiedliwioną podstawę kasacyjną, jeżeli polega w szczególności na: 1) oddaleniu skargi, mimo niekompletnych akt sprawy, 2) pominięciu istotnej części tych akt, 3) przeprowadzeniu postępowania dowodowego z naruszeniem przesłanek wskazanych w art. 106 § 3 p.p.s.a. i 4) oparciu orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej tylko wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy. Sytuacja taka nie miała miejsca w realiach rozpoznawanej sprawy, tym samym nie znalazł uzasadnienia zarzut naruszenia powołanego łącznie z art. 106 § 3 i 4 p.p.s.a. przepisu art. 133 § 1 p.p.s.a. Nie mógł być skuteczny także zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. W myśl tego przepisu "Przewodniczący zamyka rozprawę, gdy sąd uzna sprawę za dostatecznie wyjaśnioną", co oznacza, że przepis ten reguluje jedną z kompetencji Przewodniczącego składu orzekającego i ma charakter jedynie porządkowy. Przepis ten może być naruszony tylko wtedy, kiedy Przewodniczący nie wyda w ogóle zarządzenia o zamknięciu rozprawy lub też gdyby je wydał, kiedy sąd nie uznał sprawy za dostatecznie wyjaśnioną. Jak podnosi się w orzecznictwie przepis ten nie ma charakteru istotnego, a więc nie może stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, o której mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 7 października 2008 r., II FSK 797/07; z dnia 12 marca 2009 r., II FSK 1759/07; z dnia 8 lutego 2011 r., II OSK 1594/09; z dnia 17 listopada 2016 r., II OSK 319/15), a powiązanie go z zarzutami naruszenia przepisów, które okazały się nieskuteczne, czyni również zarzut naruszenia art. 113 § 1 p.p.s.a. zarzutem nieskutecznym. Powołany przez skarżącego kasacyjnie końcowo w powiązaniu z powyższymi przepisami art. 141 § 4 p.p.s.a. nie mógł być naruszony poprzez "brak wyjaśnienia całości okoliczności faktycznych sprawy". Nie jest zrozumiały tak postawiony zarzut naruszenia tego przepisu, który dodatkowo nie został w skardze kasacyjnej w żaden sposób uargumentowany. Przepis ten stanowi, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie". Nie sposób ustalić stanowiska strony skarżącej kasacyjnie co do podstaw naruszenia przez Sąd I instancji tego przepisu. Przechodząc do rozpoznania zarzutu naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j.: Dz.U. z 2019, poz. 1429) – dalej: u.d.i.p., sformułowanego w ramach pierwszej podstawy kasacyjnej, poprzez błędną wykładnię pojęcia "informacja publiczna przetworzona" polegającą na przyjęciu, iż informacja objęta wnioskiem stanowi informację publiczną przetworzoną, podczas gdy jest to "informacja prosta", przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia. Naruszenie prawa materialnego może zatem polegać również na jego niewłaściwym zastosowaniu będącym konsekwencją błędnej wykładni tego prawa. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (por. wyrok NSA z dnia 13 sierpnia 2013 r., II GSK 717/12, LEX nr 1408530; wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I GSK 934/12, LEX nr 1372091; wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2016 r., I OSK 250/15; wyrok NSA z dnia 1 lutego 2017 r., I OSK 721/15). Przepis art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. stanowi, że "Prawo do informacji publicznej obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego". Konstrukcja zarzutu wskazuje, że zarzut sformułowany w skardze kasacyjnej dotyczy niewłaściwego zastosowania powyższego przepisu (skoro skarżący kasacyjnie wskazuje na błędne przyjęcie, iż informacje, o które wnioskował mogły być uznane za informację publiczną przetworzoną, podczas gdy informacja objęta wnioskiem to informacja prosta), nie zaś błędnej wykładni wskazanego przepisu. Nadto zarzut ten w rzeczywistości dotyka stanu faktycznego sprawy, a więc dokonania błędnego ustalenia, że "informacja objęta wnioskiem" stanowi informację przetworzoną. Nie można skutecznie powoływać się na zarzut niewłaściwego zastosowania lub niezastosowania prawa materialnego w odniesieniu do stanu faktycznego kwestionowanego w ramach tych zarzutów, o ile równocześnie nie zostaną także skutecznie zakwestionowane, tj. w ramach drugiej podstawy kasacyjnej, ustalenia faktyczne, na których oparto skarżone rozstrzygnięcie (zob. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2013 r., I OSK 1171/12, LEX nr 1298298). Próba zwalczenia ustaleń faktycznych poczynionych przez sąd pierwszej instancji nie może nastąpić przez zarzut naruszenia prawa materialnego (zob. wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2013 r., I OSK 2747/12, LEX nr 1269660; wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2327/11, LEX nr 1340137). Ocena zarzutu prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy (zob. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., II GSK 2328/11, LEX nr 1340138; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2013 r., II GSK 2173/11, LEX nr 1358369). Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu (zob. wyrok NSA z dnia 13 marca 2013 r., II GSK 2391/11, LEX nr 1296051). Błędne zastosowanie (bądź niezastosowanie) przepisów materialnoprawnych zasadniczo każdorazowo pozostaje w ścisłym związku z ustaleniami stanu faktycznego sprawy i może być wykazane pod warunkiem wcześniejszego obalenia tych ustaleń czy też szerzej - dowiedzenia ich wadliwości. Gdy skarżący nie podważa skutecznie okoliczności faktycznych sprawy zarzuty niewłaściwego zastosowania prawa materialnego są co do zasady zarzutami bezpodstawnymi (por. wyrok NSA z dnia 4 lipca 2013 r., I FSK 1092/12, LEX nr 1372071; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2010 r., II FSK 1506/09, LEX nr 745674; wyroki NSA: z dnia 11 października 2012 r., I FSK 1972/11; z dnia 3 listopada 2011 r., I FSK 2071/09). Nie mógł być również skuteczny zarzut naruszenia art. 16 u.d.i.p., który został powołany nieprecyzyjnie. Przypomnieć trzeba, że w orzecznictwie ugruntowane jest stanowisko, że w odniesieniu do przepisu, który nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., II GSK 2019/12, LEX nr 1495144; wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2013 r., II OSK 552/12, LEX nr 13562450; wyrok NSA z dnia 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882; wyrok NSA z dnia 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607; wyrok NSA z dnia 8 marca 2012 r., II OSK 2496/10, LEX nr 1145608; wyrok NSA z dnia 14 lutego 2012 r., II OSK 2232/10, LEX nr 1138117). Warunek przytoczenia podstawy zaskarżenia i ich uzasadnienia nie jest spełniony, gdy skarga kasacyjna zawiera wywody zmuszające Sąd kasacyjny do domyślania się, który przepis skarżący miał na uwadze, podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego lub procesowego. Naruszony przez Sąd I instancji przepis musi być wyraźnie wskazany, gdyż w przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest możliwa. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej i nie ma w związku z tym kompetencji do dokonywania za wnoszącego skargę kasacyjną wyboru, który przepis prawa został naruszony i dlaczego. Stanowi to powinność autora skargi kasacyjnej, który jest profesjonalnym pełnomocnikiem strony (por. wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2008 r., II FSK 557/07; Lex nr 422065; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2014 r., II GSK 1669/12, LEX nr 1450654; wyrok NSA z dnia 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809; wyrok NSA z dnia 23 stycznia 2014 r., II OSK 1977/12, LEX nr 1502246). Przepis art. 16 u.d.i.p. składa się z dwóch ustępów, przy czym ustęp drugi składa się z dwóch punktów. Z treści skargi kasacyjnej nie wynika, ani w jakim zakresie przepis ten został objęty zarzutem skargi, ani w jaki sposób unormowania odnoszące się do formy decyzji i zakresu stosowania k.p.a. w sprawach dostępu do informacji publicznej miałyby zostać naruszone błędną wykładnią i niewłaściwym zastosowaniem pojęcia "informacji publicznej przetworzonej". Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł o jej oddaleniu w oparciu o art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o zwrot kosztów zastępstwa procesowego z tytułu pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 p.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.